1.
Η πρώτη ομιλία για τη μοναξιά
899.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο σεβάσμιος Ανουρούντα διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Τότε στον σεβάσμιο Ανουρούντα, που είχε μεταβεί σε ιδιωτικό χώρο και ήταν σε απομόνωση, εγέρθηκε αυτός ο αναλογισμός στο νου:
«Σε όποιους οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης έχουν αποτύχει, σε αυτούς έχει αποτύχει η ευγενής οδός που οδηγεί ορθά στην εξάλειψη της δυστυχίας.
Σε όποιους οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης έχουν ξεκινήσει, σε αυτούς έχει ξεκινήσει η ευγενής οδός που οδηγεί ορθά στην εξάλειψη της δυστυχίας».
Τότε ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα, αφού αντιλήφθηκε με τον νου του τον αναλογισμό του νου του σεβάσμιου Ανουρούντα - όπως ακριβώς ένας δυνατός άνδρας θα άπλωνε το λυγισμένο χέρι του ή θα λύγιζε το απλωμένο χέρι του, ακριβώς έτσι - εμφανίστηκε μπροστά στον σεβάσμιο Ανουρούντα. Τότε ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα είπε στον σεβάσμιο Ανουρούντα: «Σε ποιο βαθμό άραγε, φίλε Ανουρούντα, οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης ενός μοναχού έχουν ξεκινήσει;»
«Εδώ, φίλε, ένας μοναχός διαμένει εσωτερικά παρατηρώντας στο σώμα τη φύση της έγερσης, διαμένει εσωτερικά παρατηρώντας στο σώμα τη φύση της παρακμής, διαμένει εσωτερικά παρατηρώντας στο σώμα τη φύση της έγερσης και της παρακμής, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Διαμένει εξωτερικά παρατηρώντας στο σώμα τη φύση της έγερσης, διαμένει εξωτερικά παρατηρώντας στο σώμα τη φύση της παρακμής, διαμένει εξωτερικά παρατηρώντας στο σώμα τη φύση της έγερσης και της παρακμής, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Διαμένει εσωτερικά και εξωτερικά παρατηρώντας στο σώμα τη φύση της έγερσης, διαμένει εσωτερικά και εξωτερικά παρατηρώντας στο σώμα τη φύση της παρακμής, διαμένει εσωτερικά και εξωτερικά παρατηρώντας στο σώμα τη φύση της έγερσης και της παρακμής, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο.
«Αυτός αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος το μη αποκρουστικό ως αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το αποκρουστικό· αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος το αποκρουστικό ως μη αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το μη αποκρουστικό· αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος τόσο το μη αποκρουστικό όσο και το αποκρουστικό ως αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το αποκρουστικό· αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος τόσο το αποκρουστικό όσο και το μη αποκρουστικό ως μη αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το μη αποκρουστικό· αν επιθυμεί - 'να διαμένω με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση, αποφεύγοντας και τα δύο, τόσο το μη αποκρουστικό όσο και το αποκρουστικό', διαμένει εκεί με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση.
«Διαμένει εσωτερικά παρατηρώντας στα αισθήματα τη φύση της έγερσης, διαμένει εσωτερικά παρατηρώντας στα αισθήματα τη φύση της παρακμής, διαμένει εσωτερικά παρατηρώντας στα αισθήματα τη φύση της έγερσης και της παρακμής, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Διαμένει εξωτερικά παρατηρώντας στα αισθήματα τη φύση της έγερσης, διαμένει εξωτερικά παρατηρώντας στα αισθήματα τη φύση της παρακμής, διαμένει εξωτερικά παρατηρώντας στα αισθήματα τη φύση της έγερσης και της παρακμής, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Διαμένει εσωτερικά και εξωτερικά παρατηρώντας στα αισθήματα τη φύση της έγερσης, διαμένει εσωτερικά και εξωτερικά παρατηρώντας στα αισθήματα τη φύση της παρακμής, διαμένει εσωτερικά και εξωτερικά παρατηρώντας στα αισθήματα τη φύση της έγερσης και της παρακμής, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο.
«Αυτός αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος το μη αποκρουστικό ως αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το αποκρουστικό· αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος το αποκρουστικό ως μη αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το μη αποκρουστικό· αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος τόσο το μη αποκρουστικό όσο και το αποκρουστικό ως αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το αποκρουστικό· αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος τόσο το αποκρουστικό όσο και το μη αποκρουστικό ως μη αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το μη αποκρουστικό· αν επιθυμεί - 'να διαμένω με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση, αποφεύγοντας και τα δύο, τόσο το μη αποκρουστικό όσο και το αποκρουστικό', διαμένει εκεί με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση.
«Εσωτερικά στη συνείδηση... κ.λπ... εξωτερικά στη συνείδηση... κ.λπ... εσωτερικά και εξωτερικά στη συνείδηση διαμένει παρατηρώντας τη φύση της έγερσης... εσωτερικά και εξωτερικά στη συνείδηση διαμένει παρατηρώντας τη φύση της παρακμής... εσωτερικά και εξωτερικά στη συνείδηση διαμένει παρατηρώντας τη φύση της έγερσης και της παρακμής, ενεργητικός... κ.λπ... την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια.
«Αυτός αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος το μη αποκρουστικό ως αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το αποκρουστικό... κ.λπ... διαμένει εκεί με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση.
«Εσωτερικά στα νοητικά φαινόμενα... κ.λπ... εξωτερικά στα νοητικά φαινόμενα... κ.λπ... εσωτερικά και εξωτερικά στα νοητικά φαινόμενα διαμένει παρατηρώντας τη φύση της έγερσης... εσωτερικά και εξωτερικά στα νοητικά φαινόμενα διαμένει παρατηρώντας τη φύση της παρακμής... εσωτερικά και εξωτερικά στα νοητικά φαινόμενα διαμένει παρατηρώντας τη φύση της έγερσης και της παρακμής, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο.
«Αυτός αν επιθυμεί - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος το μη αποκρουστικό ως αποκρουστικό', διαμένει εκεί αντιλαμβανόμενος το αποκρουστικό... κ.λπ... διαμένει εκεί με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση. Σε αυτό το βαθμό, φίλε, οι τέσσερις εφαρμογές της μνήμης ενός μοναχού έχουν ξεκινήσει». Πρώτο.