6.
Η ομιλία για τη σήραγγα
186.
Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο:
«Από τι άραγε, σεβάσμιε κύριε, οδηγείται ο κόσμος, από τι παρασύρεται ο κόσμος, και σε ποιανού την εξουσία υποκύπτει όταν αυτό εγερθεί;»
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Εξαίρετη πράγματι, μοναχέ, η σοφία σου, εξαίρετη η οξυδέρκειά σου, καλή η ερώτησή σου. Έτσι λοιπόν εσύ, μοναχέ, ρωτάς: 'Από τι άραγε, σεβάσμιε κύριε, οδηγείται ο κόσμος, από τι παρασύρεται ο κόσμος, και σε ποιανού την εξουσία υποκύπτει όταν αυτό εγερθεί;'» «Ναι, σεβάσμιε κύριε». «Από τη συνείδηση λοιπόν, μοναχέ, οδηγείται ο κόσμος, από τη συνείδηση παρασύρεται, στην εξουσία της εγερθείσας συνείδησης υποκύπτει».
«Καλώς, σεβάσμιε κύριε», εκείνος ο μοναχός, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, ρώτησε τον Ευλογημένο μια περαιτέρω ερώτηση: «'Πολυμαθής κάτοχος της Διδασκαλίας, πολυμαθής κάτοχος της Διδασκαλίας', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Σε ποιο βαθμό άραγε, σεβάσμιε κύριε, κάποιος είναι πολυμαθής κάτοχος της Διδασκαλίας;»
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Εξαίρετη πράγματι, μοναχέ, η σοφία σου, εξαίρετη η οξυδέρκειά σου, καλή η ερώτησή σου. Έτσι λοιπόν εσύ, μοναχέ, ρωτάς: 'Πολυμαθής κάτοχος της Διδασκαλίας, πολυμαθής κάτοχος της Διδασκαλίας', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Σε ποιο βαθμό άραγε, σεβάσμιε κύριε, κάποιος είναι πολυμαθής κάτοχος της Διδασκαλίας;'» «Ναι, σεβάσμιε κύριε». «Πολλές λοιπόν, μοναχέ, διδασκαλίες έχουν διδαχθεί από εμένα - ομιλία, μικτό κείμενο, επεξήγηση, στίχοι, εμπνευσμένος λόγος, ιτιβούτακα, τζάτακα, θαυμαστά φαινόμενα, βεντάλλα. Ακόμη κι αν, μοναχέ, κάποιος γνωρίζοντας το νόημα και γνωρίζοντας τη Διδασκαλία ενός στίχου τεσσάρων γραμμών, ασκεί σύμφωνα με τη Διδασκαλία και τη συμφωνούσα διδασκαλία, είναι άξιος να ονομαστεί πολυμαθής κάτοχος της Διδασκαλίας».
«Καλώς, σεβάσμιε κύριε», εκείνος ο μοναχός, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, ρώτησε τον Ευλογημένο μια περαιτέρω ερώτηση: «'Μορφωμένος με διεισδυτική σοφία, μορφωμένος με διεισδυτική σοφία', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Σε ποιο βαθμό άραγε, σεβάσμιε κύριε, κάποιος είναι μορφωμένος με διεισδυτική σοφία;»
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Εξαίρετη πράγματι, μοναχέ, η σοφία σου, εξαίρετη η οξυδέρκειά σου, καλή η ερώτησή σου. Έτσι λοιπόν εσύ, μοναχέ, ρωτάς: 'Μορφωμένος με διεισδυτική σοφία, μορφωμένος με διεισδυτική σοφία', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Σε ποιο βαθμό άραγε, σεβάσμιε κύριε, κάποιος είναι μορφωμένος με διεισδυτική σοφία;'» «Ναι, σεβάσμιε κύριε». «Εδώ, μοναχέ, ένας μοναχός έχει ακούσει: 'αυτός είναι ο υπαρξιακός πόνος', και με τη σοφία διαπερνά και βλέπει το νόημά του· έχει ακούσει: 'αυτή είναι η προέλευση του υπαρξιακού πόνου', και με τη σοφία διαπερνά και βλέπει το νόημά του· έχει ακούσει: 'αυτή είναι η παύση του υπαρξιακού πόνου', και με τη σοφία διαπερνά και βλέπει το νόημά του· έχει ακούσει: 'αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση του υπαρξιακού πόνου', και με τη σοφία διαπερνά και βλέπει το νόημά του. Έτσι λοιπόν, μοναχέ, κάποιος είναι μορφωμένος με διεισδυτική σοφία».
«Καλώς, σεβάσμιε κύριε», εκείνος ο μοναχός, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, ρώτησε τον Ευλογημένο μια περαιτέρω ερώτηση: «'Σοφός με μεγάλη σοφία, σοφός με μεγάλη σοφία', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Σε ποιο βαθμό άραγε, σεβάσμιε κύριε, κάποιος είναι σοφός με μεγάλη σοφία;»
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Εξαίρετη πράγματι, μοναχέ, η σοφία σου, εξαίρετη η οξυδέρκειά σου, καλή η ερώτησή σου. Έτσι λοιπόν εσύ, μοναχέ, ρωτάς: 'Σοφός με μεγάλη σοφία, σοφός με μεγάλη σοφία', σεβάσμιε κύριε, λέγεται. Σε ποιο βαθμό άραγε, σεβάσμιε κύριε, κάποιος είναι σοφός με μεγάλη σοφία;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε». «Εδώ, μοναχέ, ο σοφός με μεγάλη σοφία δεν προτίθεται για πάθηση του εαυτού του, δεν προτίθεται για πάθηση άλλου, δεν προτίθεται για πάθηση και των δύο· σκεπτόμενος σκέφτεται μόνο την προσωπική ευημερία, την ευημερία των άλλων, την ευημερία και των δύο, την ευημερία ολόκληρου του κόσμου. Έτσι λοιπόν, μοναχέ, κάποιος είναι σοφός με μεγάλη σοφία». Έκτο.