4.
Η ομιλία για τον Βατζτζιγιαμάχιτα
94.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στην Τσαμπά, στην όχθη της λιμνούλας της Γκαγκγκαρά.
Τότε ο οικοδεσπότης Βατζιγιαμάχιτα βγήκε από την Τσαμπά κατά τη διάρκεια της ημέρας για να δει τον Ευλογημένο.
Τότε στον οικοδεσπότη Βατζιγιαμάχιτα ήρθε αυτή η σκέψη:
«Δεν είναι κατάλληλη ώρα ακόμα για να δω τον Ευλογημένο.
Ο Ευλογημένος είναι σε απομόνωση.
Και για τους μοναχούς που αναπτύσσουν τον νου δεν είναι κατάλληλη ώρα για επίσκεψη.
Οι μοναχοί που αναπτύσσουν τον νου είναι σε απομόνωση.
Γιατί να μην πάω στο πάρκο των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών;»
Τότε ο οικοδεσπότης Βατζιγιαμάχιτα πήγε στο πάρκο των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών. Εκείνη την περίοδο εκείνοι οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές, αφού συγκεντρώθηκαν και συναθροίστηκαν, θορυβώδεις, με δυνατές φωνές και μεγάλες φωνές, κάθονταν συζητώντας πολλά είδη άσκοπης συζήτησης.
Εκείνοι οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές είδαν τον οικοδεσπότη Βατζιγιαμάχιτα να έρχεται από μακριά. Αφού τον είδαν, συμφώνησαν μεταξύ τους: «Να είστε ήσυχοι, αξιότιμοι. Μην κάνετε θόρυβο, αξιότιμοι. Αυτός ο οικοδεσπότης Βατζιγιαμάχιτα έρχεται, μαθητής του ασκητή Γκόταμα. Όσοι μαθητές του ασκητή Γκόταμα, λαϊκοί με λευκά ρούχα, διαμένουν στην Τσαμπά, αυτός ο οικοδεσπότης Βατζιγιαμάχιτα είναι ένας από αυτούς. Αυτοί οι σεβάσμιοι επιθυμούν την ησυχία, είναι πειθαρχημένοι στην ησυχία, επαινούν την ησυχία. Ίσως γνωρίζοντας ότι η ακολουθία είναι ήσυχη, να σκεφτεί να πλησιάσει».
Τότε εκείνοι οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές έμειναν σιωπηλοί. Τότε ο οικοδεσπότης Βατζιγιαμάχιτα πλησίασε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές· αφού πλησίασε, χαιρέτησε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι. Στον οικοδεσπότη Βατζιγιαμάχιτα που καθόταν στο πλάι, εκείνοι οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές είπαν: «Είναι αλήθεια λοιπόν, οικοδεσπότη, ότι ο ασκητής Γκόταμα επικρίνει κάθε αυστηρό ασκητισμό, κατηγορεί και επιπλήττει εντελώς κάθε αυστηρό ασκητή που ζει λιτά;» «Όχι, σεβάσμιοι κύριοι, ο Ευλογημένος δεν επικρίνει κάθε αυστηρό ασκητισμό ούτε κατηγορεί και επιπλήττει εντελώς κάθε αυστηρό ασκητή που ζει λιτά. Ο Ευλογημένος, σεβάσμιοι κύριοι, επικρίνει το αξιόμεμπτο, επαινεί το αξιέπαινο. Επικρίνοντας το αξιόμεμπτο, σεβάσμιοι κύριοι, επαινώντας το αξιέπαινο, ο Ευλογημένος είναι αναλυτής. Ο Ευλογημένος δεν είναι σε αυτό κατηγορηματικός».
Όταν αυτό ειπώθηκε, κάποιος περιπλανώμενος ασκητής είπε στον οικοδεσπότη Βατζιγιαμάχιτα: «Περίμενε εσύ, οικοδεσπότη, αυτόν τον ασκητή Γκόταμα που επαινείς, ο ασκητής Γκόταμα είναι απομακρυντής, χωρίς διδασκαλία;» «Σε αυτό, σεβάσμιοι κύριοι, θα σας απαντήσω σύμφωνα με τον κανόνα - 'αυτό είναι καλό', σεβάσμιοι κύριοι, έχει θεσπιστεί από τον Ευλογημένο· 'αυτό είναι φαύλο', σεβάσμιοι κύριοι, έχει θεσπιστεί από τον Ευλογημένο. Έτσι ο Ευλογημένος διδάσκοντας το καλό-φαύλο, ο Ευλογημένος έχει διδασκαλία· ο Ευλογημένος δεν είναι απομακρυντής, χωρίς διδασκαλία».
Όταν αυτό ειπώθηκε, εκείνοι οι περιπλανώμενοι ασκητές έμειναν σιωπηλοί, ντροπιασμένοι, με πεσμένους ώμους, με σκυμμένο κεφάλι, σκεπτικοί, χωρίς να μπορούν να απαντήσουν. Τότε ο οικοδεσπότης Βατζιγιαμάχιτα, γνωρίζοντας ότι εκείνοι οι περιπλανώμενοι ασκητές ήταν σιωπηλοί, ντροπιασμένοι, με πεσμένους ώμους, με σκυμμένο κεφάλι, σκεπτικοί, χωρίς να μπορούν να απαντήσουν, σηκώθηκε από τη θέση του και πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο οικοδεσπότης Βατζιγιαμάχιτα ανέφερε στον Ευλογημένο όλη τη συνομιλία που είχε με εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές.
«Καλώς, καλώς, οικοδεσπότη! Έτσι λοιπόν, οικοδεσπότη, εκείνοι οι ανόητοι άνθρωποι πρέπει κατά καιρούς να αντικρούονται καλά με τον κανόνα. Δεν λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε αυστηρός ασκητισμός πρέπει να ασκείται· ούτε όμως λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε αυστηρός ασκητισμός δεν πρέπει να ασκείται· δεν λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε ανάληψη πρέπει να αναλαμβάνεται· ούτε όμως λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε ανάληψη δεν πρέπει να αναλαμβάνεται· δεν λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε επίμονη προσπάθεια πρέπει να καταβάλλεται· ούτε όμως λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε επίμονη προσπάθεια δεν πρέπει να καταβάλλεται· δεν λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε παραίτηση πρέπει να πραγματοποιείται. Ούτε όμως λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε παραίτηση δεν πρέπει να πραγματοποιείται· δεν λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε απελευθέρωση πρέπει να επιτυγχάνεται· ούτε όμως λέω, οικοδεσπότη, ότι κάθε απελευθέρωση δεν πρέπει να επιτυγχάνεται.
«Όποιος λοιπόν, οικοδεσπότη, αυστηρός ασκητισμός, όταν κάποιος τον ασκεί, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις αυξάνονται και οι καλές νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν, τέτοιος αυστηρός ασκητισμός δεν πρέπει να ασκείται, λέω. Και όποιος, οικοδεσπότη, αυστηρός ασκητισμός, όταν κάποιος τον ασκεί, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν και οι καλές νοητικές καταστάσεις αυξάνονται, τέτοιος αυστηρός ασκητισμός πρέπει να ασκείται, λέω.
«Όποια λοιπόν, οικοδεσπότη, ανάληψη, όταν κάποιος την αναλαμβάνει, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις αυξάνονται και οι καλές νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν, τέτοια ανάληψη δεν πρέπει να αναλαμβάνεται, λέω. Και όποια, οικοδεσπότη, ανάληψη, όταν κάποιος την αναλαμβάνει, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν και οι καλές νοητικές καταστάσεις αυξάνονται, τέτοια ανάληψη πρέπει να αναλαμβάνεται, λέω.
«Όποια λοιπόν, οικοδεσπότη, επίμονη προσπάθεια, όταν κάποιος την καταβάλλει, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις αυξάνονται και οι καλές νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν, τέτοια επίμονη προσπάθεια δεν πρέπει να καταβάλλεται, λέω. Και όποια, οικοδεσπότη, επίμονη προσπάθεια, όταν κάποιος την καταβάλλει, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν και οι καλές νοητικές καταστάσεις αυξάνονται, τέτοια επίμονη προσπάθεια πρέπει να καταβάλλεται, λέω.
«Όποια λοιπόν, οικοδεσπότη, παραίτηση, όταν κάποιος την πραγματοποιεί, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις αυξάνονται και οι καλές νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν, τέτοια παραίτηση δεν πρέπει να πραγματοποιείται, λέω. Και όποια, οικοδεσπότη, παραίτηση, όταν κάποιος την πραγματοποιεί, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν και οι καλές νοητικές καταστάσεις αυξάνονται, τέτοια παραίτηση πρέπει να πραγματοποιείται, λέω.
«Όποια λοιπόν, οικοδεσπότη, απελευθέρωση, όταν κάποιος την επιτυγχάνει, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις αυξάνονται και οι καλές νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν, τέτοια απελευθέρωση δεν πρέπει να επιτυγχάνεται, λέω. Και όποια, οικοδεσπότη, απελευθέρωση, όταν κάποιος την επιτυγχάνει, οι φαύλες νοητικές καταστάσεις παρακμάζουν και οι καλές νοητικές καταστάσεις αυξάνονται, τέτοια απελευθέρωση πρέπει να επιτυγχάνεται, λέω».
Τότε ο οικοδεσπότης Βατζιγιαμάχιτα, αφού διδάχθηκε, παρακινήθηκε, ενθαρρύνθηκε και ευχαριστήθηκε από τον Ευλογημένο με μια ομιλία για τη Διδασκαλία, σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και έφυγε.
Τότε ο Ευλογημένος, λίγο μετά την αναχώρηση του οικοδεσπότη Βατζιγιαμάχιτα, απευθύνθηκε στους μοναχούς: «Ακόμη κι αυτός, μοναχοί, ο μοναχός που για πολύ καιρό έχει λίγη σκόνη στα μάτια σε αυτή τη Διδασκαλία και διαγωγή, κι αυτός θα αντέκρουε έτσι ακριβώς τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές καλά με τον κανόνα, όπως αντικρούστηκαν από τον οικοδεσπότη Βατζιγιαμάχιτα». Τέταρτο.