7.
Συνδεδεμένες ομιλίες με τον Ράχουλα
1.
Το πρώτο κεφάλαιο
1.
Η ομιλία για το μάτι
188.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Τότε ο σεβάσμιος Ράχουλα πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Ράχουλα είπε στον Ευλογημένο:
«Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος συνοπτικά τη Διδασκαλία, ώστε εγώ, αφού ακούσω τη Διδασκαλία του Ευλογημένου, να παραμείνω μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος».
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, το μάτι είναι μόνιμο ή παροδικό;» «Παροδική, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;» «Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε». «Το αυτί είναι μόνιμο ή παροδικό;» «Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ... «Η μύτη είναι μόνιμη ή παροδική;» «Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ... «η γλώσσα είναι μόνιμη ή παροδική;» «Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ... «το σώμα είναι μόνιμο ή παροδικό;» «Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ... «ο νους είναι μόνιμος ή παροδικός;» «Παροδικός, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;» «Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι... κ.λπ... αποστασιοποιείται από το αυτί... αποστασιοποιείται από τη μύτη... αποστασιοποιείται από τη γλώσσα... αποστασιοποιείται από το σώμα... αποστασιοποιείται από τον νου· αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'. Κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'». Πρώτο.
2.
Η ομιλία για την ύλη
189.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, οι υλικές μορφές είναι μόνιμες ή παροδικές;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
οι ήχοι...
οι οσμές...
οι γεύσεις...
τα απτά αντικείμενα...
τα νοητικά φαινόμενα είναι μόνιμα ή παροδικά;
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από τις υλικές μορφές...
αποστασιοποιείται από τους ήχους...
αποστασιοποιείται από τις οσμές...
αποστασιοποιείται από τις γεύσεις...
αποστασιοποιείται από τα απτά αντικείμενα...
αποστασιοποιείται από τα νοητικά φαινόμενα·
αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος... κ.λπ...
κατανοεί».
Δεύτερο.
3.
Η ομιλία για τη συνείδηση
190.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, η οφθαλμική συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η ωτική συνείδηση... κ.λπ...
η ρινική συνείδηση...
η γλωσσική συνείδηση...
η σωματική συνείδηση...
η νοητική συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από την οφθαλμική συνείδηση... κ.λπ...
αποστασιοποιείται από την ωτική συνείδηση...
αποστασιοποιείται από τη ρινική συνείδηση...
αποστασιοποιείται από τη γλωσσική συνείδηση...
αποστασιοποιείται από τη σωματική συνείδηση...
αποστασιοποιείται από τη νοητική συνείδηση·
αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος... κ.λπ...
κατανοεί».
Τρίτη.
4.
Η ομιλία για την επαφή
191.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, η οφθαλμική επαφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η ωτική επαφή... κ.λπ...
η ρινική επαφή...
η γλωσσική επαφή...
η σωματική επαφή...
η νοητική επαφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από την οφθαλμική επαφή... κ.λπ...
αποστασιοποιείται από την ωτική επαφή...
αποστασιοποιείται από τη ρινική επαφή...
αποστασιοποιείται από τη γλωσσική επαφή...
αποστασιοποιείται από τη σωματική επαφή...
αποστασιοποιείται από τη νοητική επαφή·
αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος... κ.λπ...
κατανοεί».
Τέταρτο.
5.
Η ομιλία για το αίσθημα
192.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, το αίσθημα γεννημένο από την οφθαλμική επαφή είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«το αίσθημα γεννημένο από ωτική επαφή... κ.λπ...
το αίσθημα γεννημένο από ρινική επαφή...
το αίσθημα γεννημένο από γλωσσική επαφή...
το αίσθημα γεννημένο από σωματική επαφή...
το αίσθημα γεννημένο από νοητική επαφή είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται και από το αίσθημα γεννημένο από την οφθαλμική επαφή... κ.λπ...
ωτική...
ρινική...
η γλώσσα...
σωματική...
αποστασιοποιείται και από το αίσθημα γεννημένο από νοητική επαφή... κ.λπ...
κατανοεί».
Πέμπτο.
6.
Η ομιλία για την αντίληψη
193.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, η αντίληψη της υλικής μορφής είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η αντίληψη του ήχου... κ.λπ...
η αντίληψη της οσμής...
η αντίληψη της γεύσης...
η αντίληψη του απτού αντικειμένου...
η αντίληψη των νοητικών φαινομένων είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από την αντίληψη της υλικής μορφής... κ.λπ...
αποστασιοποιείται από την αντίληψη του ήχου...
αποστασιοποιείται από την αντίληψη της οσμής...
αποστασιοποιείται από την αντίληψη της γεύσης...
αποστασιοποιείται από την αντίληψη του απτού αντικειμένου...
αποστασιοποιείται από την αντίληψη των νοητικών φαινομένων... κ.λπ...
κατανοεί».
Έκτο.
7.
Η ομιλία για τη βούληση
194.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, η πρόθεση για την υλική μορφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η πρόθεση για τον ήχο... κ.λπ...
η πρόθεση για την οσμή...
η πρόθεση για τη γεύση...
η πρόθεση για το απτό αντικείμενο...
η πρόθεση για τα νοητικά φαινόμενα είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από την πρόθεση για την υλική μορφή... κ.λπ...
αποστασιοποιείται από την πρόθεση για τον ήχο...
αποστασιοποιείται από την πρόθεση για την οσμή...
αποστασιοποιείται από την πρόθεση για τη γεύση...
αποστασιοποιείται από την πρόθεση για το απτό αντικείμενο...
αποστασιοποιείται από την πρόθεση για τα νοητικά φαινόμενα... κ.λπ...
κατανοεί».
Έβδομη.
8.
Η ομιλία για την επιθυμία
195.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, η επιθυμία για ορατή μορφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«η επιθυμία για ήχο... κ.λπ...
η επιθυμία για οσμή...
η επιθυμία για γεύση...
η επιθυμία για απτό αντικείμενο...
η επιθυμία για νοητικά αντικείμενα είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από την επιθυμία για ορατή μορφή... κ.λπ...
αποστασιοποιείται από την επιθυμία για ήχο...
αποστασιοποιείται από την επιθυμία για οσμή...
αποστασιοποιείται από την επιθυμία για γεύση...
αποστασιοποιείται από την επιθυμία για απτό αντικείμενο...
αποστασιοποιείται από την επιθυμία για νοητικά αντικείμενα... κ.λπ...
κατανοεί».
Όγδοη.
9.
Η ομιλία για το στοιχείο
196.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, το στερεό στοιχείο είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Το υγρό στοιχείο... κ.λπ...
το θερμό στοιχείο...
το στοιχείο του αέρα...
το στοιχείο του χώρου...
το στοιχείο της συνείδησης είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το στερεό στοιχείο... κ.λπ...
αποστασιοποιείται από το υγρό στοιχείο...
αποστασιοποιείται από το θερμό στοιχείο...
αποστασιοποιείται από το στοιχείο του αέρα...
αποστασιοποιείται από το στοιχείο του χώρου...
αποστασιοποιείται από το στοιχείο της συνείδησης... κ.λπ...
κατανοεί».
Ένατη.
10.
Η ομιλία για το συνάθροισμα
197.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, η ύλη είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Το αίσθημα... κ.λπ...
η αντίληψη...
οι δραστηριότητες...
η συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από την ύλη... κ.λπ...
αποστασιοποιείται από το αίσθημα...
αποστασιοποιείται από την αντίληψη...
αποστασιοποιείται από τις δραστηριότητες...
αποστασιοποιείται από τη συνείδηση·
αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος·
μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται·
στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'.
Κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'».
Δέκατη.
Το πρώτο κεφάλαιο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
αντίληψη, βούληση, επιθυμία, στοιχείο και με το συνάθροισμα, αυτά τα δέκα.
2.
Το δεύτερο κεφάλαιο
1.
Η ομιλία για το μάτι
198.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι.
Τότε ο σεβάσμιος Ράχουλα πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Στον σεβάσμιο Ράχουλα που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, το μάτι είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς -
'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Το αυτί... κ.λπ...
η μύτη...
η γλώσσα...
το σώμα...
ο νους είναι μόνιμος ή παροδικός;»
«Παροδικός, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς -
'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι... κ.λπ...
αποστασιοποιείται από το αυτί...
αποστασιοποιείται από τη μύτη...
αποστασιοποιείται από τη γλώσσα...
αποστασιοποιείται από το σώμα...
αποστασιοποιείται από τον νου·
αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος·
μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται·
στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'.
Κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'».
Με αυτή τη συντόμευση πρέπει να συνταχθούν δέκα ομιλίες.
Πρώτο.
2-10.
Εννέα ομιλίες για την ύλη και τα λοιπά
199.
Διέμενε στη Σαβάτθι... κ.λπ...
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, οι υλικές μορφές είναι μόνιμες ή παροδικές;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
οι ήχοι...
οι οσμές...
οι γεύσεις...
τα απτά αντικείμενα...
τα νοητικά φαινόμενα...
«Η οφθαλμική συνείδηση... κ.λπ... η ωτική συνείδηση... η ρινική συνείδηση... η γλωσσική συνείδηση... η σωματική συνείδηση... η νοητική συνείδηση...
«Η οφθαλμική επαφή... κ.λπ... η ωτική επαφή... η ρινική επαφή... η γλωσσική επαφή... η σωματική επαφή... η νοητική επαφή...
«Το αίσθημα γεννημένο από την οφθαλμική επαφή... κ.λπ... το αίσθημα γεννημένο από ωτική επαφή... το αίσθημα γεννημένο από ρινική επαφή... το αίσθημα γεννημένο από γλωσσική επαφή... το αίσθημα γεννημένο από σωματική επαφή... το αίσθημα γεννημένο από νοητική επαφή...
«Η αντίληψη της υλικής μορφής... κ.λπ... η αντίληψη του ήχου... η αντίληψη της οσμής... η αντίληψη της γεύσης... η αντίληψη του απτού αντικειμένου... η αντίληψη των νοητικών φαινομένων...
«Η πρόθεση για την υλική μορφή... κ.λπ... η πρόθεση για τον ήχο... η πρόθεση για την οσμή... η πρόθεση για τη γεύση... η πρόθεση για το απτό αντικείμενο... η πρόθεση για τα νοητικά φαινόμενα...
«Η επιθυμία για ορατή μορφή... κ.λπ... η επιθυμία για ήχο... η επιθυμία για οσμή... η επιθυμία για γεύση... η επιθυμία για απτό αντικείμενο... η επιθυμία για νοητικά αντικείμενα...
«Το στερεό στοιχείο... κ.λπ... το υγρό στοιχείο... το θερμό στοιχείο... το στοιχείο του αέρα... το στοιχείο του χώρου... το στοιχείο της συνείδησης...
«Η υλικότητα... κ.λπ... αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;» «Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ... «Βλέποντας έτσι, Ράχουλα... κ.λπ... κατανοεί ότι δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης.» Δέκατη.
11.
Η ομιλία για την υπολανθάνουσα τάση
200.
Διέμενε στη Σαβάτθι.
Τότε ο σεβάσμιος Ράχουλα πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Ράχουλα είπε στον Ευλογημένο:
«Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, δεν υπάρχουν υπολανθάνουσες τάσεις για ταύτιση με το εγώ, για ταύτιση με το δικό μου και για αλαζονεία;»
«Οποιαδήποτε, Ράχουλα, ύλη παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη την ύλη 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό βλέπει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία.
Οποιοδήποτε αίσθημα... κ.λπ...
οποιαδήποτε αντίληψη...
οποιεσδήποτε δραστηριότητες...
οποιαδήποτε συνείδηση παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη τη συνείδηση 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό βλέπει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία.
Έτσι λοιπόν, Ράχουλα, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, δεν υπάρχουν υπολανθάνουσες τάσεις για ταύτιση με το εγώ, για ταύτιση με το δικό μου και για αλαζονεία».
Ενδέκατη.
12.
Η ομιλία για την απομάκρυνση
201.
Προέλευση στη Σαβάττχι.
Τότε ο σεβάσμιος Ράχουλα πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Ράχουλα είπε στον Ευλογημένο:
«Πώς άραγε, σεβάσμιε κύριε, σε αυτόν που γνωρίζει πώς και βλέπει πώς, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, ο νους είναι απαλλαγμένος από την ταύτιση με το εγώ, την ταύτιση με το δικό μου και την αλαζονεία, έχοντας υπερβεί τη διάκριση, γαλήνιος, καλά απελευθερωμένος;»
«Οποιαδήποτε, Ράχουλα, ύλη παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη την ύλη 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό έχοντας δει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης.
Οποιοδήποτε αίσθημα... κ.λπ... οποιαδήποτε αντίληψη... οποιεσδήποτε δραστηριότητες... οποιαδήποτε συνείδηση παρελθούσα, μελλοντική ή παρούσα, εσωτερική ή εξωτερική, χονδροειδής ή λεπτοφυής, κατώτερη ή ανώτερη, μακριά ή κοντά, όλη τη συνείδηση 'αυτό δεν είναι δικό μου, αυτό δεν είμαι εγώ, αυτό δεν είναι ο εαυτός μου' - έτσι αυτό έχοντας δει όπως πραγματικά είναι με ορθή σοφία, είναι απελευθερωμένος μέσω της μη προσκόλλησης. Έτσι λοιπόν, Ράχουλα, σε αυτόν που γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, σε αυτό το σώμα με συνείδηση και εξωτερικά σε όλα τα αντικείμενα, ο νους είναι απαλλαγμένος από την ταύτιση με το εγώ, την ταύτιση με το δικό μου και την αλαζονεία, έχοντας υπερβεί τη διάκριση, γαλήνιος, καλά απελευθερωμένος». Δωδέκατη.
Το δεύτερο κεφάλαιο.
Αυτή είναι η σύνοψή του -
αντίληψη, βούληση, επιθυμία, στοιχείο και με το συνάθροισμα, αυτά τα δέκα·
υπολανθάνουσα τάση και απαλλαγμένος, γι' αυτό λέγεται το κεφάλαιο.
Τα συνδεδεμένα με τον Ράχουλα ολοκληρώθηκαν.