7.
Η ομιλία για τον Κχέμακα
89.
Κάποτε πολλοί πρεσβύτεροι μοναχοί διέμεναν στην Κοσάμπι, στο μοναστήρι του Γκοσίτα.
Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Κχέμακα διέμενε στο μοναστήρι Μπαντάρικα, άρρωστος, ταλαιπωρημένος, βαριά ασθενής.
Τότε οι πρεσβύτεροι μοναχοί, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκαν από την απομόνωση, απευθύνθηκαν στον σεβάσμιο Ντάσακα -
«Έλα εσύ, φίλε Ντάσακα, πήγαινε εκεί όπου είναι ο μοναχός Κχέμακα·
αφού πλησιάσεις, πες στον μοναχό Κχέμακα έτσι:
"Οι πρεσβύτεροι σου λένε έτσι, φίλε Κχέμακα -
Μήπως, φίλε, είσαι καλά, μήπως τα βγάζεις πέρα, μήπως τα δυσάρεστα αισθήματα υποχωρούν, όχι εντείνονται, είναι εμφανής η υποχώρησή τους, όχι η ένταση;"»
«Ναι, φίλε», απάντησε ο σεβάσμιος Ντάσακα στους πρεσβύτερους μοναχούς και πήγε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Κχέμακα·
αφού πλησίασε, είπε στον σεβάσμιο Κχέμακα:
«Οι πρεσβύτεροι σου λένε έτσι, φίλε Κχέμακα -
"Μήπως, φίλε, είσαι καλά... κ.λπ...
όχι η ένταση;"»
«Δεν είμαι καλά, φίλε, δεν τα βγάζω πέρα... κ.λπ...
είναι εμφανής η έντασή τους, όχι η υποχώρηση».
Τότε ο σεβάσμιος Ντάσακα πήγε εκεί όπου ήταν οι πρεσβύτεροι μοναχοί· αφού πλησίασε, είπε στους πρεσβύτερους μοναχούς: «Ο μοναχός Κχέμακα, φίλοι, λέει έτσι - "Δεν είμαι καλά, φίλε... κ.λπ... είναι εμφανής η έντασή τους, όχι η υποχώρηση"». «Έλα εσύ, φίλε Ντάσακα, πήγαινε εκεί όπου είναι ο μοναχός Κχέμακα· αφού πλησιάσεις, πες στον μοναχό Κχέμακα έτσι: "Οι πρεσβύτεροι σου λένε έτσι, φίλε Κχέμακα - Αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλε, ειπώθηκαν από τον Ευλογημένο, δηλαδή - το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη, το συνάθροισμα της προσκόλλησης στο αίσθημα, το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην αντίληψη, το συνάθροισμα της προσκόλλησης στις δραστηριότητες, το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση. Σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης ο σεβάσμιος Κχέμακα θεωρεί κάτι ως εαυτό ή ως κάτι που ανήκει σε έναν εαυτό;"»
«Ναι, φίλε», απάντησε ο σεβάσμιος Ντάσακα στους πρεσβύτερους μοναχούς και πήγε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Κχέμακα· αφού πλησίασε... κ.λπ... «Οι πρεσβύτεροι σου λένε έτσι, φίλε Κχέμακα - "Αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλε, ειπώθηκαν από τον Ευλογημένο, δηλαδή - το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη... κ.λπ... το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση. Σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης ο σεβάσμιος Κχέμακα θεωρεί κάτι ως εαυτό ή ως κάτι που ανήκει σε έναν εαυτό;"» «Αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλε, ειπώθηκαν από τον Ευλογημένο, δηλαδή - το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη... κ.λπ... το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση. Σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλε, εγώ δεν θεωρώ τίποτε ως εαυτό ή ως κάτι που ανήκει σε έναν εαυτό».
Τότε ο σεβάσμιος Ντάσακα πήγε εκεί όπου ήταν οι πρεσβύτεροι μοναχοί· αφού πλησίασε, είπε στους πρεσβύτερους μοναχούς: «Ο μοναχός Κχέμακα, φίλοι, λέει έτσι - 'Αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλοι, διδάχθηκαν από τον Ευλογημένο, δηλαδή - το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη... κ.λπ... το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση. Σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλοι, εγώ δεν θεωρώ τίποτε ως εαυτό ή ως κάτι που ανήκει σε έναν εαυτό'». «Έλα εσύ, φίλε Ντάσακα, πήγαινε εκεί όπου είναι ο μοναχός Κχέμακα· αφού πλησιάσεις, πες στον μοναχό Κχέμακα έτσι: "Οι πρεσβύτεροι σου λένε έτσι, φίλε Κχέμακα - Αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλε, ειπώθηκαν από τον Ευλογημένο, δηλαδή - το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη... κ.λπ... το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση. Αν λοιπόν ο σεβάσμιος Κχέμακα δεν θεωρεί σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης τίποτε ως εαυτό ή ως κάτι που ανήκει σε έναν εαυτό, τότε ο σεβάσμιος Κχέμακα είναι Άξιος, αυτός που έχει εξαλείψει τις νοητικές διαφθορές'».
«Ναι, φίλε», απάντησε ο σεβάσμιος Ντάσακα στους πρεσβύτερους μοναχούς και πήγε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Κχέμακα... κ.λπ... «Οι πρεσβύτεροι σου λένε έτσι, φίλε Κχέμακα - "Αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλε, ειπώθηκαν από τον Ευλογημένο, δηλαδή - το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη... κ.λπ... το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση· αν λοιπόν ο σεβάσμιος Κχέμακα δεν θεωρεί σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης τίποτε ως εαυτό ή ως κάτι που ανήκει σε έναν εαυτό, τότε ο σεβάσμιος Κχέμακα είναι Άξιος, αυτός που έχει εξαλείψει τις νοητικές διαφθορές». «Αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλε, ειπώθηκαν από τον Ευλογημένο, δηλαδή - το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη... κ.λπ... το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση. Σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλοι, εγώ δεν θεωρώ τίποτε ως εαυτό ή ως κάτι που ανήκει σε έναν εαυτό, αλλά δεν είμαι Άξιος, αυτός που έχει εξαλείψει τις νοητικές διαφθορές· αλλά, φίλοι, σε μένα στα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης το 'υπάρχω' έχει επιτευχθεί, αλλά δεν θεωρώ 'αυτός είμαι εγώ'».
Τότε ο σεβάσμιος Ντάσακα πήγε εκεί όπου ήταν οι πρεσβύτεροι μοναχοί... κ.λπ... είπε στους πρεσβύτερους μοναχούς - «Ο μοναχός Κχέμακα, φίλοι, λέει έτσι - Αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλε, ειπώθηκαν από τον Ευλογημένο, δηλαδή - το συνάθροισμα της προσκόλλησης στην ύλη... κ.λπ... το συνάθροισμα της προσκόλλησης στη συνείδηση. Σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, φίλοι, εγώ δεν θεωρώ τίποτε ως εαυτό ή ως κάτι που ανήκει σε έναν εαυτό, αλλά δεν είμαι Άξιος, αυτός που έχει εξαλείψει τις νοητικές διαφθορές· αλλά, φίλοι, σε μένα στα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης το 'υπάρχω' έχει επιτευχθεί, αλλά δεν θεωρώ 'αυτός είμαι εγώ'».
«Έλα εσύ, φίλε Ντάσακα, πήγαινε εκεί όπου είναι ο μοναχός Κχέμακα· αφού πλησιάσεις, πες στον μοναχό Κχέμακα έτσι: "Οι πρεσβύτεροι σου λένε έτσι, φίλε Κχέμακα - Αυτό που λες, φίλε Κχέμακα, 'είμαι', τι είναι αυτό που λες 'είμαι'; Λες 'είμαι' η ύλη, ή λες 'είμαι' χωριστά από την ύλη; Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... λες 'είμαι' η συνείδηση, ή λες 'είμαι' χωριστά από τη συνείδηση; Αυτό που λες, φίλε Κχέμακα, 'είμαι', τι είναι αυτό που λες 'είμαι';"»
«Ναι, φίλε», απάντησε ο σεβάσμιος Ντάσακα στους πρεσβύτερους μοναχούς και πήγε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Κχέμακα· αφού πλησίασε, είπε στον σεβάσμιο Κχέμακα: «Οι πρεσβύτεροι σου λένε έτσι, φίλε Κχέμακα - "Αυτό που λες, φίλε Κχέμακα, 'είμαι', τι είναι αυτό που λες 'είμαι'; Λες 'είμαι' η ύλη, ή λες 'είμαι' χωριστά από την ύλη; Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... λες 'είμαι' η συνείδηση, ή λες 'είμαι' χωριστά από τη συνείδηση; Αυτό που λες, φίλε Κχέμακα, 'είμαι', τι είναι αυτό που λες 'είμαι';"» «Αρκετά, φίλε Ντάσακα, τι νόημα έχει αυτό το πήγαινε-έλα! Φέρε μου, φίλε, το μπαστούνι· εγώ ο ίδιος θα πάω εκεί όπου είναι οι πρεσβύτεροι μοναχοί».
Τότε ο σεβάσμιος Κχέμακα, ακουμπώντας στο μπαστούνι, πήγε εκεί όπου ήταν οι πρεσβύτεροι μοναχοί· αφού πλησίασε, χαιρέτησε τους πρεσβύτερους μοναχούς. Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι. Στον σεβάσμιο Κχέμακα που καθόταν στο πλάι, οι πρεσβύτεροι μοναχοί είπαν αυτό: "Αυτό που λες, φίλε Κχέμακα, 'είμαι', τι είναι αυτό που λες 'είμαι'; Λες 'είμαι' η ύλη, ή λες 'είμαι' χωριστά από την ύλη; Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... λες 'είμαι' η συνείδηση, ή λες 'είμαι' χωριστά από τη συνείδηση; Αυτό που λες, φίλε Κχέμακα, 'είμαι', τι είναι αυτό που λες 'είμαι';» «Δεν λέω εγώ, φίλοι, 'είμαι' η ύλη· ούτε λέω 'είμαι' χωριστά από την ύλη. Δεν θεωρεί το αίσθημα... ούτε την αντίληψη... ούτε τις δραστηριότητες... δεν λέω 'είμαι' η συνείδηση· ούτε λέω 'είμαι' χωριστά από τη συνείδηση. Αλλά, φίλοι, στα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης έχω βρει το 'είμαι', αλλά δεν θεωρώ 'αυτός είμαι εγώ'».
«Όπως, φίλε, η οσμή ενός μπλε λωτού ή ενός κόκκινου λωτού ή ενός λευκού λωτού. Αν κάποιος έλεγε έτσι - 'είναι η οσμή του πετάλου' ή 'είναι η οσμή του χρώματος' ή 'είναι η οσμή των στημόνων', άραγε εκείνος μιλώντας έτσι θα μιλούσε σωστά;» «Όχι, φίλε». «Πώς λοιπόν, φίλε, απαντώντας σωστά θα απαντούσε;» «'Είναι η οσμή του λουλουδιού', φίλε, απαντώντας σωστά θα απαντούσε». «Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, φίλε, εγώ δεν λέω 'υπάρχω' για την ύλη, ούτε λέω 'υπάρχω' χωριστά από την ύλη. Δεν θεωρεί το αίσθημα... ούτε την αντίληψη... ούτε τις δραστηριότητες... δεν λέω 'υπάρχω' για τη συνείδηση, ούτε λέω 'υπάρχω' χωριστά από τη συνείδηση. Αλλά, φίλοι, στα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης έχω βρει το 'είμαι', αλλά δεν θεωρώ 'αυτός είμαι εγώ'».
«Αν και, φίλε, οι πέντε κατώτεροι νοητικοί δεσμοί έχουν εγκαταλειφθεί από τον ευγενή μαθητή, ωστόσο υπάρχει σε αυτόν - 'η λεπτή αλαζονεία του "υπάρχω" που συνοδεύει τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, η επιθυμία του "υπάρχω", η υπολανθάνουσα τάση του "υπάρχω" που δεν έχει εκριζωθεί. Αυτός αργότερα διαμένει παρατηρώντας την έγερση και την παρακμή στα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης - έτσι είναι η ύλη, έτσι είναι η προέλευση της ύλης, έτσι είναι η πάροδος της ύλης· έτσι είναι το αίσθημα... έτσι είναι η αντίληψη... έτσι είναι οι δραστηριότητες... έτσι είναι η συνείδηση, έτσι είναι η προέλευση της συνείδησης, έτσι είναι η πάροδος της συνείδησης'. Σε αυτόν που διαμένει παρατηρώντας την έγερση και την παρακμή σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, όποια λεπτή αλαζονεία του 'υπάρχω' υπάρχει στα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, η επιθυμία του 'υπάρχω', η υπολανθάνουσα τάση του 'υπάρχω' που δεν έχει εκριζωθεί, κι αυτή οδηγείται σε εκρίζωση.
«Όπως, φίλε, ένα ύφασμα μολυσμένο, πιασμένο από ρύπο. Αυτό οι ιδιοκτήτες θα το έδιναν σε έναν πλύντη. Αυτό ο πλύντης, αφού το τρίψει με αλάτι ή αλκαλικό ή κοπριά, το ξεπλένει σε καθαρό νερό. Αν και αυτό το ύφασμα γίνεται αγνό, λαμπερό, ωστόσο υπάρχει ακόμα η λεπτή οσμή αλατιού ή η οσμή αλκαλικού ή η οσμή κοπριάς που δεν έχει εκριζωθεί. Αυτό ο πλύντης το δίνει στους ιδιοκτήτες. Αυτό οι ιδιοκτήτες το τοποθετούν σε ένα κουτί αρωματισμένο με άρωμα. Όποια λεπτή οσμή αλατιού ή οσμή αλκαλικού ή οσμή κοπριάς υπάρχει που δεν έχει εκριζωθεί, κι αυτή οδηγείται σε εκρίζωση. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, φίλε, αν και οι πέντε κατώτεροι νοητικοί δεσμοί έχουν εγκαταλειφθεί από τον ευγενή μαθητή, ωστόσο υπάρχει ακόμα η λεπτή αλαζονεία του 'υπάρχω' που συνοδεύει τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, η επιθυμία του 'υπάρχω', η υπολανθάνουσα τάση του 'υπάρχω' που δεν έχει εκριζωθεί. Αυτός αργότερα διαμένει παρατηρώντας την έγερση και την παρακμή στα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης. 'Έτσι είναι η ύλη, έτσι είναι η προέλευση της ύλης, έτσι είναι η πάροδος της ύλης· έτσι είναι το αίσθημα... έτσι είναι η αντίληψη... έτσι είναι οι δραστηριότητες... έτσι είναι η συνείδηση, έτσι είναι η προέλευση της συνείδησης, έτσι είναι η πάροδος της συνείδησης'. Σε αυτόν που διαμένει παρατηρώντας την έγερση και την παρακμή σε αυτά τα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, όποια λεπτή αλαζονεία του 'υπάρχω' υπάρχει στα πέντε συναθροίσματα της προσκόλλησης, η επιθυμία του 'υπάρχω', η υπολανθάνουσα τάση του 'υπάρχω' που δεν έχει εκριζωθεί, κι αυτή οδηγείται σε εκρίζωση».
Όταν αυτό ειπώθηκε, οι πρεσβύτεροι μοναχοί είπαν στον σεβάσμιο Κέμακα - «Δεν ρωτήσαμε τον σεβάσμιο Κέμακα με πρόθεση να τον βλάψουμε, αλλά ο σεβάσμιος Κέμακα είναι ικανός να διακηρύξει, να διδάξει, να περιγράψει, να θεμελιώσει, να αποκαλύψει, να αναλύσει, να διασαφηνίσει αναλυτικά τη διδασκαλία εκείνου του Ευλογημένου. Και αυτή η διδασκαλία εκείνου του Ευλογημένου έχει διακηρυχθεί, διδαχθεί, περιγραφεί, θεμελιωθεί, αποκαλυφθεί, αναλυθεί, διασαφηνιστεί αναλυτικά από τον σεβάσμιο Κέμακα».
Αυτά είπε ο σεβάσμιος Κέμακα. Οι πρεσβύτεροι μοναχοί, ευχαριστημένοι, αγαλλίασαν με τα λόγια του σεβασμίου Κέμακα. Και όταν αυτή η ανάλυση εκφωνούνταν, οι συνειδήσεις εξήντα περίπου πρεσβύτερων μοναχών, μέσω της μη προσκόλλησης, απελευθερώθηκαν από τις νοητικές διαφθορές, και του σεβασμίου Κέμακα επίσης. Έβδομη.