Pāṭaligāmiyasuttaṃ [Ud 8.6, PTS 86–90]

6.

Η ομιλία για τους χωρικούς του Πάταλι

76. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο Ευλογημένος περιπλανιόταν στους Μαγκάντα με μια μεγάλη Κοινότητα μοναχών και έφτασε στο χωριό Πατάλι. Οι λαϊκοί ακόλουθοι του χωριού Πατάλι άκουσαν - «Ο Ευλογημένος, λένε, περιπλανώμενος στους Μαγκάντα με μια μεγάλη Κοινότητα μοναχών, έφτασε στο χωριό Πατάλι». Τότε οι λαϊκοί ακόλουθοι του χωριού Πατάλι πήγαν εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισαν στο πλάι. Καθισμένοι στο πλάι, οι λαϊκοί ακόλουθοι του χωριού Πατάλι είπαν στον Ευλογημένο: «Ας αποδεχθεί, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος τον ξενώνα μας». Ο Ευλογημένος αποδέχθηκε με σιωπή.

Τότε οι λαϊκοί ακόλουθοι του χωριού Πατάλι, γνωρίζοντας τη συναίνεση του Ευλογημένου, σηκώθηκαν από τη θέση τους, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθαν κρατώντας τον στα δεξιά τους και πήγαν εκεί όπου ήταν ο ξενώνας· αφού πλησίασαν, έστρωσαν τον ξενώνα πλήρως στρωμένο, ετοίμασαν τα καθίσματα, τοποθέτησαν τη στάμνα με νερό, άναψαν τη λάμπα με λάδι και πήγαν εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο και στάθηκαν στο πλάι. Στεκόμενοι στο πλάι, οι λαϊκοί ακόλουθοι του χωριού Πατάλι είπαν στον Ευλογημένο: «Ο ξενώνας, σεβάσμιε κύριε, είναι πλήρως στρωμένος· τα καθίσματα είναι ετοιμασμένα· η στάμνα με νερό έχει τοποθετηθεί, η λάμπα με λάδι έχει ανάψει. Όποτε τώρα, Σεβάσμιε Κύριε, ο Ευλογημένος θεωρεί ότι είναι η κατάλληλη ώρα».

Τότε ο Ευλογημένος, αφού ντύθηκε και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, μαζί με την Κοινότητα των μοναχών πήγε στον ξενώνα· αφού πλησίασε, έπλυνε τα πόδια του, μπήκε στον ξενώνα και κάθισε ακουμπώντας στον μεσαίο στύλο, με το πρόσωπο στραμμένο προς την ανατολή. Και η Κοινότητα των μοναχών, αφού έπλυναν τα πόδια τους, μπήκαν στον ξενώνα και κάθισαν ακουμπώντας στον δυτικό τοίχο, με το πρόσωπο στραμμένο προς την ανατολή, έχοντας τον Ευλογημένο μπροστά τους. Και οι λαϊκοί ακόλουθοι του χωριού Πατάλι, αφού έπλυναν τα πόδια τους, μπήκαν στον ξενώνα και κάθισαν ακουμπώντας στον ανατολικό τοίχο, με το πρόσωπο στραμμένο προς τη δύση, έχοντας τον Ευλογημένο μπροστά τους. Τότε ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους λαϊκούς ακολούθους του χωριού Πατάλι:

«Αυτοί είναι οι πέντε κίνδυνοι, οικοδεσπότες, της αποτυχίας στην ηθική του ανήθικου. Ποια πέντε; Εδώ, οικοδεσπότες, ο ανήθικος, αποτυχημένος στην ηθική, λόγω αμέλειας υφίσταται μεγάλη απώλεια πλούτου. Αυτός είναι ο πρώτος κίνδυνος της αποτυχίας στην ηθική του ανήθικου.

«Επιπλέον, οικοδεσπότες, του ανήθικου, αποτυχημένου στην ηθική, διαδίδεται κακή φήμη. Αυτός είναι ο δεύτερος κίνδυνος της αποτυχίας στην ηθική του ανήθικου.

«Επιπλέον, οικοδεσπότες, ο ανήθικος, αποτυχημένος στην ηθική, όποια συνέλευση κι αν πλησιάζει - είτε συνέλευση της πολεμικής κάστας, είτε συνέλευση βραχμάνων, είτε συνέλευση οικοδεσποτών, είτε σύναξη ασκητών - πλησιάζει χωρίς αυτοπεποίθηση, ντροπιασμένος. Αυτός είναι ο τρίτος κίνδυνος της αποτυχίας στην ηθική του ανήθικου.

«Επιπλέον, οικοδεσπότες, ο ανήθικος, αποτυχημένος στην ηθική, πεθαίνει παραπλανημένος. Αυτός είναι ο τέταρτος κίνδυνος της αποτυχίας στην ηθική του ανήθικου.

«Επιπλέον, οικοδεσπότες, ο ανήθικος, αποτυχημένος στην ηθική, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιέται στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση. Αυτός είναι ο πέμπτος κίνδυνος της αποτυχίας στην ηθική του ανήθικου. Αυτοί, οικοδεσπότες, είναι οι πέντε κίνδυνοι της αποτυχίας στην ηθική του ανήθικου.

«Αυτά είναι τα πέντε οφέλη, οικοδεσπότες, της τελειότητας στην ηθική του ηθικού. Ποια πέντε; Εδώ, οικοδεσπότες, ο ηθικός, τέλειος στην ηθική, λόγω επιμέλειας αποκτά μεγάλο σύνολο πλούτου. Αυτό είναι το πρώτο όφελος της τελειότητας στην ηθική του ηθικού.

«Επιπλέον, οικοδεσπότες, του ηθικού, τέλειου στην ηθική, διαδίδεται καλή φήμη. Αυτό είναι το δεύτερο όφελος της τελειότητας στην ηθική του ηθικού.

«Επιπλέον, οικοδεσπότες, ο ηθικός, τέλειος στην ηθική, όποια συνέλευση κι αν πλησιάζει - είτε συνέλευση της πολεμικής κάστας, είτε συνέλευση βραχμάνων, είτε συνέλευση οικοδεσποτών, είτε σύναξη ασκητών - πλησιάζει με αυτοπεποίθηση, χωρίς αμηχανία. Αυτό είναι το τρίτο όφελος της τελειότητας στην ηθική του ηθικού.

«Επιπλέον, οικοδεσπότες, ο ηθικός, τέλειος στην ηθική, πεθαίνει χωρίς σύγχυση. Αυτό είναι το τέταρτο όφελος της τελειότητας στην ηθική του ηθικού.

«Επιπλέον, οικοδεσπότες, ο ηθικός, τέλειος στην ηθική, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιέται στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο. Αυτό είναι το πέμπτο όφελος της τελειότητας στην ηθική του ηθικού. Αυτά, οικοδεσπότες, είναι τα πέντε οφέλη της τελειότητας στην ηθική του ηθικού».

Τότε ο Ευλογημένος, αφού δίδαξε, παρακίνησε, ενθάρρυνε και ευχαρίστησε τους λαϊκούς ακολούθους του Παταλιγκάμα με μια ομιλία για τη Διδασκαλία για μεγάλο μέρος της νύχτας, τους αποχαιρέτησε - «Η νύχτα έχει προχωρήσει, οικοδεσπότες· όποτε θεωρείτε ότι είναι η κατάλληλη ώρα». Τότε οι λαϊκοί ακόλουθοι του Παταλιγκάμα, αφού χάρηκαν και ευχαρίστησαν για τα λόγια του Ευλογημένου, σηκώθηκαν από τη θέση τους, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθαν κρατώντας τον στα δεξιά τους και έφυγαν. Τότε ο Ευλογημένος, λίγο μετά την αναχώρηση των λαϊκών ακολούθων του Παταλιγκάμα, μπήκε στην άδεια οικία.

Εκείνη την περίοδο ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, υπουργοί της Μαγκάντα, έχτιζαν μια πόλη στο χωριό Πάταλι για να παρεμποδίσουν τους Βατζτζί. Εκείνη την περίοδο πολλές θεότητες, χιλιάδες χιλιάδων, καταλάμβαναν τοποθεσίες στο χωριό Πάταλι. Σε όποια περιοχή ισχυρές θεότητες με επιρροή καταλάμβαναν τοποθεσίες, εκεί οι νόες ισχυρών βασιλιάδων και υπουργών έκλιναν να χτίσουν κατοικίες. Σε όποια περιοχή μεσαίες θεότητες καταλάμβαναν τοποθεσίες, εκεί οι νόες μεσαίων βασιλιάδων και υπουργών έκλιναν να χτίσουν κατοικίες. Σε όποια περιοχή κατώτερες θεότητες καταλάμβαναν τοποθεσίες, εκεί οι νόες κατώτερων βασιλιάδων και υπουργών έκλιναν να χτίσουν κατοικίες.

Ο Ευλογημένος είδε με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, εκείνες τις θεότητες, χιλιάδες επί χιλιάδων, να καταλαμβάνουν τοποθεσίες στο χωριό Πάταλι. Σε όποια περιοχή ισχυρές θεότητες με επιρροή καταλάμβαναν τοποθεσίες, εκεί οι νόες ισχυρών βασιλιάδων και υπουργών έκλιναν να χτίσουν κατοικίες. Σε όποια περιοχή μεσαίες θεότητες καταλάμβαναν τοποθεσίες, εκεί οι νόες μεσαίων βασιλιάδων και υπουργών έκλιναν να χτίσουν κατοικίες. Σε όποια περιοχή κατώτερες θεότητες καταλάμβαναν τοποθεσίες, εκεί οι νόες κατώτερων βασιλιάδων και υπουργών έκλιναν να χτίσουν κατοικίες. Τότε ο Ευλογημένος, αφού σηκώθηκε κοντά στο χάραμα της αυγής εκείνης της νύχτας, απευθύνθηκε στον σεβάσμιο Άναντα:

«Ποιοι άραγε, Άναντα, χτίζουν πόλη στο χωριό Πάταλι;» «Ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, σεβάσμιε κύριε, υπουργοί της Μαγκάντα, χτίζουν πόλη στο χωριό Πάταλι για να παρεμποδίσουν τους Βατζτζί». «Σαν να είχαν συμβουλευτεί τους θεούς Ταβατίμσα, Άναντα· ακριβώς έτσι, Άναντα, ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, υπουργοί της Μαγκάντα, χτίζουν πόλη στο χωριό Πάταλι για να παρεμποδίσουν τους Βατζτζί. Εδώ εγώ, Άναντα, είδα με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, πολλές θεότητες, χιλιάδες επί χιλιάδων, να καταλαμβάνουν τοποθεσίες στο χωριό Πάταλι. Σε όποια περιοχή ισχυρές θεότητες με επιρροή καταλάμβαναν τοποθεσίες, εκεί οι νόες ισχυρών βασιλιάδων και υπουργών έκλιναν να χτίσουν κατοικίες. Σε όποια περιοχή μεσαίες θεότητες καταλάμβαναν τοποθεσίες, εκεί οι νόες μεσαίων βασιλιάδων και υπουργών έκλιναν να χτίσουν κατοικίες. Σε όποια περιοχή κατώτερες θεότητες καταλάμβαναν τοποθεσίες, εκεί οι νόες κατώτερων βασιλιάδων και υπουργών έκλιναν να χτίσουν κατοικίες. Σε όση έκταση, Άναντα, υπάρχει ευγενής περιοχή, σε όση έκταση υπάρχει εμπορικός δρόμος, αυτή θα είναι η κορυφαία πόλη, η Παταλίπουττα, τόπος ανοίγματος δεμάτων. Της Παταλίπουττα, Άναντα, θα υπάρξουν τρία εμπόδια - από φωτιά ή από νερό ή από διχόνοια».

Τότε ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, υπουργοί της Μαγκάντα, πήγαν εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασαν, χαιρέτησαν τον Ευλογημένο. Αφού ολοκλήρωσαν την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, στάθηκαν στο πλάι. Στεκόμενοι στο πλάι, ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, υπουργοί της Μαγκάντα, είπαν στον Ευλογημένο: «Ας αποδεχθεί ο αξιότιμος Γκόταμα το σημερινό γεύμα μας μαζί με την Κοινότητα των μοναχών». Ο Ευλογημένος αποδέχθηκε με σιωπή.

Τότε ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, υπουργοί της Μαγκάντα, γνωρίζοντας τη συναίνεση του Ευλογημένου, πήγαν στον δικό τους ξενώνα· αφού έφτασαν, έβαλαν να ετοιμάσουν εξαίσια στερεά και μαλακή τροφή στον δικό τους ξενώνα και ανακοίνωσαν στον Ευλογημένο την κατάλληλη ώρα: «Είναι η ώρα, αγαπητέ Γκόταμα, το γεύμα είναι έτοιμο».

Τότε ο Ευλογημένος, αφού ντύθηκε το πρωί και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, μαζί με την Κοινότητα των μοναχών πήγε στον ξενώνα του Σουνίντχα και του Βασσακάρα, υπουργών της Μαγκάντα· αφού έφτασε, κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα. Τότε ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, υπουργοί της Μαγκάντα, ιδιοχείρως ικανοποίησαν και περιποιήθηκαν την Κοινότητα των μοναχών με επικεφαλής τον Βούδα με εξαίσια στερεά και μαλακή τροφή.

Τότε ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, υπουργοί της Μαγκάντα, όταν ο Ευλογημένος τελείωσε να τρώει και είχε απομακρύνει το χέρι του από το κύπελλο, πήραν κάποιο χαμηλό κάθισμα και κάθισαν στο πλάι. Όταν ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, υπουργοί της Μαγκάντα, κάθισαν στο πλάι, ο Ευλογημένος έδωσε ευχαριστίες με αυτούς τους στίχους:

Τότε ο Ευλογημένος, αφού έδωσε ευχαριστίες στον Σουνίντχα και τον Βασσακάρα, υπουργούς της Μαγκάντα, με αυτούς τους στίχους, σηκώθηκε από τη θέση του και έφυγε.

Εκείνη την περίοδο ο Σουνίντχα και ο Βασσακάρα, υπουργοί της Μαγκάντα, ακολουθούσαν τον Ευλογημένο από κοντά - «Από όποια πόρτα ο ασκητής Γκόταμα θα βγει σήμερα, εκείνη θα ονομαστεί η πόρτα του Γκόταμα. Από όποιο πέρασμα θα διασχίσει τον ποταμό Γάγγη, εκείνο θα ονομαστεί το πέρασμα του Γκόταμα».

Τότε η πόρτα από την οποία βγήκε ο Ευλογημένος ονομάστηκε η πόρτα του Γκόταμα. Τότε ο Ευλογημένος πήγε προς τον ποταμό Γάγγη. Εκείνη την περίοδο ο ποταμός Γάγγης ήταν γεμάτος, γεμάτος μέχρι το χείλος, ώστε να μπορεί να πιει ένα κοράκι. Μερικοί άνθρωποι αναζητούσαν πλοίο, μερικοί αναζητούσαν σχεδία, μερικοί έδεναν σκάφη από κλαδιά, επιθυμώντας να πάνε από τη μια όχθη στην άλλη. Τότε ο Ευλογημένος - όπως ακριβώς ένας δυνατός άνδρας θα άπλωνε το λυγισμένο χέρι του ή θα λύγιζε το απλωμένο χέρι του, ακριβώς έτσι - εξαφανίστηκε από την κοντινή όχθη του ποταμού Γάγγη και εμφανίστηκε στην απέναντι όχθη μαζί με την Κοινότητα των μοναχών.

Ο Ευλογημένος είδε εκείνους τους ανθρώπους, μερικούς να αναζητούν πλοίο, μερικούς να αναζητούν σχεδία, μερικούς να δένουν σκάφη από κλαδιά, επιθυμώντας να πάνε από τη μια όχθη στην άλλη.

Τότε ο Ευλογημένος, κατανοώντας αυτό το νόημα, εκείνη τη στιγμή εξέφρασε αυτόν τον εμπνευσμένο λόγο: