5.
Η ομιλία στον Σανγκάραβα
236.
Προέλευση στη Σαβάττχι.
Τότε ο βραχμάνος Σανγκάραβα πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον Ευλογημένο.
Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο βραχμάνος Σανγκάραβα είπε στον Ευλογημένο:
«Ποια άραγε, αγαπητέ Γκόταμα, είναι η αιτία, ποια η συνθήκη για την οποία μερικές φορές τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί; Και ποια, αγαπητέ Γκόταμα, είναι η αιτία, ποια η συνθήκη για την οποία μερικές φορές τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί;»
«Όταν, βραχμάνε, κάποιος διαμένει με νου κατακλυσμένο από το ηδονικό πάθος, κυριευμένο από το ηδονικό πάθος, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από το ηδονικό πάθος που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό των άλλων, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό αναμεμειγμένο με λάκα ή κουρκουμά ή λουλάκι ή ερυθρόδανο. Εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του δεν θα γνώριζε και δεν θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν κάποιος διαμένει με νου κατακλυσμένο από το ηδονικό πάθος, κυριευμένο από το ηδονικό πάθος, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από το ηδονικό πάθος που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, το καλό των άλλων... κ.λπ... εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Επιπλέον, βραχμάνε, όταν κάποιος διαμένει με νου κατακλυσμένο από τον θυμό, κυριευμένο από τον θυμό, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τον θυμό που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, το καλό των άλλων... κ.λπ... εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό θερμασμένο από τη φωτιά, βρασμένο, που παράγει ατμό. Εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του δεν θα γνώριζε και δεν θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν κάποιος διαμένει με νου κατακλυσμένο από τον θυμό, κυριευμένο από τον θυμό, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τον θυμό που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, εκείνη την περίοδο το καλό των άλλων... κ.λπ... εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Επιπλέον, βραχμάνε, όταν κάποιος διαμένει με νου κατακλυσμένο από τη νωθρότητα και υπνηλία, κυριευμένο από τη νωθρότητα και υπνηλία, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τη νωθρότητα και υπνηλία που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, το καλό των άλλων... κ.λπ... εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό σκεπασμένο από φύκια και υδρόβια φυτά. Εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του δεν θα γνώριζε και δεν θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν κάποιος διαμένει με νου κατακλυσμένο από τη νωθρότητα και υπνηλία, κυριευμένο από τη νωθρότητα και υπνηλία, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τη νωθρότητα και υπνηλία που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, το καλό των άλλων... κ.λπ... εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Επιπλέον, βραχμάνε, όταν διαμένει με νου κατακλυσμένο από την ανησυχία και τύψη, κυριευμένο από την ανησυχία και τύψη, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από την ανησυχία και τύψη που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του όφελος, ούτε το όφελος των άλλων... κ.λπ... εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό ταραγμένο από τον άνεμο, κινούμενο, αναταραγμένο, με κύματα. Εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του δεν θα γνώριζε και δεν θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν διαμένει με νου κατακλυσμένο από την ανησυχία και τύψη, κυριευμένο από την ανησυχία και τύψη, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από την ανησυχία και τύψη που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του όφελος, ούτε το όφελος των άλλων... κ.λπ... εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Επιπλέον, βραχμάνε, όταν διαμένει με νου κατακλυσμένο από τη σκεπτικιστική αμφιβολία, κυριευμένο από τη σκεπτικιστική αμφιβολία, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τη σκεπτικιστική αμφιβολία που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του όφελος, ούτε το όφελος των άλλων... κ.λπ... ούτε το όφελος και των δύο... τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό θολό, ταραγμένο, λασπωμένο, τοποθετημένο στο σκοτάδι. Εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του δεν θα γνώριζε και δεν θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν διαμένει με νου κατακλυσμένο από τη σκεπτικιστική αμφιβολία, κυριευμένο από τη σκεπτικιστική αμφιβολία, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τη σκεπτικιστική αμφιβολία που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του όφελος, ούτε το όφελος των άλλων εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι, ούτε το όφελος και των δύο εκείνη την περίοδο δεν γνωρίζει και δεν βλέπει όπως πραγματικά είναι· τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί. Αυτή, βραχμάνε, είναι η αιτία και αυτή η συνθήκη για την οποία μερικές φορές ακόμη και τα ιερά κείμενα που έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό δεν έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που δεν έχουν απαγγελθεί.
«Όταν όμως, βραχμάνε, δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από το ηδονικό πάθος, κυριευμένο από το ηδονικό πάθος, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από το ηδονικό πάθος που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του όφελος, και το όφελος των άλλων εκείνη την περίοδο γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι, και το όφελος και των δύο εκείνη την περίοδο γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι· ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό του έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό μη αναμεμειγμένο με λάκα ή κουρκουμά ή λουλάκι ή ερυθρόδανο. Εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση, ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του, θα γνώριζε και θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από το ηδονικό πάθος, κυριευμένο από το ηδονικό πάθος, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από το ηδονικό πάθος που έχει εγερθεί... κ.λπ...
«Επιπλέον, βραχμάνε, όταν δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από τον θυμό, κυριευμένο από τον θυμό, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τον θυμό που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του όφελος, και το όφελος των άλλων... κ.λπ... ούτε το όφελος και των δύο... ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό του έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό μη θερμασμένο από φωτιά, μη βρασμένο, χωρίς ατμό, εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση, ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του, θα γνώριζε και θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από τον θυμό, κυριευμένο από τον θυμό, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τον θυμό που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του όφελος, και το όφελος των άλλων... κ.λπ... ούτε το όφελος και των δύο... ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό του έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί.
«Επιπλέον, βραχμάνε, όταν δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από τη νωθρότητα και υπνηλία, κυριευμένο από τη νωθρότητα και υπνηλία, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τη νωθρότητα και υπνηλία που έχει εγερθεί, εκείνη την περίοδο γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του όφελος, και το όφελος των άλλων... κ.λπ... ούτε το όφελος και των δύο... ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό του έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό που δεν είναι καλυμμένο από φύκια και υδρόβια φυτά. Εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση, ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του, θα γνώριζε και θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από τη νωθρότητα και υπνηλία, κυριευμένο από τη νωθρότητα και υπνηλία, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τη νωθρότητα και υπνηλία που έχει εγερθεί, εκείνη τη στιγμή γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, και το καλό των άλλων... κ.λπ... ούτε το όφελος και των δύο... ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό του έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί.
«Επιπλέον, βραχμάνε, όταν δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από την ανησυχία και τύψη, κυριευμένο από την ανησυχία και τύψη, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από την ανησυχία και τύψη που έχει εγερθεί, εκείνη τη στιγμή γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, και το καλό των άλλων... κ.λπ... ούτε το όφελος και των δύο... ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό του έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό που δεν είναι ταραγμένο από τον άνεμο, δεν κινείται, δεν αναταράσσεται, δεν έχει κύματα. Εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση, ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του, θα γνώριζε και θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από την ανησυχία και τύψη, κυριευμένο από την ανησυχία και τύψη, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από την ανησυχία και τύψη που έχει εγερθεί, εκείνη τη στιγμή γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, και το καλό των άλλων... κ.λπ... ούτε το όφελος και των δύο... ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό του έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί.
«Επιπλέον, βραχμάνε, όταν δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από τη σκεπτικιστική αμφιβολία, κυριευμένο από τη σκεπτικιστική αμφιβολία, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τη σκεπτικιστική αμφιβολία που έχει εγερθεί, εκείνη τη στιγμή γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, και εκείνη τη στιγμή γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό των άλλων· και εκείνη τη στιγμή γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό του έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί.
«Όπως, βραχμάνε, ένα δοχείο με νερό διαυγές, λαμπερό, χωρίς θολότητα, τοποθετημένο στο φως. Εκεί ένας άνθρωπος με καλή όραση, ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του, θα γνώριζε και θα έβλεπε όπως πραγματικά είναι. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, όταν δεν διαμένει με νου κατακλυσμένο από τη σκεπτικιστική αμφιβολία, κυριευμένο από τη σκεπτικιστική αμφιβολία, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι τη διαφυγή από τη σκεπτικιστική αμφιβολία που έχει εγερθεί, εκείνη τη στιγμή γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το δικό του καλό, και εκείνη τη στιγμή γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό των άλλων, και εκείνη τη στιγμή γνωρίζει και βλέπει όπως πραγματικά είναι το καλό και των δύο· ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό του έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί. Αυτή, βραχμάνε, είναι η αιτία και αυτή η συνθήκη για την οποία μερικές φορές ακόμη και τα ιερά κείμενα που δεν έχουν απαγγελθεί για πολύ καιρό έρχονται στον νου, πόσο μάλλον αυτά που έχουν απαγγελθεί.
«Αυτοί οι επτά, βραχμάνε, παράγοντες της φώτισης είναι χωρίς παρεμπόδιση, χωρίς νοητικό εμπόδιο, χωρίς ακαθαρσία του νου, όταν αναπτυχθούν και καλλιεργηθούν, οδηγούν στην πραγμάτωση του καρπού της αληθινής γνώσης και της απελευθέρωσης. Ποια είναι τα επτά; Ο παράγοντας φώτισης της μνήμης, βραχμάνε, χωρίς παρεμπόδιση, χωρίς νοητικό εμπόδιο, χωρίς ακαθαρσία του νου, όταν αναπτυχθεί και καλλιεργηθεί, οδηγεί στην πραγμάτωση του καρπού της αληθινής γνώσης και της απελευθέρωσης... κ.λπ... ο παράγοντας φώτισης της αταραξίας, βραχμάνε, χωρίς παρεμπόδιση, χωρίς νοητικό εμπόδιο, χωρίς ακαθαρσία του νου, όταν αναπτυχθεί και καλλιεργηθεί, οδηγεί στην πραγμάτωση του καρπού της αληθινής γνώσης και της απελευθέρωσης. Αυτοί, βραχμάνε, οι επτά παράγοντες της φώτισης είναι χωρίς παρεμπόδιση, χωρίς νοητικό εμπόδιο, χωρίς ακαθαρσία του νου, όταν αναπτυχθούν και καλλιεργηθούν, οδηγούν στην πραγμάτωση του καρπού της αληθινής γνώσης και της απελευθέρωσης». Όταν αυτό ειπώθηκε, ο βραχμάνος Σανγκάραβα είπε στον Ευλογημένο: «Θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα... κ.λπ... Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Γκόταμα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής». Πέμπτο.