10.
Η ομιλία στον Γκιριμάνανδα
60.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Γκιριμάναντα ήταν άρρωστος, ταλαιπωρημένος, βαριά ασθενής.
Τότε ο σεβάσμιος Άναντα πήγε προς τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον Ευλογημένο:
«Ο σεβάσμιος, σεβάσμιε κύριε, Γκιριμάναντα είναι άρρωστος, ταλαιπωρημένος, βαριά ασθενής. Καλό θα ήταν, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος να πάει εκεί όπου είναι ο σεβάσμιος Γκιριμάναντα, από συμπόνια». «Αν εσύ, Άναντα, διδάξεις στον μοναχό Γκιριμάναντα τις δέκα αντιλήψεις, είναι δυνατόν ο μοναχός Γκιριμάναντα, αφού ακούσει τις δέκα αντιλήψεις, εκείνη η ασθένεια να καταλαγιάσει επιτόπου.
Ποιες δέκα; Η αντίληψη της παροδικότητας, η αντίληψη του μη-εαυτού, η αντίληψη της ρυπαρότητας, η αντίληψη του κινδύνου, η αντίληψη της εγκατάλειψης, η αντίληψη του μη πάθους, η αντίληψη της παύσης, η αντίληψη της δυσαρέσκειας για ολόκληρο τον κόσμο, η αντίληψη της μη επιθυμίας για όλες τις δραστηριότητες, η μνήμη επί της αναπνοής.
Και ποια, Άναντα, είναι η αντίληψη της παροδικότητας; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός, έχοντας πάει στο δάσος ή στη βάση ενός δένδρου ή σε μια άδεια οικία, σκέφτεται έτσι: 'η ύλη είναι παροδική, το αίσθημα είναι παροδικό, η αντίληψη είναι παροδική, οι δραστηριότητες είναι παροδικές, η συνείδηση είναι παροδική'. Έτσι διαμένει σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης παρατηρώντας το παροδικό. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται αντίληψη της παροδικότητας.
Και ποια, Άναντα, είναι η αντίληψη του μη-εαυτού; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός, έχοντας πάει στο δάσος ή στη βάση ενός δένδρου ή σε μια άδεια οικία, σκέφτεται έτσι: 'το μάτι είναι μη-εαυτός, οι υλικές μορφές είναι μη-εαυτός, το αυτί είναι μη-εαυτός, οι ήχοι είναι μη-εαυτός, η μύτη είναι μη-εαυτός, οι οσμές είναι μη-εαυτός, η γλώσσα είναι μη-εαυτός, οι γεύσεις είναι μη-εαυτός, το σώμα είναι μη-εαυτός, τα απτά αντικείμενα είναι μη-εαυτός, ο νους είναι μη-εαυτός, τα νοητικά φαινόμενα είναι μη-εαυτός'. Έτσι διαμένει σε αυτές τις έξι εσωτερικές και εξωτερικές αισθητήριες βάσεις παρατηρώντας τον μη-εαυτό. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται αντίληψη του μη-εαυτού.
Και ποια, Άναντα, είναι η αντίληψη της ρυπαρότητας; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός ανασκοπεί αυτό το ίδιο το σώμα από τα πέλματα των ποδιών προς τα πάνω και από τις άκρες των τριχών της κεφαλής προς τα κάτω, περιβαλλόμενο από δέρμα, γεμάτο από διάφορα είδη ακαθαρσιών: «υπάρχουν σε αυτό το σώμα τρίχες της κεφαλής, τρίχες του σώματος, νύχια, δόντια, δέρμα, σάρκα, τένοντες, οστά, μυελός των οστών, νεφρά, καρδιά, συκώτι, υπεζωκότας, σπλήνα, πνεύμονες, έντερα, μεσεντέριο, περιεχόμενα του στομάχου, κόπρανα, χολή, φλέγμα, πύον, αίμα, ιδρώτας, λίπος, δάκρυα, στέαρ, σάλιο, βλέννα, αρθρικό υγρό, ούρα». Έτσι διαμένει σε αυτό το σώμα παρατηρώντας τη ρυπαρότητα. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται αντίληψη της ρυπαρότητας.
Και ποια, Άναντα, είναι η αντίληψη του κινδύνου; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός, έχοντας πάει στο δάσος ή στη βάση ενός δένδρου ή σε μια άδεια οικία, σκέφτεται έτσι: 'αυτό το σώμα έχει πολύ υπαρξιακό πόνο, πολύ κίνδυνο. Έτσι σε αυτό το σώμα εγείρονται διάφορες ασθένειες, δηλαδή: πάθηση των ματιών, πάθηση των αυτιών, πάθηση της μύτης, πάθηση της γλώσσας, πάθηση του σώματος, πάθηση της κεφαλής, πάθηση των αυτιών, πάθηση του στόματος, πάθηση των δοντιών, πάθηση των χειλιών, βήχας, άσθμα, καταρροή, πυρετός, γήρας, πάθηση του στομάχου, λιποθυμία, δυσεντερία, κολικός, χολέρα, λέπρα, απόστημα, έκζεμα, φυματίωση, επιληψία, δερματική μόλυνση, φαγούρα, ψώρα, γρατζουνιές, κνησμός, αιμορραγία, χολική διαταραχή, διαβήτης, αιμορροΐδες, εξανθήματα, συρίγγιο, ασθένειες που προέρχονται από τη χολή, ασθένειες που προέρχονται από το φλέγμα, ασθένειες που προέρχονται από τον αέρα, ασθένειες από συνδυασμό χυμών, ασθένειες που προέρχονται από αλλαγή εποχής, ασθένειες που προέρχονται από ακατάλληλη φροντίδα, ασθένειες που προκαλούνται από επίθεση, ασθένειες που προέρχονται από επακόλουθο πράξεων, κρύο, ζέστη, πείνα, δίψα, αφόδευση, ούρηση'. Έτσι διαμένει σε αυτό το σώμα παρατηρώντας τον κίνδυνο. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται αντίληψη του κινδύνου.
«Και ποια, Άναντα, είναι η αντίληψη της εγκατάλειψης; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός δεν αποδέχεται τον εγερθέντα ηδονικό λογισμό, τον εγκαταλείπει, τον απομακρύνει, τον τερματίζει, τον οδηγεί στην εξαφάνιση. Δεν αποδέχεται τον εγερθέντα λογισμό του θυμού, τον εγκαταλείπει, τον απομακρύνει, τον τερματίζει, τον οδηγεί στην εξαφάνιση. Δεν αποδέχεται τον εγερθέντα λογισμό της βίας, τον εγκαταλείπει, τον απομακρύνει, τον τερματίζει, τον οδηγεί στην εξαφάνιση. Δεν αποδέχεται τις κάθε φορά εγειρόμενες κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις, τις εγκαταλείπει, τις απομακρύνει, τις τερματίζει, τις οδηγεί στην εξαφάνιση. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται η αντίληψη της εγκατάλειψης.
«Και ποια, Άναντα, είναι η αντίληψη του μη πάθους; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός, έχοντας πάει στο δάσος ή στη βάση ενός δένδρου ή σε μια άδεια οικία, σκέφτεται έτσι: 'Αυτό είναι γαλήνιο, αυτό είναι εξαίσιο, δηλαδή ο κατευνασμός όλων των δραστηριοτήτων, η παραίτηση από όλες τις προσκολλήσεις, η εξάλειψη της επιθυμίας, το μη πάθος, το Νιμπάνα'. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται η αντίληψη του μη πάθους.
«Και ποια, Άναντα, είναι η αντίληψη της παύσης; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός, έχοντας πάει στο δάσος ή στη βάση ενός δένδρου ή σε μια άδεια οικία, σκέφτεται έτσι: 'Αυτό είναι γαλήνιο, αυτό είναι εξαίσιο, δηλαδή ο κατευνασμός όλων των δραστηριοτήτων, η παραίτηση από όλες τις προσκολλήσεις, η εξάλειψη της επιθυμίας, η παύση, το Νιμπάνα'. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται η αντίληψη της παύσης.
«Και ποια, Άναντα, είναι η αντίληψη της δυσαρέσκειας για ολόκληρο τον κόσμο; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός διαμένει εγκαταλείποντας, μη προσκολλώμενος σε όποιες προσκολλήσεις στον κόσμο, εδραιώσεις, εμμονές και υπολανθάνουσες τάσεις του νου. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται η αντίληψη της δυσαρέσκειας για ολόκληρο τον κόσμο.
«Και ποια, Άναντα, είναι η αντίληψη της απουσίας πόθου για όλες τις δραστηριότητες; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός στενοχωριέται, ντρέπεται και αηδιάζει από όλες τις δραστηριότητες. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται η αντίληψη της απουσίας πόθου για όλες τις δραστηριότητες.
«Και ποια, Άναντα, είναι η μνήμη επί της αναπνοής; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός, έχοντας πάει στο δάσος ή στη βάση ενός δένδρου ή σε μια άδεια οικία, κάθεται διασταυρώνοντας τα πόδια του, κρατώντας το σώμα του ευθύ, εδραιώνοντας τη μνήμη μπροστά στο πρόσωπο. Αυτός μνήμων εισπνέει, μνήμων εκπνέει. Εισπνέοντας μακρά κατανοεί: 'εισπνέω μακρά'. Εκπνέοντας μακρά κατανοεί: 'εκπνέω μακρά'. Εισπνέοντας σύντομα κατανοεί: 'εισπνέω σύντομα'. Εκπνέοντας σύντομα κατανοεί: 'εκπνέω σύντομα'. Εξασκείται: 'βιώνοντας ολόκληρο το σώμα της αναπνοής θα εισπνεύσω'. Εξασκείται: 'βιώνοντας ολόκληρο το σώμα της αναπνοής θα εκπνεύσω'. Εξασκείται: 'γαληνεύοντας τη σωματική δραστηριότητα θα εισπνεύσω'. Εξασκείται: 'γαληνεύοντας τη σωματική δραστηριότητα θα εκπνεύσω'. Εξασκείται: 'βιώνοντας την αγαλλίαση θα εισπνεύσω'. Εξασκείται: 'βιώνοντας την αγαλλίαση θα εκπνεύσω'. Εξασκείται: 'βιώνοντας την ευτυχία θα εισπνεύσω'. Εξασκείται: 'βιώνοντας την ευτυχία θα εκπνεύσω'. Εξασκείται: 'βιώνοντας τη νοητική δραστηριότητα θα εισπνεύσω'. Εξασκείται: 'βιώνοντας τη νοητική δραστηριότητα θα εκπνεύσω'. Εξασκείται: 'γαληνεύοντας τη νοητική δραστηριότητα θα εισπνεύσω'. Εξασκείται: 'γαληνεύοντας τη νοητική δραστηριότητα θα εκπνεύσω'. Εξασκείται: 'βιώνοντας τη συνείδηση θα εισπνεύσω'. Εξασκείται: 'βιώνοντας τη συνείδηση θα εκπνεύσω'. ευχαριστώντας τη συνείδηση... κ.λπ... συγκεντρώνοντας τη συνείδηση... κ.λπ... απελευθερώνοντας τη συνείδηση... κ.λπ... παρατηρώντας το παροδικό... κ.λπ... παρατηρώντας το μη πάθος... κ.λπ... παρατηρώντας την παύση... κ.λπ... εξασκείται: 'παρατηρώντας την παραίτηση θα εισπνεύσω'. Εξασκείται: 'παρατηρώντας την παραίτηση θα εκπνεύσω'. Αυτή, Άναντα, ονομάζεται η μνήμη επί της αναπνοής.
«Αν εσύ, Άναντα, διδάξεις στον μοναχό Γκιριμάναντα αυτές τις δέκα αντιλήψεις, είναι δυνατόν ο μοναχός Γκιριμάναντα, αφού ακούσει αυτές τις δέκα αντιλήψεις, εκείνη η ασθένεια να καταλαγιάσει επιτόπου».
Τότε ο σεβάσμιος Άναντα, αφού έμαθε αυτές τις δέκα αντιλήψεις κοντά στον Ευλογημένο, πήγε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Γκιριμάναντα· αφού πλησίασε, είπε στον σεβάσμιο Γκιριμάναντα αυτές τις δέκα αντιλήψεις. Τότε στον σεβάσμιο Γκιριμάναντα, αφού άκουσε τις δέκα αντιλήψεις, εκείνη η ασθένεια καταλάγιασε επιτόπου. Και ο σεβάσμιος Γκιριμάναντα ανάρρωσε από εκείνη την ασθένεια. Και έτσι εγκαταλείφθηκε εκείνη η ασθένεια του σεβάσμιου Γκιριμάναντα». Δέκατη.