1.
Η ομιλία για την άκρη του νυχιού
1121.
Τότε ο Ευλογημένος, αφού τοποθέτησε λίγη σκόνη στην άκρη του νυχιού του, απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Τι νομίζετε, μοναχοί, ποιο άραγε είναι περισσότερο -
αυτή η λίγη σκόνη που τοποθέτησα στην άκρη του νυχιού μου, ή αυτή η μεγάλη γη;»
«Αυτό ακριβώς, σεβάσμιε κύριε, είναι περισσότερο, δηλαδή -
η μεγάλη γη·
ασήμαντη είναι η λίγη σκόνη που τοποθέτησε ο Ευλογημένος στην άκρη του νυχιού του.
Σε σύγκριση με τη μεγάλη γη, η λίγη σκόνη που τοποθέτησε ο Ευλογημένος στην άκρη του νυχιού του δεν φτάνει ούτε σε υπολογισμό, δεν φτάνει ούτε σε σύγκριση, δεν φτάνει ούτε σε κλάσμα».
«Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, για τον ευγενή μαθητή, το άτομο τέλειο στην ορθή άποψη, αυτόν που έχει πλήρως συνειδητοποιήσει, αυτό ακριβώς είναι περισσότερο το σύνολο του υπαρξιακού πόνου, δηλαδή αυτό που έχει εξαντληθεί και καταναλωθεί·
ασήμαντο είναι αυτό που απομένει.
Σε σύγκριση με το προηγούμενο σύνολο του υπαρξιακού πόνου που έχει εξαντληθεί και καταναλωθεί, δεν φτάνει ούτε σε υπολογισμό, δεν φτάνει ούτε σε σύγκριση, δεν φτάνει ούτε σε κλάσμα, δηλαδή το να έχει κανείς επτά επαναγεννήσεις το μέγιστον·
αυτός που κατανοεί όπως πραγματικά είναι: «αυτός είναι ο υπαρξιακός πόνος»... κ.λπ...
κατανοεί όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση του υπαρξιακού πόνου»».
«Γι' αυτό, μοναχοί, πρέπει να γίνει συνεχής προσπάθεια: «αυτός είναι ο υπαρξιακός πόνος»... κ.λπ... πρέπει να γίνει συνεχής προσπάθεια: «αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση του υπαρξιακού πόνου»». Πρώτο.