Kathāvatthusuttaṃ [AN 3.67, PTS 1.198–1.199]

7.

Η ομιλία για τα θέματα συζήτησης

68. «Αυτά τα τρία, μοναχοί, είναι τα θέματα συζήτησης. Ποια τρία; Κάποιος μπορεί να μιλήσει σχετικά με το παρελθόν, μοναχοί - 'έτσι ήταν στο παρελθόν'. Ή κάποιος μπορεί να μιλήσει σχετικά με το μέλλον, μοναχοί - 'έτσι θα είναι στο μέλλον'. Ή κάποιος μπορεί να μιλήσει τώρα σχετικά με το παρόν, μοναχοί - 'έτσι είναι τώρα στο παρόν'».

«Μέσω της συσχέτισης με τη συζήτηση, μοναχοί, ένα άτομο πρέπει να γίνει γνωστό αν είναι ικανό ή ανίκανο να συζητά. Αν αυτό το άτομο, μοναχοί, όταν ερωτάται μια ερώτηση, δεν απαντά κατηγορηματικά σε ερώτηση που πρέπει να απαντηθεί κατηγορηματικά, δεν απαντά με διάκριση σε ερώτηση που πρέπει να απαντηθεί με διάκριση, δεν απαντά με αντερώτηση σε ερώτηση που πρέπει να απαντηθεί με αντερώτηση, δεν αφήνει κατά μέρος ερώτηση που πρέπει να αφεθεί κατά μέρος, έτσι όντας, μοναχοί, αυτό το άτομο είναι ανίκανο να συζητά. Αν όμως αυτό το άτομο, μοναχοί, όταν ερωτάται μια ερώτηση, απαντά κατηγορηματικά σε ερώτηση που πρέπει να απαντηθεί κατηγορηματικά, απαντά με διάκριση σε ερώτηση που πρέπει να απαντηθεί με διάκριση, απαντά με αντερώτηση σε ερώτηση που πρέπει να απαντηθεί με αντερώτηση, αφήνει κατά μέρος ερώτηση που πρέπει να αφεθεί κατά μέρος, έτσι όντας, μοναχοί, αυτό το άτομο είναι ικανό να συζητά.

«Μέσω της συσχέτισης με τη συζήτηση, μοναχοί, ένα άτομο πρέπει να γίνει γνωστό αν είναι ικανό ή ανίκανο να συζητά. Αν αυτό το άτομο, μοναχοί, όταν ερωτάται μια ερώτηση, δεν εδραιώνεται στο δυνατόν και αδύνατον, δεν εδραιώνεται στην υπόθεση, δεν εδραιώνεται στη γνωστή διδασκαλία, δεν εδραιώνεται στην πρακτική, έτσι όντας, μοναχοί, αυτό το άτομο είναι ανίκανο να συζητά. Αν όμως αυτό το άτομο, μοναχοί, όταν ερωτάται μια ερώτηση, εδραιώνεται στο δυνατόν και αδύνατον, εδραιώνεται στην υπόθεση, εδραιώνεται στη γνωστή διδασκαλία, εδραιώνεται στην πρακτική, έτσι όντας, μοναχοί, αυτό το άτομο είναι ικανό να συζητά.

«Μέσω της συσχέτισης με τη συζήτηση, μοναχοί, ένα άτομο πρέπει να γίνει γνωστό αν είναι ικανό ή ανίκανο να συζητά. Αν αυτό το άτομο, μοναχοί, όταν ερωτάται μια ερώτηση, αποφεύγει το ένα με το άλλο, παρεκκλίνει τη συζήτηση εξωτερικά, και εκδηλώνει εκνευρισμό και μίσος και δυσαρέσκεια, έτσι όντας, μοναχοί, αυτό το άτομο είναι ανίκανο να συζητά. Αν όμως αυτό το άτομο, μοναχοί, όταν ερωτάται μια ερώτηση, δεν αποφεύγει το ένα με το άλλο, δεν παρεκκλίνει τη συζήτηση εξωτερικά, και δεν εκδηλώνει εκνευρισμό και μίσος και δυσαρέσκεια, έτσι όντας, μοναχοί, αυτό το άτομο είναι ικανό να συζητά.

«Μέσω της συσχέτισης με τη συζήτηση, μοναχοί, ένα άτομο πρέπει να γίνει γνωστό αν είναι ικανό ή ανίκανο να συζητά. Αν αυτό το άτομο, μοναχοί, όταν ερωτάται μια ερώτηση, καταπλακώνει, συντρίβει, γελάει περιφρονητικά και πιάνει τα ολισθήματα, έτσι όντας, μοναχοί, αυτό το άτομο είναι ανίκανο να συζητά. Αν όμως αυτό το άτομο, μοναχοί, όταν ερωτάται μια ερώτηση, δεν καταπλακώνει, δεν συντρίβει, δεν γελάει περιφρονητικά και δεν πιάνει τα ολισθήματα, έτσι όντας, μοναχοί, αυτό το άτομο είναι ικανό να συζητά.

«Μέσω της συσχέτισης με τη συζήτηση, μοναχοί, ένα άτομο πρέπει να γίνει γνωστό αν έχει κοντινή αιτία ή δεν έχει κοντινή αιτία. Αυτός που δεν έχει προσεκτικό αυτί, μοναχοί, δεν έχει κοντινή αιτία· αυτός που έχει προσεκτικό αυτί έχει κοντινή αιτία. Αυτός, έχοντας κοντινή αιτία, γνωρίζει άμεσα ένα φαινόμενο, κατανοεί πλήρως ένα φαινόμενο, εγκαταλείπει ένα φαινόμενο, συνειδητοποιεί ένα φαινόμενο. Αυτός, γνωρίζοντας άμεσα ένα φαινόμενο, κατανοώντας πλήρως ένα φαινόμενο, εγκαταλείποντας ένα φαινόμενο, συνειδητοποιώντας ένα φαινόμενο, αγγίζει την ορθή απελευθέρωση. Αυτόν τον σκοπό έχει, μοναχοί, η συζήτηση· αυτόν τον σκοπό έχει η διαβούλευση· αυτόν τον σκοπό έχει η κοντινή αιτία· αυτόν τον σκοπό έχει το αφούγκρασμα, δηλαδή η απολύτρωση της συνείδησης μέσω της μη προσκόλλησης».