10.
Η συντομότερη ομιλία για την παρομοίωση του εγκάρδιου ξύλου
312.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Τότε ο βραχμάνος Πινγκαλακότσα πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον Ευλογημένο.
Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο βραχμάνος Πινγκαλακότσα είπε στον Ευλογημένο:
«Αυτοί, αγαπητέ Γκόταμα, οι ασκητές και βραχμάνοι που έχουν Κοινότητες, που έχουν ομάδες, που είναι δάσκαλοι ομάδων, γνωστοί, ένδοξοι, ιδρυτές αιρέσεων, θεωρούμενοι αξιοσέβαστοι από πολύ κόσμο, δηλαδή -
ο Πούρανα Κάσσαπα, ο Μάκκχαλι Γκοσάλα, ο Ατζίτα Κεσακάμπαλα, ο Πακούντα Κατσαγιάνα, ο Σαντζάγια Μπελαττχαπούττα, ο Τζαϊν Νατάπουττα - όλοι αυτοί γνώρισαν άμεσα σύμφωνα με τη δική τους παραδοχή, ή κανείς τους δεν γνώρισε άμεσα, ή μήπως ορισμένοι γνώρισαν άμεσα και ορισμένοι δεν γνώρισαν άμεσα;»
«Αρκετά, βραχμάνε, ας μείνει αυτό -
όλοι αυτοί γνώρισαν άμεσα σύμφωνα με τη δική τους παραδοχή, ή κανείς τους δεν γνώρισε άμεσα, ή μήπως ορισμένοι γνώρισαν άμεσα και ορισμένοι δεν γνώρισαν άμεσα.
Θα σου διδάξω τη Διδασκαλία, βραχμάνε· άκουσέ την, πρόσεχε καλά, θα μιλήσω».
«Ναι, αγαπητέ», απάντησε ο βραχμάνος Πινγκαλακότσα στον Ευλογημένο.
Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
313.
«Όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας το μαλακό ξύλο, περνώντας τον φλοιό, περνώντας το εξωτερικό στρώμα, αφού κόψει τα κλαδιά και τα φύλλα και τα πάρει, θα έφευγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Αυτόν ένας άνθρωπος με καλή όραση, αφού τον έβλεπε, θα έλεγε έτσι -
'Πράγματι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος δεν αναγνώρισε την ουσία, δεν αναγνώρισε το μαλακό ξύλο, δεν αναγνώρισε τον φλοιό, δεν αναγνώρισε το εξωτερικό στρώμα, δεν αναγνώρισε τα κλαδιά και τα φύλλα.
Έτσι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας το μαλακό ξύλο, περνώντας τον φλοιό, περνώντας το εξωτερικό στρώμα, αφού έκοψε τα κλαδιά και τα φύλλα και τα πήρε, έφυγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος δεν θα το βιώσει'.
314.
«Ή όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας το μαλακό ξύλο, περνώντας τον φλοιό, αφού έκοψε το εξωτερικό στρώμα και το πήρε, θα έφευγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Αυτόν ένας άνθρωπος με καλή όραση, αφού τον έβλεπε, θα έλεγε έτσι -
'Πράγματι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος δεν αναγνώρισε την ουσία, δεν αναγνώρισε το μαλακό ξύλο, δεν αναγνώρισε τον φλοιό, δεν αναγνώρισε το εξωτερικό στρώμα, δεν αναγνώρισε τα κλαδιά και τα φύλλα.
Έτσι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας το μαλακό ξύλο, περνώντας τον φλοιό, αφού έκοψε το εξωτερικό στρώμα και το πήρε, έφυγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος δεν θα το βιώσει'.
315.
«Ή όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας το μαλακό ξύλο, αφού έκοψε τον φλοιό και τον πήρε, θα έφευγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Αυτόν ένας άνθρωπος με καλή όραση, αφού τον έβλεπε, θα έλεγε έτσι -
'Πράγματι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος δεν αναγνώρισε την ουσία, δεν αναγνώρισε το μαλακό ξύλο, δεν αναγνώρισε τον φλοιό, δεν αναγνώρισε το εξωτερικό στρώμα, δεν αναγνώρισε τα κλαδιά και τα φύλλα.
Έτσι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας το μαλακό ξύλο, αφού έκοψε τον φλοιό και τον πήρε, έφυγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος δεν θα το βιώσει'.
316.
«Ή όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, αφού έκοψε το μαλακό ξύλο και το πήρε, θα έφευγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Αυτόν ένας άνθρωπος με καλή όραση, αφού τον έβλεπε, θα έλεγε έτσι -
'Πράγματι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος δεν αναγνώρισε την ουσία, δεν αναγνώρισε το μαλακό ξύλο, δεν αναγνώρισε τον φλοιό, δεν αναγνώρισε το εξωτερικό στρώμα, δεν αναγνώρισε τα κλαδιά και τα φύλλα.
Έτσι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, αφού έκοψε το μαλακό ξύλο και το πήρε, έφυγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος δεν θα το βιώσει'.
317.
«Ή όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, αφού έκοψε την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία και την πήρε, θα έφευγε γνωρίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Αυτόν ένας άνθρωπος με καλή όραση, αφού τον έβλεπε, θα έλεγε έτσι -
'Πράγματι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος αναγνώρισε την ουσία, αναγνώρισε το μαλακό ξύλο, αναγνώρισε τον φλοιό, αναγνώρισε το εξωτερικό στρώμα, αναγνώρισε τα κλαδιά και τα φύλλα.
Έτσι αυτός ο αξιότιμος άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, αφού έκοψε την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία και την πήρε, έφυγε γνωρίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος θα το βιώσει'.
318.
«Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, εδώ κάποιο άτομο με πίστη εγκαταλείπει την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή -
'Είμαι βυθισμένος στη γέννηση, στο γήρας, στον θάνατο, στις λύπες, στους θρήνους, στον πόνο, στη δυσαρέσκεια, στο άγχος, βυθισμένος στον υπαρξιακό πόνο, κυριευμένος από τον υπαρξιακό πόνο· ίσως να γινόταν γνωστό το τέλος αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου'.
Αυτός, έχοντας αναχωρήσει έτσι, παράγει υλικό κέρδος, τιμή και φήμη.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη είναι ικανοποιημένος, με ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη εξυψώνει τον εαυτό του και χλευάζει τους άλλους -
'Εγώ έχω υλικό κέρδος, τιμή και φήμη, αλλά αυτοί οι άλλοι μοναχοί είναι άγνωστοι και χωρίς επιρροή'.
Και με το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών δεν γεννά θέληση, δεν προσπαθεί, και είναι νωθρός και αμελής.
Όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας το μαλακό ξύλο, περνώντας τον φλοιό, περνώντας το εξωτερικό στρώμα, αφού έκοψε τα κλαδιά και τα φύλλα και τα πήρε, έφυγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος δεν θα το βιώσει.
Παρόμοιο με αυτό, βραχμάνε, λέω ότι είναι αυτό το άτομο.
319.
«Εδώ επίσης, βραχμάνε, κάποιο άτομο με πίστη εγκαταλείπει την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή -
'Είμαι βυθισμένος στη γέννηση, στο γήρας, στον θάνατο, στις λύπες, στους θρήνους, στον πόνο, στη δυσαρέσκεια, στο άγχος, βυθισμένος στον υπαρξιακό πόνο, κυριευμένος από τον υπαρξιακό πόνο· ίσως να γινόταν γνωστό το τέλος αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου'.
Αυτός, έχοντας αναχωρήσει έτσι, παράγει υλικό κέρδος, τιμή και φήμη.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη δεν είναι ικανοποιημένος, χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
Αυτός επιτυγχάνει την τελειότητα στην ηθική.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην ηθική είναι ικανοποιημένος, με ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην ηθική εξυψώνει τον εαυτό του και χλευάζει τους άλλους -
'Εγώ είμαι ηθικός, καλού χαρακτήρα, αλλά αυτοί οι άλλοι μοναχοί είναι ανήθικοι, κακόβουλου χαρακτήρα'.
Και με την τελειότητα στην ηθική, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών δεν γεννά θέληση, δεν προσπαθεί, και είναι νωθρός και αμελής.
Όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας το μαλακό ξύλο, περνώντας τον φλοιό, αφού έκοψε το εξωτερικό στρώμα και το πήρε, έφυγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος δεν θα το βιώσει.
Παρόμοιο με αυτό, βραχμάνε, λέω ότι είναι αυτό το άτομο.
320.
«Εδώ επίσης, βραχμάνε, κάποιο άτομο με πίστη εγκαταλείπει την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή -
'Είμαι βυθισμένος στη γέννηση, στο γήρας, στον θάνατο, στις λύπες, στους θρήνους, στον πόνο, στη δυσαρέσκεια, στο άγχος, βυθισμένος στον υπαρξιακό πόνο, κυριευμένος από τον υπαρξιακό πόνο· ίσως να γινόταν γνωστό το τέλος αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου'.
Αυτός, έχοντας αναχωρήσει έτσι, παράγει υλικό κέρδος, τιμή και φήμη.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη δεν είναι ικανοποιημένος, χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
Αυτός επιτυγχάνει την τελειότητα στην ηθική.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην ηθική είναι ικανοποιημένος, αλλά χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην ηθική δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με την τελειότητα στην ηθική, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
Αυτός επιτυγχάνει την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση είναι ικανοποιημένος, με ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση εξυψώνει τον εαυτό του και χλευάζει τους άλλους -
'Εγώ είμαι αυτοσυγκεντρωμένος με πλήρως εστιασμένο νου, αλλά αυτοί οι άλλοι μοναχοί είναι μη αυτοσυγκεντρωμένοι με περιπλανώμενο νου'.
Και με την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών δεν γεννά θέληση, δεν προσπαθεί, και είναι νωθρός και αμελής.
Όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, περνώντας το μαλακό ξύλο, αφού έκοψε τον φλοιό και τον πήρε, έφυγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος δεν θα το βιώσει.
Παρόμοιο με αυτό, βραχμάνε, λέω ότι είναι αυτό το άτομο.
321.
«Εδώ επίσης, βραχμάνε, κάποιο άτομο με πίστη εγκαταλείπει την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή -
'Είμαι βυθισμένος στη γέννηση, στο γήρας, στον θάνατο... κ.λπ...
ίσως να γινόταν γνωστό το τέλος'.
Αυτός, έχοντας αναχωρήσει έτσι, παράγει υλικό κέρδος, τιμή και φήμη.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη δεν είναι ικανοποιημένος, χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
Αυτός επιτυγχάνει την τελειότητα στην ηθική.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην ηθική είναι ικανοποιημένος, αλλά χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην ηθική δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με την τελειότητα στην ηθική, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
Αυτός επιτυγχάνει την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση είναι ικανοποιημένος, αλλά χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
Αυτός επιτυγχάνει γνώση και ενόραση.
Αυτός με αυτή τη γνώση και ενόραση είναι ικανοποιημένος, με ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτή τη γνώση και ενόραση εξυψώνει τον εαυτό του και χλευάζει τους άλλους -
'Εγώ διαμένω γνωρίζοντας και βλέποντας, αλλά αυτοί οι άλλοι μοναχοί διαμένουν χωρίς να γνωρίζουν και χωρίς να βλέπουν'.
Και με τη γνώση και ενόραση, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών δεν γεννά θέληση, δεν προσπαθεί, και είναι νωθρός και αμελής.
Όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, περνώντας την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, αφού έκοψε το μαλακό ξύλο και το πήρε, έφυγε νομίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος δεν θα το βιώσει.
Παρόμοιο με αυτό, βραχμάνε, λέω ότι είναι αυτό το άτομο.
322.
«Εδώ επίσης, βραχμάνε, κάποιο άτομο με πίστη εγκαταλείπει την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή -
'Είμαι βυθισμένος στη γέννηση, στο γήρας, στον θάνατο, στις λύπες, στους θρήνους, στον πόνο, στη δυσαρέσκεια, στο άγχος, βυθισμένος στον υπαρξιακό πόνο, κυριευμένος από τον υπαρξιακό πόνο· ίσως να γινόταν γνωστό το τέλος αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου'.
Αυτός, έχοντας αναχωρήσει έτσι, παράγει υλικό κέρδος, τιμή και φήμη.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη δεν είναι ικανοποιημένος, χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτό το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
Αυτός επιτυγχάνει την τελειότητα στην ηθική.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην ηθική είναι ικανοποιημένος, αλλά χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην ηθική δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με την τελειότητα στην ηθική, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
Αυτός επιτυγχάνει την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση είναι ικανοποιημένος, αλλά χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτή την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
Αυτός επιτυγχάνει γνώση και ενόραση.
Αυτός με αυτή τη γνώση και ενόραση είναι ικανοποιημένος, αλλά χωρίς ολοκληρωμένο σκοπό.
Αυτός με αυτή τη γνώση και ενόραση δεν εξυψώνει τον εαυτό του ούτε χλευάζει τους άλλους.
Και με τη γνώση και ενόραση, για τις άλλες διδασκαλίες που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες, για την πραγμάτωση αυτών των διδασκαλιών γεννά θέληση, προσπαθεί, και δεν είναι νωθρός ούτε αμελής.
323.
«Και ποιες, βραχμάνε, είναι οι νοητικές καταστάσεις που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες από τη γνώση και την ενόραση;
Εδώ, βραχμάνε, ένας μοναχός, αποστασιοποιημένος από τις ηδονές, αποστασιοποιημένος από τις φαύλες νοητικές καταστάσεις, έχοντας επιτύχει την πρώτη διαλογιστική έκσταση, που συνοδεύεται από λογισμό και συλλογισμό, με αγαλλίαση και ευτυχία που γεννιούνται από την αποστασιοποίηση, διαμένει.
Αυτή επίσης, βραχμάνε, είναι η νοητική κατάσταση υπέρτερη και πιο εξαίσια από τη γνώση και την ενόραση.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ένας μοναχός, με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού, έχοντας επιτύχει τη δεύτερη διαλογιστική έκσταση, που χαρακτηρίζεται από εσωτερική ηρεμία και ενότητα του νου, χωρίς λογισμό και συλλογισμό, με αγαλλίαση και ευτυχία που γεννιούνται από την αυτοσυγκέντρωση, διαμένει. Αυτή επίσης, βραχμάνε, είναι η νοητική κατάσταση υπέρτερη και πιο εξαίσια από τη γνώση και την ενόραση.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ένας μοναχός, με την απαλλαγή από την αγαλλίαση, παραμένει με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση, και βιώνει σωματική ευτυχία, αυτό που οι ευγενείς περιγράφουν ως - 'αυτός που έχει αταραξία και μνήμη, που διαμένει στην ευτυχία', έχοντας επιτύχει την τρίτη διαλογιστική έκσταση, διαμένει. Αυτή επίσης, βραχμάνε, είναι η νοητική κατάσταση υπέρτερη και πιο εξαίσια από τη γνώση και την ενόραση.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ένας μοναχός, με την εγκατάλειψη της ευχαρίστησης και με την εγκατάλειψη του πόνου, και με την προηγούμενη πάροδο της ευαρέσκειας και της δυσαρέσκειας, έχοντας επιτύχει την τέταρτη διαλογιστική έκσταση, που χαρακτηρίζεται από ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο και την εξάγνιση της μνήμης λόγω της αταραξίας, διαμένει. Αυτή επίσης, βραχμάνε, είναι η νοητική κατάσταση υπέρτερη και πιο εξαίσια από τη γνώση και την ενόραση.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ένας μοναχός, με την πλήρη υπέρβαση των αντιλήψεων της υλικής μορφής, με την πάροδο των αντιλήψεων της αποστροφής, με τη μη προσοχή στις αντιλήψεις της ποικιλομορφίας, σκεπτόμενος 'άπειρος είναι ο χώρος', έχοντας επιτύχει το επίπεδο του άπειρου χώρου, διαμένει. Αυτή επίσης, βραχμάνε, είναι η νοητική κατάσταση υπέρτερη και πιο εξαίσια από τη γνώση και την ενόραση.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ένας μοναχός, έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο του άπειρου χώρου, σκεπτόμενος 'άπειρη είναι η συνείδηση', έχοντας επιτύχει το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, διαμένει. Αυτή επίσης, βραχμάνε, είναι η νοητική κατάσταση υπέρτερη και πιο εξαίσια από τη γνώση και την ενόραση.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ένας μοναχός, έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, σκεπτόμενος 'δεν υπάρχει τίποτε', έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μηδαμινότητας, διαμένει. Αυτή επίσης, βραχμάνε, είναι η νοητική κατάσταση υπέρτερη και πιο εξαίσια από τη γνώση και την ενόραση.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ένας μοναχός, έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της μηδαμινότητας, έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, διαμένει. Αυτή επίσης, βραχμάνε, είναι η νοητική κατάσταση υπέρτερη και πιο εξαίσια από τη γνώση και την ενόραση.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ένας μοναχός, έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, έχοντας επιτύχει την παύση της αντίληψης και του αισθήματος, διαμένει, και έχοντας δει με τη σοφία, οι νοητικές διαφθορές του έχουν εξαλειφθεί. Αυτή επίσης, βραχμάνε, είναι η νοητική κατάσταση υπέρτερη και πιο εξαίσια από τη γνώση και την ενόραση. Αυτές, βραχμάνε, είναι οι νοητικές καταστάσεις που είναι υπέρτερες και πιο εξαίσιες από τη γνώση και την ενόραση.
324.
«Όπως, βραχμάνε, ένας άνθρωπος που επιθυμεί την ουσία, που αναζητά την ουσία, που περιφέρεται αναζητώντας την ουσία, αφού έκοψε την ουσία ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία και την πήρε, έφυγε γνωρίζοντας 'αυτή είναι η ουσία'.
Και ό,τι πρέπει να γίνει με την ουσία χρησιμοποιώντας την ουσία, αυτό το όφελος θα το βιώσει.
Παρόμοιο με αυτό, βραχμάνε, λέω ότι είναι αυτό το άτομο.
«Έτσι λοιπόν, βραχμάνε, αυτή η άγια ζωή δεν έχει ως όφελος το υλικό κέρδος, την τιμή και τη φήμη, ούτε έχει ως όφελος την τελειότητα στην ηθική, ούτε έχει ως όφελος την τελειότητα στην αυτοσυγκέντρωση, ούτε έχει ως όφελος τη γνώση και την ενόραση. Αλλά αυτή, βραχμάνε, η ακλόνητη απελευθέρωση του νου - αυτός είναι ο σκοπός αυτής της άγιας ζωής, βραχμάνε, αυτή είναι η ουσία, αυτός είναι ο τελικός στόχος».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο βραχμάνος Πινγκαλακότσα είπε στον Ευλογημένο: «Θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα, θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα!... κ.λπ... Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Γκόταμα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής».
Τέλος της ομιλίας Τσουλασαρόπαμα, δέκατη.