9.
Η ομιλία για τις φαύλες ρίζες
70.
«Αυτές οι τρεις, μοναχοί, είναι οι φαύλες ρίζες.
Ποια τρία;
Η απληστία είναι φαύλη ρίζα, το μίσος είναι φαύλη ρίζα, η αυταπάτη είναι φαύλη ρίζα.
«Ακόμη και η απληστία, μοναχοί, είναι φαύλη ρίζα· ακόμη και αυτό που ο άπληστος δημιουργεί με το σώμα, την ομιλία και τον νου είναι φαύλο· ακόμη και όταν ο άπληστος, κυριευμένος από την απληστία, με κατακυριευμένη συνείδηση, προκαλεί δυστυχία σε άλλον με ψέματα, με δολοφονία ή φυλάκιση ή δήμευση ή επίπληξη ή εξορία, λέγοντας 'είμαι δυνατός, έχω ανάγκη τη δύναμη', αυτό επίσης είναι φαύλο. Έτσι σε αυτόν πολλές κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις προκύπτουν γεννημένες από την απληστία, με πηγή την απληστία, με προέλευση την απληστία, με συνθήκη την απληστία.
«Ακόμη και το μίσος, μοναχοί, είναι φαύλη ρίζα· ακόμη και αυτό που ο κυριευμένος από μίσος δημιουργεί με το σώμα, την ομιλία και τον νου είναι φαύλο· ακόμη και όταν ο κυριευμένος από μίσος, κατακυριευμένος από το μίσος, με κατακυριευμένη συνείδηση, προκαλεί δυστυχία σε άλλον με ψέματα, με δολοφονία ή φυλάκιση ή δήμευση ή επίπληξη ή εξορία, λέγοντας 'είμαι δυνατός, έχω ανάγκη τη δύναμη', αυτό επίσης είναι φαύλο. Έτσι σε αυτόν πολλές κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις προκύπτουν γεννημένες από το μίσος, με πηγή το μίσος, με προέλευση το μίσος, με συνθήκη το μίσος.
«Ακόμη και η αυταπάτη, μοναχοί, είναι φαύλη ρίζα· ακόμη και αυτό που ο κυριευμένος από αυταπάτη δημιουργεί με το σώμα, την ομιλία και τον νου είναι φαύλο· ακόμη και όταν ο κυριευμένος από αυταπάτη, κατακυριευμένος από την αυταπάτη, με κατακυριευμένη συνείδηση, προκαλεί δυστυχία σε άλλον με ψέματα, με δολοφονία ή φυλάκιση ή δήμευση ή επίπληξη ή εξορία, λέγοντας 'είμαι δυνατός, έχω ανάγκη τη δύναμη', αυτό επίσης είναι φαύλο. Έτσι σε αυτόν πολλές κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις προκύπτουν γεννημένες από την αυταπάτη, με πηγή την αυταπάτη, με προέλευση την αυταπάτη, με συνθήκη την αυταπάτη. Ένα τέτοιο άτομο, μοναχοί, ονομάζεται αυτός που μιλάει σε ακατάλληλο χρόνο, αυτός που μιλάει μη πραγματικά, αυτός που μιλάει ανώφελα, αυτός που μιλάει για ό,τι δεν συμφωνεί με τη Διδασκαλία, αυτός που μιλάει για μη μοναστική διαγωγή.
«Γιατί όμως, μοναχοί, ένα τέτοιο άτομο ονομάζεται αυτός που μιλάει σε ακατάλληλο χρόνο, αυτός που μιλάει μη πραγματικά, αυτός που μιλάει ανώφελα, αυτός που μιλάει για ό,τι δεν συμφωνεί με τη Διδασκαλία, αυτός που μιλάει για μη μοναστική διαγωγή; Διότι αυτό το άτομο, μοναχοί, προκαλεί δυστυχία σε άλλον με ψέματα, με δολοφονία ή φυλάκιση ή δήμευση ή επίπληξη ή εξορία, λέγοντας 'είμαι δυνατός, έχω ανάγκη τη δύναμη'. Όταν όμως του λένε την αλήθεια, αρνείται, δεν παραδέχεται· όταν του λένε ψέματα, δεν καταβάλλει προσπάθεια για την απαλλαγή του λέγοντας 'αυτό είναι αναληθές, αυτό είναι μη πραγματικό'. Για αυτό ένα τέτοιο άτομο ονομάζεται αυτός που μιλάει σε ακατάλληλο χρόνο, αυτός που μιλάει μη πραγματικά, αυτός που μιλάει ανώφελα, αυτός που μιλάει για ό,τι δεν συμφωνεί με τη Διδασκαλία, αυτός που μιλάει για μη μοναστική διαγωγή.
«Ένα τέτοιο άτομο, μοναχοί, κυριευμένο από κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις γεννημένες από την απληστία, με κατακυριευμένη συνείδηση, στην παρούσα ζωή διαμένει με δυστυχία, με δυσφορία, με άγχος, με πυρετό. Και με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο αναμένεται κακός προορισμός.
«Από αυτές που γεννιούνται από το μίσος... κ.λπ... κυριευμένο από κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις γεννημένες από την αυταπάτη, με κατακυριευμένη συνείδηση, στην παρούσα ζωή διαμένει με δυστυχία, με δυσφορία, με άγχος, με πυρετό. Και με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο αναμένεται κακός προορισμός. Όπως, μοναχοί, ένα δέντρο σάλα ή ντχάβα ή φαντάνα, περιτυλιγμένο και σκεπασμένο από τρία αναρριχητικά φυτά μαλούβα, φτάνει σε συμφορά, φτάνει σε καταστροφή, φτάνει σε συμφορά και καταστροφή· ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, ένα τέτοιο άτομο, κυριευμένο από κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις γεννημένες από την απληστία, με κατακυριευμένη συνείδηση, στην παρούσα ζωή διαμένει με δυστυχία, με δυσφορία, με άγχος, με πυρετό. Και με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο αναμένεται κακός προορισμός.
«Από αυτές που γεννιούνται από το μίσος... κ.λπ... κυριευμένος από κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις γεννημένες από αυταπάτη, με κατακυριευμένη συνείδηση, στην παρούσα ζωή διαμένει με δυστυχία, με δυσφορία, με άγχος, με πυρετό. Και με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο αναμένεται κακός προορισμός. Αυτές λοιπόν, μοναχοί, είναι οι τρεις φαύλες ρίζες.
«Αυτές οι τρεις, μοναχοί, είναι οι καλές ρίζες. Ποια τρία; Η μη-απληστία είναι καλή ρίζα, το μη-μίσος είναι καλή ρίζα, η μη αυταπάτη είναι καλή ρίζα.
«Ακόμη και η μη-απληστία, μοναχοί, είναι καλή ρίζα· ακόμη και ό,τι αυτός που δεν είναι άπληστος δημιουργεί με το σώμα, την ομιλία και τον νου, αυτό επίσης είναι καλό· ακόμη και αυτός που δεν είναι άπληστος, μη κατακυριευμένος από την απληστία, με μη κατακυριευμένη συνείδηση, δεν προκαλεί δυστυχία σε άλλον με ψέματα, με δολοφονία ή φυλάκιση ή δήμευση ή επίπληξη ή εξορία, λέγοντας 'είμαι δυνατός, έχω ανάγκη τη δύναμη', αυτό επίσης είναι καλό. Έτσι αυτές οι πολλές καλές νοητικές καταστάσεις γεννημένες από μη-απληστία, με πηγή τη μη-απληστία, με προέλευση τη μη-απληστία, με συνθήκη τη μη-απληστία, προκύπτουν.
«Ακόμη και το μη-μίσος, μοναχοί, είναι καλή ρίζα· ακόμη και ό,τι αυτός που δεν έχει κακία δημιουργεί με το σώμα, την ομιλία και τον νου, αυτό επίσης είναι καλό· ακόμη και αυτός που δεν έχει κακία, μη κατακυριευμένος από το μίσος, με μη κατακυριευμένη συνείδηση, δεν προκαλεί δυστυχία σε άλλον με ψέματα, με δολοφονία ή φυλάκιση ή δήμευση ή επίπληξη ή εξορία, λέγοντας 'είμαι δυνατός, έχω ανάγκη τη δύναμη', αυτό επίσης είναι καλό. Έτσι αυτές οι πολλές καλές νοητικές καταστάσεις γεννημένες από μη-μίσος, με πηγή το μη-μίσος, με προέλευση το μη-μίσος, με συνθήκη το μη-μίσος, προκύπτουν.
«Ακόμη και η μη αυταπάτη, μοναχοί, είναι καλή ρίζα· ακόμη και ό,τι αυτός που δεν έχει σύγχυση δημιουργεί με το σώμα, την ομιλία και τον νου, αυτό επίσης είναι καλό· ακόμη και αυτός που δεν έχει σύγχυση, μη κατακυριευμένος από την αυταπάτη, με μη κατακυριευμένη συνείδηση, δεν προκαλεί δυστυχία σε άλλον με ψέματα, με δολοφονία ή φυλάκιση ή δήμευση ή επίπληξη ή εξορία, λέγοντας 'είμαι δυνατός, έχω ανάγκη τη δύναμη', αυτό επίσης είναι καλό. Έτσι αυτές οι πολλές καλές νοητικές καταστάσεις γεννημένες από μη αυταπάτη, με πηγή τη μη αυταπάτη, με προέλευση τη μη αυταπάτη, με συνθήκη τη μη αυταπάτη, προκύπτουν. Ένα τέτοιο άτομο, μοναχοί, ονομάζεται αυτός που μιλάει την κατάλληλη στιγμή, αυτός που μιλάει αλήθεια, αυτός που μιλάει για το καλό, αυτός που μιλάει για ό,τι είναι η Διδασκαλία, αυτός που μιλάει για τη μοναστική διαγωγή.
«Και γιατί αυτό το άτομο, μοναχοί, ονομάζεται αυτός που μιλάει την κατάλληλη στιγμή, αυτός που μιλάει αλήθεια, αυτός που μιλάει για το καλό, αυτός που μιλάει για ό,τι είναι η Διδασκαλία, αυτός που μιλάει για τη μοναστική διαγωγή; Διότι αυτό το άτομο, μοναχοί, δεν προκαλεί δυστυχία σε άλλον με ψέματα, με δολοφονία ή φυλάκιση ή δήμευση ή επίπληξη ή εξορία, λέγοντας 'είμαι δυνατός, έχω ανάγκη τη δύναμη'. Όταν του λένε κάτι πραγματικό, το παραδέχεται, δεν το αρνείται· όταν του λένε κάτι μη πραγματικό, καταβάλλει θερμή προσπάθεια για την απαλλαγή του από αυτό - 'αυτό είναι αναληθές, αυτό είναι μη πραγματικό'. Για αυτό ένα τέτοιο άτομο ονομάζεται αυτός που μιλάει την κατάλληλη στιγμή, αυτός που μιλάει για το καλό, αυτός που μιλάει για ό,τι είναι η Διδασκαλία, αυτός που μιλάει για τη μοναστική διαγωγή.
«Σε ένα τέτοιο άτομο, μοναχοί, οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις γεννημένες από απληστία έχουν εγκαταλειφθεί, η ρίζα τους έχει κοπεί, έχουν γίνει σαν κορμός φοίνικα, έχουν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, έχουν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον. Στην παρούσα ζωή ζει με ευτυχία, χωρίς δυσφορία, χωρίς άγχος, χωρίς πυρετό. Στην παρούσα ζωή επιτυγχάνει το τελικό Νιμπάνα.
«Γεννημένες από μίσος... κ.λπ... επιτυγχάνει το τελικό Νιμπάνα. Γεννημένες από αυταπάτη... κ.λπ... επιτυγχάνει το τελικό Νιμπάνα. Όπως, μοναχοί, ένα δέντρο σάλα ή ντάβα ή φαντάνο τυλιγμένο και περιτυλιγμένο από τρεις αναρριχητικές μαλούβα. Τότε θα ερχόταν ένας άνθρωπος παίρνοντας φτυάρι και καλάθι. Αυτός θα έκοβε εκείνη την αναρριχητική μαλούβα στη ρίζα, αφού την έκοβε στη ρίζα θα έσκαβε, αφού έσκαβε θα ξερίζωνε τις ρίζες, ακόμη και αυτές που είναι λεπτές σαν στέλεχος ουσίρα. Αυτός θα έκοβε εκείνη την αναρριχητική μαλούβα κομμάτι κομμάτι, αφού την έκοβε κομμάτι κομμάτι θα την έσχιζε, αφού την έσχιζε θα την έκανε σκλήθρες σκλήθρες, αφού την έκανε σκλήθρες σκλήθρες θα την στέγνωνε στον άνεμο και τον ήλιο, αφού την στέγνωνε στον άνεμο και τον ήλιο θα την έκαιγε με φωτιά, αφού την έκαιγε με φωτιά θα την έκανε στάχτη, αφού την έκανε στάχτη είτε θα την λίχνιζε σε δυνατό άνεμο είτε θα την παρέσυρε σε ποτάμι με ορμητικό ρεύμα. Έτσι εκείνες οι αναρριχητικές μαλούβα, μοναχοί, θα είχαν τη ρίζα τους κομμένη, θα είχαν γίνει σαν κορμός φοίνικα, θα είχαν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, θα είχαν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον. Ακριβώς έτσι, μοναχοί, σε ένα τέτοιο άτομο οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις γεννημένες από απληστία έχουν εγκαταλειφθεί, η ρίζα τους έχει κοπεί, έχουν γίνει σαν κορμός φοίνικα, έχουν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, έχουν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον. Στην παρούσα ζωή ζει με ευτυχία, χωρίς δυσφορία, χωρίς άγχος, χωρίς πυρετό. Στην παρούσα ζωή επιτυγχάνει το τελικό Νιμπάνα.
«Γεννημένες από μίσος... κ.λπ... οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις γεννημένες από αυταπάτη έχουν εγκαταλειφθεί, η ρίζα τους έχει κοπεί, έχουν γίνει σαν κορμός φοίνικα, έχουν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, έχουν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον. Στην παρούσα ζωή ζει με ευτυχία, χωρίς δυσφορία, χωρίς άγχος, χωρίς πυρετό. Στην παρούσα ζωή επιτυγχάνει το τελικό Νιμπάνα. Αυτές λοιπόν, μοναχοί, είναι οι τρεις καλές ρίζες». Ένατη.