4.
Η δεύτερη ομιλία για τη φωτιά
47.
Εκείνη την περίοδο ο βραχμάνος Ουγκατασαρίρα είχε ετοιμάσει μια μεγάλη θυσία.
Πεντακόσιοι ταύροι είχαν οδηγηθεί στους στύλους για τη θυσία, πεντακόσια νεαρά βόδια είχαν οδηγηθεί στους στύλους για τη θυσία, πεντακόσιες νεαρές αγελάδες είχαν οδηγηθεί στους στύλους για τη θυσία, πεντακόσιες κατσίκες είχαν οδηγηθεί στους στύλους για τη θυσία, πεντακόσια πρόβατα είχαν οδηγηθεί στους στύλους για τη θυσία.
Τότε ο βραχμάνος Ουγκατασαρίρα πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον Ευλογημένο.
Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο βραχμάνος Ουγκατασαρίρα είπε στον Ευλογημένο:
«Έχω ακούσει αυτό, αγαπητέ Γκόταμα, ότι το άναμμα της φωτιάς και η ανέγερση του στύλου θυσίας έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος». «Κι εγώ έχω ακούσει αυτό, βραχμάνε, ότι το άναμμα της φωτιάς και η ανέγερση του στύλου θυσίας έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος». Για δεύτερη φορά ο βραχμάνος Ουγκατασαρίρα... κ.λπ... για τρίτη φορά ο βραχμάνος Ουγκατασαρίρα είπε στον Ευλογημένο: «Έχω ακούσει αυτό, αγαπητέ Γκόταμα, ότι το άναμμα της φωτιάς και η ανέγερση του στύλου θυσίας έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος». «Κι εγώ έχω ακούσει αυτό, βραχμάνε, ότι το άναμμα της φωτιάς και η ανέγερση του στύλου θυσίας έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος». «Αυτό, αγαπητέ Γκόταμα, συμφωνεί μεταξύ του αξιότιμου Γκόταμα και εμάς, δηλαδή πλήρως».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον βραχμάνο Ουγκατασαρίρα: «Όχι βέβαια, βραχμάνε, οι Τατχάγκατα δεν πρέπει να ερωτώνται έτσι - 'Έχω ακούσει αυτό, αγαπητέ Γκόταμα, ότι το άναμμα της φωτιάς και η ανέγερση του στύλου θυσίας έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος'. Έτσι, βραχμάνε, πρέπει να ερωτώνται οι Τατχάγκατα - 'Εγώ πράγματι, σεβάσμιε κύριε, επιθυμώ να ανάψω τη φωτιά, επιθυμώ να ανεγείρω τον στύλο θυσίας. Ας με νουθετήσει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος. Ας με καθοδηγήσει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος για ό,τι θα είναι για την ευημερία και την ευτυχία μου για πολύ καιρό'».
Τότε ο βραχμάνος Ουγκατασαρίρα είπε στον Ευλογημένο: «Εγώ πράγματι, αγαπητέ Γκόταμα, επιθυμώ να ανάψω τη φωτιά, επιθυμώ να ανεγείρω τον στύλο θυσίας. Ας με νουθετήσει ο αξιότιμος Γκόταμα. Ας με καθοδηγήσει ο αξιότιμος Γκόταμα για ό,τι θα είναι για την ευημερία και την ευτυχία μου για πολύ καιρό».
«Ανάβοντας τη φωτιά, βραχμάνε, ανεγείροντας τον στύλο θυσίας, ακόμη πριν από τη θυσία σηκώνει τρία μαχαίρια, φαύλα, με επώδυνες συνέπειες, με επώδυνο επακόλουθο. Ποια τρία; Το σωματικό μαχαίρι, το λεκτικό μαχαίρι, το νοητικό μαχαίρι. Ανάβοντας τη φωτιά, βραχμάνε, ανεγείροντας τον στύλο θυσίας, ακόμη πριν από τη θυσία γεννά έτσι τη σκέψη - 'Τόσοι ταύροι ας σφαγούν για τη θυσία, τόσα νεαρά βόδια ας σφαγούν για τη θυσία, τόσες νεαρές αγελάδες ας σφαγούν για τη θυσία, τόσες κατσίκες ας σφαγούν για τη θυσία, τόσα πρόβατα ας σφαγούν για τη θυσία'. Αυτός νομίζοντας 'κάνω αξιέπαινη πράξη' κάνει αξιόμεμπτη πράξη, νομίζοντας 'κάνω καλό' κάνει φαύλο, νομίζοντας 'αναζητώ την οδό προς τον καλότυχο κόσμο' αναζητά την οδό προς τον κακότυχο κόσμο. Ανάβοντας τη φωτιά, βραχμάνε, ανεγείροντας τον στύλο θυσίας, ακόμη πριν από τη θυσία σηκώνει αυτό το πρώτο νοητικό μαχαίρι, φαύλο, με επώδυνες συνέπειες, με επώδυνο επακόλουθο.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ανάβοντας τη φωτιά, υψώνοντας τον στύλο θυσίας, πριν ακόμα από τη θυσία, λέει αυτά τα λόγια - 'Τόσοι ταύροι ας σφαγούν για τη θυσία, τόσα νεαρά βόδια ας σφαγούν για τη θυσία, τόσες νεαρές αγελάδες ας σφαγούν για τη θυσία, τόσες κατσίκες ας σφαγούν για τη θυσία, τόσα πρόβατα ας σφαγούν για τη θυσία'. Αυτός νομίζοντας 'κάνω αξιέπαινη πράξη' κάνει αξιόμεμπτη πράξη, νομίζοντας 'κάνω καλό' κάνει φαύλο, νομίζοντας 'αναζητώ την οδό προς τον καλότυχο κόσμο' αναζητά την οδό προς τον κακότυχο κόσμο. Ανάβοντας τη φωτιά, βραχμάνε, υψώνοντας τον στύλο θυσίας, πριν ακόμα από τη θυσία, υψώνει αυτό το δεύτερο λεκτικό μαχαίρι, φαύλο, με επώδυνες συνέπειες, με επώδυνο επακόλουθο.
«Επιπλέον, βραχμάνε, ανάβοντας τη φωτιά, υψώνοντας τον στύλο θυσίας, πριν ακόμα από τη θυσία, ο ίδιος πρώτος αναλαμβάνει να σφάξει ταύρους για τη θυσία, ο ίδιος πρώτος αναλαμβάνει να σφάξει νεαρά βόδια για τη θυσία, ο ίδιος πρώτος αναλαμβάνει να σφάξει νεαρές αγελάδες για τη θυσία, ο ίδιος πρώτος αναλαμβάνει να σφάξει κατσίκες για τη θυσία, ο ίδιος πρώτος αναλαμβάνει να σφάξει πρόβατα για τη θυσία. Αυτός νομίζοντας 'κάνω αξιέπαινη πράξη' κάνει αξιόμεμπτη πράξη, νομίζοντας 'κάνω καλό' κάνει φαύλο, νομίζοντας 'αναζητώ την οδό προς τον καλότυχο κόσμο' αναζητά την οδό προς τον κακότυχο κόσμο. Ανάβοντας τη φωτιά, βραχμάνε, υψώνοντας τον στύλο θυσίας, πριν ακόμα από τη θυσία, υψώνει αυτό το τρίτο σωματικό μαχαίρι, φαύλο, με επώδυνες συνέπειες, με επώδυνο επακόλουθο. Ανάβοντας τη φωτιά, βραχμάνε, υψώνοντας τον στύλο θυσίας, πριν ακόμα από τη θυσία, υψώνει αυτά τα τρία μαχαίρια, φαύλα, με επώδυνες συνέπειες, με επώδυνο επακόλουθο.
«Αυτές οι τρεις φωτιές, βραχμάνε, πρέπει να εγκαταλειφθούν, να αποφευχθούν, να μην ακολουθηθούν. Ποιοι τρεις; Η φωτιά του πάθους, η φωτιά του μίσους, η φωτιά της αυταπάτης.
«Και γιατί αυτή η φωτιά του πάθους, βραχμάνε, πρέπει να εγκαταλειφθεί, να αποφευχθεί, να μην ακολουθηθεί; Αυτός που είναι κυριευμένος από λαγνεία, βραχμάνε, κατακυριευμένος από το πάθος, με κατακυριευμένη συνείδηση, συμπεριφέρεται με κακή σωματική συμπεριφορά, συμπεριφέρεται με κακή λεκτική συμπεριφορά, συμπεριφέρεται με κακή νοητική συμπεριφορά. Αυτός, αφού συμπεριφέρθηκε με κακή σωματική συμπεριφορά, αφού συμπεριφέρθηκε με κακή λεκτική συμπεριφορά, αφού συμπεριφέρθηκε με κακή νοητική συμπεριφορά, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιέται στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση. Για αυτό το λόγο αυτή η φωτιά του πάθους πρέπει να εγκαταλειφθεί, να αποφευχθεί, να μην ακολουθηθεί.
«Και γιατί αυτή η φωτιά του μίσους, βραχμάνε, πρέπει να εγκαταλειφθεί, να αποφευχθεί, να μην ακολουθηθεί; Αυτός που είναι κυριευμένος από μίσος, βραχμάνε, κατακυριευμένος από το μίσος, με κατακυριευμένη συνείδηση, συμπεριφέρεται με κακή σωματική συμπεριφορά, συμπεριφέρεται με κακή λεκτική συμπεριφορά, συμπεριφέρεται με κακή νοητική συμπεριφορά. Αυτός, αφού συμπεριφέρθηκε με κακή σωματική συμπεριφορά, αφού συμπεριφέρθηκε με κακή λεκτική συμπεριφορά, αφού συμπεριφέρθηκε με κακή νοητική συμπεριφορά, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιέται στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση. Για αυτό το λόγο αυτή η φωτιά του μίσους πρέπει να εγκαταλειφθεί, να αποφευχθεί, να μην ακολουθηθεί.
«Και γιατί αυτή η φωτιά της αυταπάτης, βραχμάνε, πρέπει να εγκαταλειφθεί, να αποφευχθεί, να μην ακολουθηθεί; Αυτός που είναι κυριευμένος από αυταπάτη, βραχμάνε, κατακυριευμένος από την αυταπάτη, με κατακυριευμένη συνείδηση, συμπεριφέρεται με κακή σωματική συμπεριφορά, συμπεριφέρεται με κακή λεκτική συμπεριφορά, συμπεριφέρεται με κακή νοητική συμπεριφορά. Αυτός, αφού συμπεριφέρθηκε με κακή σωματική συμπεριφορά, αφού συμπεριφέρθηκε με κακή λεκτική συμπεριφορά, αφού συμπεριφέρθηκε με κακή νοητική συμπεριφορά, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιέται στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση. Για αυτό το λόγο αυτή η φωτιά της αυταπάτης πρέπει να εγκαταλειφθεί, να αποφευχθεί, να μην ακολουθηθεί. Αυτές λοιπόν οι τρεις φωτιές, βραχμάνε, πρέπει να εγκαταλειφθούν, να αποφευχθούν, να μην ακολουθηθούν.
«Τρεις φωτιές, βραχμάνε, πρέπει να διατηρούνται σωστά με ευτυχία, τιμώντας τες, σεβόμενοι τες, αποδίδοντάς τους ευλάβεια και δείχνοντάς τους ευσέβεια. Ποιοι τρεις; Η φωτιά αυτών που είναι άξιοι προσφορών, η φωτιά του οικοδεσπότη, η φωτιά αυτών που είναι άξιοι δωρεών.
«Και ποια, βραχμάνε, είναι η φωτιά αυτών που είναι άξιοι προσφορών; Εδώ, βραχμάνε, όσοι είναι για σένα είτε η μητέρα είτε ο πατέρας, αυτή ονομάζεται, βραχμάνε, η φωτιά αυτών που είναι άξιοι προσφορών. Για ποιο λόγο; Επειδή από αυτούς, βραχμάνε, ήρθε και γεννήθηκε, για αυτό το λόγο αυτή η φωτιά αυτών που είναι άξιοι προσφορών πρέπει να διατηρείται σωστά με ευτυχία, τιμώντας την, σεβόμενοι την, αποδίδοντάς της ευλάβεια και δείχνοντάς της ευσέβεια.
«Και ποια είναι, βραχμάνε, η φωτιά του οικοδεσπότη; Εδώ, βραχμάνε, όποιος έχει γιους ή σύζυγο ή δούλους ή υπηρέτες ή εργάτες, αυτή ονομάζεται, βραχμάνε, η φωτιά του οικοδεσπότη. Για αυτό το λόγο αυτή η φωτιά του οικοδεσπότη πρέπει να τιμάται, να σέβεται, να της αποδίδεται ευλάβεια και να της δείχνεται ευσέβεια, και να διατηρείται σωστά με ευτυχία.
«Και ποια είναι, βραχμάνε, η φωτιά αυτών που είναι άξιοι δωρεών; Εδώ, βραχμάνε, εκείνοι οι ασκητές και βραχμάνοι που απέχουν από τις άλλες διδασκαλίες, που είναι εδραιωμένοι στην υπομονή και την πραότητα, που δαμάζουν μόνο τον εαυτό τους, που γαληνεύουν μόνο τον εαυτό τους, που οδηγούν μόνο τον εαυτό τους στο τελικό Νιμπάνα, αυτή ονομάζεται, βραχμάνε, η φωτιά αυτών που είναι άξιοι δωρεών. Για αυτό το λόγο αυτή η φωτιά αυτών που είναι άξιοι δωρεών πρέπει να τιμάται, να σέβεται, να της αποδίδεται ευλάβεια και να της δείχνεται ευσέβεια, και να διατηρείται σωστά με ευτυχία. Αυτές λοιπόν, βραχμάνε, οι τρεις φωτιές πρέπει να τιμώνται, να σέβονται, να τους αποδίδεται ευλάβεια και να τους δείχνεται ευσέβεια, και να διατηρούνται σωστά με ευτυχία.
«Αυτή όμως, βραχμάνε, η φωτιά από ξύλα πρέπει κατά καιρούς να ανάβεται, κατά καιρούς να αγνοείται, κατά καιρούς να σβήνεται, κατά καιρούς να αποθηκεύεται».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο βραχμάνος Ουγκατασαρίρα είπε στον Ευλογημένο: «Θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα· θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Γκόταμα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής. Εγώ, αγαπητέ Γκόταμα, απελευθερώνω πεντακόσιους ταύρους, τους χαρίζω τη ζωή, απελευθερώνω πεντακόσια νεαρά βόδια, τους χαρίζω τη ζωή, απελευθερώνω πεντακόσιες νεαρές αγελάδες, τους χαρίζω τη ζωή, απελευθερώνω πεντακόσιες κατσίκες, τους χαρίζω τη ζωή, απελευθερώνω πεντακόσια πρόβατα, τους χαρίζω τη ζωή. Ας τρώνε πράσινα χορτάρια, ας πίνουν δροσερά νερά, και ας τους φυσά δροσερός άνεμος». Τέταρτο.