1.
Η ομιλία για τον Νακουλαπιτά
1.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη χώρα των Μπάγκα, στο Σουσουμαραγκίρα, στο δάσος Μπεσακαλά, στο πάρκο των ελαφιών.
Τότε ο οικοδεσπότης Νακουλαπιτά πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο οικοδεσπότης Νακουλαπιτά είπε στον Ευλογημένο:
«Εγώ είμαι, σεβάσμιε κύριε, γηραιός, ηλικιωμένος, προχωρημένης ηλικίας, έχω διανύσει μεγάλη περίοδο και έχω φτάσει στο τέλος της ζωής μου, με άρρωστο σώμα, συχνά ασθενής. Σπάνια όμως εγώ, σεβάσμιε κύριε, βλέπω τον Ευλογημένο και τους μοναχούς που εμπνέουν τον νου. Ας με νουθετήσει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος· ας με καθοδηγήσει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος· για ό,τι θα είναι για την ευημερία και την ευτυχία μου για πολύ καιρό».
«Έτσι είναι, οικοδεσπότη, έτσι είναι, οικοδεσπότη! Διότι αυτό το σώμα, οικοδεσπότη, είναι άρρωστο, εύθραυστο σαν αυγό, περιτυλιγμένο. Διότι όποιος, οικοδεσπότη, φροντίζοντας αυτό το σώμα θα ισχυριζόταν υγεία έστω και για μια στιγμή, τι άλλο θα ήταν αυτό παρά ανοησία; Γι' αυτό, οικοδεσπότη, πρέπει να εξασκείσαι έτσι - 'Ενώ το σώμα μου είναι άρρωστο, η συνείδησή μου θα παραμείνει χωρίς αρρώστια'. Έτσι πρέπει να εξασκείσαι, οικοδεσπότη».
Τότε ο οικοδεσπότης Νακουλαπιτά, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και πλησίασε τον σεβάσμιο Σαριπούττα· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον σεβάσμιο Σαριπούττα και κάθισε στο πλάι. Στον οικοδεσπότη Νακουλαπιτά που καθόταν στο πλάι, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε αυτό: «Οι ικανότητές σου, οικοδεσπότη, είναι γαλήνιες· το χρώμα του προσώπου σου είναι αγνό και λαμπερό. Έλαβες σήμερα μια ομιλία σχετική με τη Διδασκαλία για ακρόαση μπροστά στον Ευλογημένο;»
«Πώς θα μπορούσε να μην είναι, σεβάσμιε κύριε! Τώρα εγώ, σεβάσμιε κύριε, χρίστηκα από τον Ευλογημένο με το αθάνατο μέσω μιας ομιλίας για τη Διδασκαλία». «Πώς όμως εσύ, οικοδεσπότη, χρίστηκες από τον Ευλογημένο με το αθάνατο μέσω μιας ομιλίας για τη Διδασκαλία;» «Εδώ εγώ, σεβάσμιε κύριε, πλησίασα τον Ευλογημένο· αφού πλησίασα, απέδωσα σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισα στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι εγώ, σεβάσμιε κύριε, είπα στον Ευλογημένο: 'Εγώ είμαι, σεβάσμιε κύριε, γηραιός, ηλικιωμένος, προχωρημένης ηλικίας, έχω διανύσει μεγάλη περίοδο και έχω φτάσει στο τέλος της ζωής μου, με άρρωστο σώμα, συχνά ασθενής. Σπάνια όμως εγώ, σεβάσμιε κύριε, βλέπω τον Ευλογημένο και τους μοναχούς που εμπνέουν τον νου. Ας με νουθετήσει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος· ας με καθοδηγήσει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος· για ό,τι θα είναι για την ευημερία και την ευτυχία μου για πολύ καιρό'.
«Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος μου είπε αυτό - 'Έτσι είναι, οικοδεσπότη, έτσι είναι, οικοδεσπότη! Διότι αυτό το σώμα, οικοδεσπότη, είναι άρρωστο, εύθραυστο σαν αυγό, περιτυλιγμένο. Διότι όποιος, οικοδεσπότη, φροντίζοντας αυτό το σώμα θα ισχυριζόταν υγεία έστω και για μια στιγμή, τι άλλο θα ήταν αυτό παρά ανοησία; Γι' αυτό, οικοδεσπότη, πρέπει να εξασκείσαι έτσι - ενώ το σώμα μου είναι άρρωστο, η συνείδησή μου θα είναι χωρίς αρρώστια, όντας μνήμων. Έτσι πρέπει να εξασκείσαι, οικοδεσπότη'. Έτσι, σεβάσμιε κύριε, χρίστηκα από τον Ευλογημένο με το αθάνατο μέσω μιας ομιλίας για τη Διδασκαλία».
«Δεν σου ήρθε όμως, οικοδεσπότη, να ρωτήσεις περαιτέρω τον Ευλογημένο - 'Σε ποιο βαθμό, σεβάσμιε κύριε, κάποιος έχει άρρωστο σώμα και άρρωστη συνείδηση, και σε ποιο βαθμό κάποιος έχει άρρωστο σώμα αλλά όχι άρρωστη συνείδηση;'» «Εμείς, σεβάσμιε κύριε, θα ερχόμασταν ακόμη και από μακριά κοντά στον σεβάσμιο Σαριπούττα για να κατανοήσουμε το νόημα αυτών που ειπώθηκαν. Καλώς, ας ευδοκήσει ο ίδιος ο σεβάσμιος Σαριπούττα να εξηγήσει το νόημα αυτών που ειπώθηκαν».
«Τότε λοιπόν, οικοδεσπότη, άκουσε, πρόσεχε καλά· θα μιλήσω». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησε ο οικοδεσπότης Νακουλαπιτά στον σεβάσμιο Σαριπούττα. Ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε αυτό -
«Και πώς, οικοδεσπότη, κάποιος έχει άρρωστο σώμα και άρρωστη συνείδηση; Εδώ, οικοδεσπότη, ο αδαής κοινός άνθρωπος που δεν βλέπει τους ευγενείς, που δεν είναι επιδέξιος στην ευγενή διδασκαλία, που δεν είναι πειθαρχημένος στην ευγενή διδασκαλία, που δεν βλέπει τα ενάρετα άτομα, που δεν είναι επιδέξιος στη διδασκαλία των ενάρετων ατόμων, που δεν είναι πειθαρχημένος στη διδασκαλία των ενάρετων ατόμων, θεωρεί την ύλη ως εαυτό, ή τον εαυτό ως έχοντα ύλη· ή την ύλη στον εαυτό, ή τον εαυτό στην ύλη. Παραμένει κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η ύλη, η ύλη είναι δική μου'. Γι' αυτόν που παραμένει κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η ύλη, η ύλη είναι δική μου', εκείνη η ύλη μεταβάλλεται, γίνεται διαφορετική. Λόγω της μεταβολής και αλλοίωσης της ύλης του, εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος.
«Θεωρεί το αίσθημα ως εαυτό, ή τον εαυτό ως έχοντα αίσθημα· ή το αίσθημα στον εαυτό, ή τον εαυτό στο αίσθημα. Παραμένει κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι το αίσθημα, το αίσθημα είναι δικό μου'. Γι' αυτόν που παραμένει κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι το αίσθημα, το αίσθημα είναι δικό μου', εκείνο το αίσθημα μεταβάλλεται, γίνεται διαφορετικό. Λόγω της μεταβολής και αλλοίωσης του αισθήματός του, εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος.
«Θεωρεί την αντίληψη ως εαυτό, ή τον εαυτό ως έχοντα αντίληψη· ή την αντίληψη στον εαυτό, ή τον εαυτό στην αντίληψη. Παραμένει κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η αντίληψη, η αντίληψη είναι δική μου'. Γι' αυτόν που παραμένει κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η αντίληψη, η αντίληψη είναι δική μου', εκείνη η αντίληψη μεταβάλλεται, γίνεται διαφορετική. Λόγω της μεταβολής και αλλοίωσης της αντίληψής του, εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος.
Θεωρεί τις δραστηριότητες ως εαυτό, ή τον εαυτό ως έχοντα δραστηριότητες· ή τις δραστηριότητες στον εαυτό, ή τον εαυτό στις δραστηριότητες. Είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι οι δραστηριότητες, δικές μου είναι οι δραστηριότητες'. Σε αυτόν που είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι οι δραστηριότητες, δικές μου είναι οι δραστηριότητες', εκείνες οι δραστηριότητες μεταβάλλονται, γίνονται διαφορετικές. Από τη μεταβολή και την αλλαγή των δραστηριοτήτων του εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος.
Θεωρεί τη συνείδηση ως εαυτό, ή τον εαυτό ως έχοντα συνείδηση· ή τη συνείδηση στον εαυτό, ή τον εαυτό στη συνείδηση. Είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η συνείδηση, δική μου είναι η συνείδηση'. Σε αυτόν που είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η συνείδηση, δική μου είναι η συνείδηση', εκείνη η συνείδηση μεταβάλλεται, γίνεται διαφορετική. Από τη μεταβολή και την αλλαγή της συνείδησής του εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος. Έτσι λοιπόν, οικοδεσπότη, κάποιος είναι άρρωστος στο σώμα και άρρωστος στον νου.
«Και πώς, οικοδεσπότη, κάποιος είναι άρρωστος στο σώμα αλλά όχι άρρωστος στον νου; Εδώ, οικοδεσπότη, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής που βλέπει τους ευγενείς, που είναι επιδέξιος στην ευγενή διδασκαλία, που είναι καλά πειθαρχημένος στην ευγενή διδασκαλία, που βλέπει τα ενάρετα άτομα, που είναι επιδέξιος στη διδασκαλία των ενάρετων ατόμων, που είναι καλά πειθαρχημένος στη διδασκαλία των ενάρετων ατόμων, δεν θεωρεί την ύλη ως εαυτό, ούτε τον εαυτό ως έχοντα ύλη· ούτε την ύλη στον εαυτό, ούτε τον εαυτό στην ύλη. Δεν είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η ύλη, δική μου είναι η ύλη'. Σε αυτόν που δεν είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η ύλη, δική μου είναι η ύλη', εκείνη η ύλη μεταβάλλεται, γίνεται διαφορετική. Από τη μεταβολή και την αλλαγή της ύλης του δεν εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος.
Δεν θεωρεί το αίσθημα ως εαυτό, ούτε τον εαυτό ως έχοντα αίσθημα· ούτε το αίσθημα στον εαυτό, ούτε τον εαυτό στο αίσθημα. Δεν είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι το αίσθημα, δικό μου είναι το αίσθημα'. Σε αυτόν που δεν είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι το αίσθημα, δικό μου είναι το αίσθημα', εκείνο το αίσθημα μεταβάλλεται, γίνεται διαφορετικό. Από τη μεταβολή και την αλλαγή του αισθήματός του δεν εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος.
Δεν θεωρεί την αντίληψη ως εαυτό, ούτε τον εαυτό ως έχοντα αντίληψη· ούτε την αντίληψη στον εαυτό, ούτε τον εαυτό στην αντίληψη. Δεν είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η αντίληψη, δική μου είναι η αντίληψη'. Σε αυτόν που δεν είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι η αντίληψη, δική μου είναι η αντίληψη', εκείνη η αντίληψη μεταβάλλεται, γίνεται διαφορετική. Από τη μεταβολή και την αλλαγή της αντίληψής του δεν εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος.
Δεν θεωρεί τις δραστηριότητες ως εαυτό, ούτε τον εαυτό ως έχοντα δραστηριότητες· ούτε τις δραστηριότητες στον εαυτό, ούτε τον εαυτό στις δραστηριότητες. Δεν είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι οι δραστηριότητες, δικές μου είναι οι δραστηριότητες'. Σε αυτόν που δεν είναι κυριευμένος από την ιδέα 'εγώ είμαι οι δραστηριότητες, δικές μου είναι οι δραστηριότητες', εκείνες οι δραστηριότητες μεταβάλλονται, γίνονται διαφορετικές. Από τη μεταβολή και την αλλαγή των δραστηριοτήτων του δεν εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος.
Δεν θεωρεί τη συνείδηση ως εαυτό, ούτε τον εαυτό ως έχοντα συνείδηση· ούτε τη συνείδηση στον εαυτό, ούτε τον εαυτό στη συνείδηση. Δεν είναι κυριευμένος από τη σκέψη "εγώ είμαι η συνείδηση, η συνείδηση είναι δική μου". Καθώς δεν είναι κυριευμένος από τη σκέψη "εγώ είμαι η συνείδηση, η συνείδηση είναι δική μου", η συνείδησή του αυτή μεταβάλλεται, γίνεται διαφορετική. Λόγω της μεταβολής και αλλοίωσης της συνείδησής του, δεν εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος. Έτσι λοιπόν, οικοδεσπότη, κάποιος έχει άρρωστο σώμα αλλά όχι άρρωστη συνείδηση».
Αυτά είπε ο σεβάσμιος Σαριπούττα. Ο οικοδεσπότης Νακουλαπίτα, ευχαριστημένος, αγαλλίασε με τα λόγια του σεβάσμιου Σαριπούττα. Πρώτο.