8.
Η ομιλία με την παρομοίωση του λυχναριού
984.
«Η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής, μοναχοί, όταν αναπτυχθεί και καλλιεργηθεί, έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος.
Και πώς αναπτυγμένη, μοναχοί, η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής, πώς καλλιεργημένη, έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος;
«Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός, έχοντας πάει στο δάσος ή στη βάση ενός δένδρου ή σε μια άδεια οικία, κάθεται διασταυρώνοντας τα πόδια του, κρατώντας το σώμα του ευθύ, εδραιώνοντας τη μνήμη μπροστά στο πρόσωπο. Αυτός μνήμων εισπνέει, μνήμων εκπνέει. Εισπνέοντας μακρά κατανοεί: «εισπνέω μακρά»... κ.λπ... εξασκείται: «παρατηρώντας την παραίτηση θα εισπνεύσω», εξασκείται: «παρατηρώντας την παραίτηση θα εκπνεύσω». Όταν η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής, μοναχοί, έχει αναπτυχθεί έτσι, έχει καλλιεργηθεί έτσι, έχει μεγάλο καρπό, έχει μεγάλο όφελος.
«Κι εγώ, μοναχοί, πριν ακόμα από την ανώτατη φώτιση, όταν δεν είχα ακόμα αφυπνιστεί πλήρως, όντας ακόμα Μπόντχισαττα, διέμενα συχνά με αυτή τη διαμονή. Σε μένα, μοναχοί, που διέμενα συχνά με αυτή τη διαμονή, ούτε το σώμα κουραζόταν ούτε τα μάτια· και μέσω της μη προσκόλλησης η συνείδησή μου απελευθερώθηκε από τις νοητικές διαφθορές.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'ούτε το σώμα μου να κουράζεται ούτε τα μάτια, και μέσω της μη προσκόλλησης η συνείδησή μου να απελευθερωνόταν από τις νοητικές διαφθορές', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'οι λογισμοί μου που βασίζονται στην οικογενειακή ζωή και που τρέχουν μαζί να εγκαταλειφθούν', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος το μη αποκρουστικό ως αποκρουστικό', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος το αποκρουστικό ως μη αποκρουστικό', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος τόσο το αποκρουστικό όσο και το μη αποκρουστικό ως αποκρουστικό', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'να διαμένω αντιλαμβανόμενος τόσο το αποκρουστικό όσο και το μη αποκρουστικό ως μη αποκρουστικό', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'να διαμένω με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση, αποφεύγοντας και τα δύο, τόσο το μη αποκρουστικό όσο και το αποκρουστικό', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'αποστασιοποιημένος από τις ηδονές, αποστασιοποιημένος από τις φαύλες νοητικές καταστάσεις, έχοντας επιτύχει την πρώτη διαλογιστική έκσταση, που συνοδεύεται από λογισμό και συλλογισμό, με αγαλλίαση και ευτυχία που γεννιούνται από την αποστασιοποίηση, να διαμένω', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού, έχοντας επιτύχει τη δεύτερη διαλογιστική έκσταση, που χαρακτηρίζεται από εσωτερική ηρεμία και ενότητα του νου, χωρίς λογισμό και συλλογισμό, με αγαλλίαση και ευτυχία που γεννιούνται από την αυτοσυγκέντρωση, να διαμένω', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'με την απαλλαγή από την αγαλλίαση, να παραμένω με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση, και να βιώνω σωματική ευτυχία, αυτό που οι ευγενείς περιγράφουν ως - αυτός που έχει αταραξία και μνήμη, που διαμένει στην ευτυχία, έχοντας επιτύχει την τρίτη διαλογιστική έκσταση, να διαμένω', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'με την εγκατάλειψη της ευχαρίστησης και με την εγκατάλειψη του πόνου, και με την προηγούμενη πάροδο της ευαρέσκειας και της δυσαρέσκειας, έχοντας επιτύχει την τέταρτη διαλογιστική έκσταση, που χαρακτηρίζεται από ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο και την εξάγνιση της μνήμης λόγω της αταραξίας, να διαμένω', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση μέσω της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'με την πλήρη υπέρβαση των αντιλήψεων της υλικής μορφής, με την πάροδο των αντιλήψεων της αποστροφής, με τη μη προσοχή στις αντιλήψεις της ποικιλομορφίας, σκεπτόμενος «άπειρος είναι ο χώρος», έχοντας επιτύχει το επίπεδο του άπειρου χώρου, να διαμένω', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση μέσω της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο του άπειρου χώρου, σκεπτόμενος «άπειρη είναι η συνείδηση», έχοντας επιτύχει το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, να διαμένω', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση μέσω της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, σκεπτόμενος «δεν υπάρχει τίποτε», έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μηδαμινότητας, να διαμένω', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση μέσω της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της μηδαμινότητας, έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, να διαμένω', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση μέσω της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Γι' αυτό, μοναχοί, αν ένας μοναχός επιθυμούσε - 'έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, έχοντας επιτύχει την παύση της αντίληψης και του αισθήματος, να διαμένω', αυτή ακριβώς η αυτοσυγκέντρωση μέσω της μνήμης επί της αναπνοής πρέπει να προσεχθεί καλά.
«Έτσι αναπτυγμένης λοιπόν, μοναχοί, της αυτοσυγκέντρωσης μέσω της μνήμης επί της αναπνοής, έτσι καλλιεργημένης, αν βιώνει ευχάριστο αίσθημα, κατανοεί: 'αυτό είναι παροδικό', κατανοεί: 'δεν είναι αγκιστρωμένος σε αυτό', κατανοεί: 'δεν το απολαμβάνει'· αν βιώνει δυσάρεστο αίσθημα, κατανοεί: 'αυτό είναι παροδικό', κατανοεί: 'δεν είναι αγκιστρωμένος σε αυτό', κατανοεί: 'δεν το απολαμβάνει'· αν βιώνει ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα, κατανοεί: 'αυτό είναι παροδικό', κατανοεί: 'δεν είναι αγκιστρωμένος σε αυτό', κατανοεί: 'δεν το απολαμβάνει'».
«Αν βιώνει ευχάριστο αίσθημα, το βιώνει αποδεσμευμένος· αν βιώνει δυσάρεστο αίσθημα, το βιώνει αποδεσμευμένος· αν βιώνει ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα, το βιώνει αποδεσμευμένος. Αυτός βιώνοντας αίσθημα που τελειώνει με το σώμα κατανοεί: 'βιώνω αίσθημα που τελειώνει με το σώμα', βιώνοντας αίσθημα που τελειώνει με τη ζωή κατανοεί: 'βιώνω αίσθημα που τελειώνει με τη ζωή', κατανοεί: 'με την κατάρρευση του σώματος, μετά το τέλος της ζωής, εδώ ακριβώς όλα τα αισθήματα, μη απολαυσμένα, θα ψυχρανθούν'».
«Όπως, μοναχοί, εξαρτώμενη από λάδι και εξαρτώμενη από φυτίλι μια λάμπα με λάδι θα έκαιγε, με την εξάντληση αυτού του ίδιου του λαδιού και του φυτιλιού, χωρίς τροφή θα έσβηνε· ακριβώς έτσι, μοναχοί, ένας μοναχός βιώνοντας αίσθημα που τελειώνει με το σώμα κατανοεί: 'βιώνω αίσθημα που τελειώνει με το σώμα', βιώνοντας αίσθημα που τελειώνει με τη ζωή κατανοεί: 'βιώνω αίσθημα που τελειώνει με τη ζωή', κατανοεί: 'με την κατάρρευση του σώματος, μετά το τέλος της ζωής, εδώ ακριβώς όλα τα αισθήματα, μη απολαυσμένα, θα ψυχρανθούν'». Όγδοη.