6.
Η ομιλία στον Σάλχα
67.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο σεβάσμιος Νάντακα διέμενε στη Σαβάτθι, στο Ανατολικό Μοναστήρι, στο μέγαρο της μητέρας του Μιγκάρα.
Τότε ο Σάλχα, εγγονός του Μιγκάρα, και ο Σάνα, εγγονός του Σεκχουνίγια, πήγαν εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Νάντακα·
αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον σεβάσμιο Νάντακα και κάθισαν στο πλάι.
Στον Σάλχα, εγγονό του Μιγκάρα, που καθόταν στο πλάι, ο σεβάσμιος Νάντακα είπε αυτό:
«Ελάτε, Σάλχα, μη βασίζεστε στην προφορική παράδοση, μη βασίζεστε στη διαδοχή διδασκάλων, μη βασίζεστε στο 'έτσι λέγεται', μη βασίζεστε στη συμφωνία με τον κανόνα, μη βασίζεστε στη λογική, μη βασίζεστε στη συμπερασματική μέθοδο, μη βασίζεστε στον αναλογισμό των λόγων, μη βασίζεστε στην αποδοχή μιας άποψης μετά από περισυλλογή, μη βασίζεστε στην αξιοπιστική εμφάνιση, μη βασίζεστε στο ότι 'ο ασκητής είναι ο δάσκαλός μας'. Όταν εσείς, Σάλχα, γνωρίζετε οι ίδιοι 'αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι φαύλες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι επιλήψιμες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι κατακριτέες από τους νοήμονες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις όταν είναι πλήρεις και αποδεκτές οδηγούν σε βλάβη και οδύνη', τότε εσείς, Σάλχα, θα πρέπει να τις εγκαταλείψετε.
«Τι νομίζετε, Σάλχα, υπάρχει απληστία;»
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Πλεονεξία, Σάλχα, εγώ ονομάζω αυτό το νόημα. Αυτός που είναι άπληστος, Σάλχα, πλεονέκτης, σκοτώνει έμβιο ον, παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί, πηγαίνει με τη γυναίκα άλλου, ψεύδεται, και παρακινεί άλλον για τον ίδιο σκοπό, κάτι που είναι για πολύ καιρό προς βλάβη και οδύνη του».
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζετε, Σάλχα, υπάρχει μίσος;»
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Θυμός, Σάλχα, εγώ ονομάζω αυτό το νόημα. Αυτός που είναι κυριευμένος από μίσος, Σάλχα, με κακόβουλο νου, σκοτώνει έμβιο ον, παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί, πηγαίνει με τη γυναίκα άλλου, ψεύδεται, και παρακινεί άλλον για τον ίδιο σκοπό, κάτι που είναι για πολύ καιρό προς βλάβη και οδύνη του».
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζετε, Σάλχα, υπάρχει αυταπάτη;»
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Άγνοια, Σάλχα, εγώ ονομάζω αυτό το νόημα. Αυτός που είναι κυριευμένος από αυταπάτη, Σάλχα, κατεχόμενος από άγνοια, σκοτώνει έμβιο ον, παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί, πηγαίνει με τη γυναίκα άλλου, ψεύδεται, και παρακινεί άλλον για τον ίδιο σκοπό, κάτι που είναι για πολύ καιρό προς βλάβη και οδύνη του».
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζετε, Σάλχα, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι καλές ή φαύλες;»
«Φαύλες, σεβάσμιε κύριε».
«Επιλήψιμες ή άμεμπτες;»
«Επιλήψιμες, σεβάσμιε κύριε».
«Κατακριτέες από τους νοήμονες ή επαινετές από τους νοήμονες;»
«Κατακριτέες από τους νοήμονες, σεβάσμιε κύριε».
«Πλήρεις και αποδεκτές οδηγούν σε βλάβη και οδύνη, ή όχι; Ή πώς το βλέπετε αυτό;»
«Πλήρεις, σεβάσμιε κύριε, και αποδεκτές οδηγούν σε βλάβη και οδύνη. Έτσι το βλέπουμε αυτό».
«Έτσι λοιπόν, Σάλχα, αυτό που σας είπαμε - 'ελάτε, Σάλχα, μη βασίζεστε στην προφορική παράδοση, μη βασίζεστε στη διαδοχή διδασκάλων, μη βασίζεστε στο 'έτσι λέγεται', μη βασίζεστε στη συμφωνία με τον κανόνα, μη βασίζεστε στη λογική, μη βασίζεστε στη συμπερασματική μέθοδο, μη βασίζεστε στον αναλογισμό των λόγων, μη βασίζεστε στην αποδοχή μιας άποψης μετά από περισυλλογή, μη βασίζεστε στην αξιοπιστική εμφάνιση, μη βασίζεστε στο ότι 'ο ασκητής είναι ο δάσκαλός μας'. Όταν εσείς, Σάλχα, γνωρίζετε οι ίδιοι - «αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι φαύλες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι επιλήψιμες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι κατακριτέες από τους νοήμονες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις πλήρεις και αποδεκτές οδηγούν σε βλάβη και οδύνη», τότε εσείς, Σάλχα, θα τις εγκαταλείπατε', έτσι αυτό που ειπώθηκε, εξαρτώμενο από αυτό ειπώθηκε.
«Ελάτε, Σάλχα, μη βασίζεστε στην προφορική παράδοση, μη βασίζεστε στη διαδοχή διδασκάλων, μη βασίζεστε στο 'έτσι λέγεται', μη βασίζεστε στη συμφωνία με τον κανόνα, μη βασίζεστε στη λογική, μη βασίζεστε στη συμπερασματική μέθοδο, μη βασίζεστε στον αναλογισμό των λόγων, μη βασίζεστε στην αποδοχή μιας άποψης μετά από περισυλλογή, μη βασίζεστε στην αξιοπιστική εμφάνιση, μη βασίζεστε στο ότι 'ο ασκητής είναι ο δάσκαλός μας'. Όταν εσείς, Σάλχα, γνωρίζετε οι ίδιοι - «αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι καλές, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι άμεμπτες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι επαινετές από τους νοήμονες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις πλήρεις και αποδεκτές οδηγούν σε ευημερία και ευτυχία», τότε εσείς, Σάλχα, έχοντας επιτύχει, θα παραμένατε.
«Τι νομίζετε, Σάλχα, υπάρχει μη-απληστία;»
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«'Μη πλεονεξία', Σάλχα, εγώ λέω αυτό το νόημα. Αυτός που δεν είναι άπληστος, Σάλχα, χωρίς πλεονεξία, ούτε σκοτώνει έμβιο ον, ούτε παίρνει κάτι μη δοσμένο, ούτε πηγαίνει με τη γυναίκα άλλου, ούτε ψεύδεται, ούτε παρακινεί άλλον για εκείνο τον σκοπό, αυτό που είναι για πολύ καιρό προς ευημερία και ευτυχία του».
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζετε, Σάλχα, υπάρχει μη-μίσος;»
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«'Μη θυμός', Σάλχα, εγώ λέω αυτό το νόημα. Αυτός που δεν έχει κακία, Σάλχα, χωρίς κακόβουλο νου, ούτε σκοτώνει έμβιο ον, ούτε παίρνει κάτι μη δοσμένο, ούτε πηγαίνει με τη γυναίκα άλλου, ούτε ψεύδεται, ούτε παρακινεί άλλον για εκείνο τον σκοπό, αυτό που είναι για πολύ καιρό προς ευημερία και ευτυχία του».
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζετε, Σάλχα, υπάρχει μη αυταπάτη;»
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«'Αληθινή γνώση', Σάλχα, εγώ λέω αυτό το νόημα. Αυτός που δεν έχει σύγχυση, Σάλχα, κάτοχος αληθινής γνώσης, ούτε σκοτώνει έμβιο ον, ούτε παίρνει κάτι μη δοσμένο, ούτε πηγαίνει με τη γυναίκα άλλου, ούτε ψεύδεται, ούτε παρακινεί άλλον για εκείνο τον σκοπό, αυτό που είναι για πολύ καιρό προς ευημερία και ευτυχία του».
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζετε, Σάλχα, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι καλές ή φαύλες;»
«Καλές, σεβάσμιε κύριε».
«Επιλήψιμες ή άμεμπτες;»
«Άμεμπτες, σεβάσμιε κύριε».
«Κατακριτέες από τους νοήμονες ή επαινετές από τους νοήμονες;»
«Επαινετές από τους νοήμονες, σεβάσμιε κύριε».
«Όταν αναληφθούν πλήρως, οδηγούν στην ευημερία και την ευτυχία ή όχι; Ή πώς το βλέπετε αυτό;»
«Όταν αναληφθούν πλήρως, σεβάσμιε κύριε, οδηγούν στην ευημερία και την ευτυχία. Έτσι το βλέπουμε αυτό».
«Έτσι λοιπόν, Σάλχα, αυτό που σας είπαμε - 'ελάτε, Σάλχα, μη βασίζεστε στην προφορική παράδοση, μη βασίζεστε στη διαδοχή διδασκάλων, μη βασίζεστε στο 'έτσι λέγεται', μη βασίζεστε στη συμφωνία με τον κανόνα, μη βασίζεστε στη λογική, μη βασίζεστε στη συμπερασματική μέθοδο, μη βασίζεστε στον αναλογισμό των λόγων, μη βασίζεστε στην αποδοχή μιας άποψης μετά από περισυλλογή, μη βασίζεστε στην αξιοπιστική εμφάνιση, μη βασίζεστε στο ότι 'ο ασκητής είναι ο δάσκαλός μας'. Όταν εσείς, Σάλχα, γνωρίζετε οι ίδιοι - αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι καλές, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι άμεμπτες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις είναι επαινετές από τους νοήμονες, αυτές οι νοητικές καταστάσεις όταν αναληφθούν πλήρως οδηγούν για πολύ καιρό στην ευημερία και την ευτυχία, τότε εσείς, Σάλχα, έχοντας επιτύχει, να παραμείνετε', έτσι αυτό που ειπώθηκε, εξαρτώμενο από αυτό ειπώθηκε.
«Αυτός λοιπόν, Σάλχα, ο ευγενής μαθητής, έτσι απαλλαγμένος από πλεονεξία, απαλλαγμένος από θυμό, χωρίς σύγχυση, με πλήρη επίγνωση και μνήμων, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα... κ.λπ... συμπόνια... κ.λπ... αλτρουιστική χαρά... κ.λπ... με νου συνοδευόμενο από αταραξία, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διαμένει· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη· έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από αταραξία, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διαμένει. Αυτός κατανοεί έτσι - 'υπάρχει αυτό, υπάρχει το κατώτερο, υπάρχει το ανώτερο, υπάρχει περαιτέρω διαφυγή από αυτό που έχει φτάσει στην αντίληψη'. Καθώς αυτός γνωρίζει έτσι και βλέπει έτσι, ο νους απελευθερώνεται από τη νοητική διαφθορά της φιληδονίας, ο νους απελευθερώνεται από τη νοητική διαφθορά της προσκόλλησης στην ύπαρξη, ο νους απελευθερώνεται από τη νοητική διαφθορά της άγνοιας· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'. Κατανοεί: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης».
«Αυτός κατανοεί έτσι - 'υπήρχε πριν απληστία, αυτή ήταν φαύλη, αυτή τώρα δεν υπάρχει, αυτό είναι καλό· υπήρχε πριν μίσος... κ.λπ... υπήρχε πριν αυταπάτη, αυτή ήταν φαύλη, αυτή τώρα δεν υπάρχει, αυτό είναι καλό'. Αυτός στην παρούσα ζωή χωρίς πόθο, κατασβεσμένος, ψυχρός, βιώνοντας ευτυχία, διαμένει με τον εαυτό του σε υψηλή κατάσταση». Έκτο.