6.
Η ομιλία Χατθισαριπούττα
60.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Μπαρανασί, στο Ισιπατάνα, στο πάρκο των ελαφιών.
Εκείνη την περίοδο πολλοί πρεσβύτεροι μοναχοί, μετά το γεύμα, έχοντας επιστρέψει από τη συλλογή τροφής, είχαν καθίσει και συγκεντρωθεί στην κυκλική αίθουσα συνάθροισης και συζητούσαν για την ανώτερη διδασκαλία.
Εκεί ο σεβάσμιος Τσίττα Χαττχισαρίπουττα παρενέβαλλε τη συζήτησή του ανάμεσα στους πρεσβύτερους μοναχούς που συζητούσαν για την ανώτερη διδασκαλία.
Τότε ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα είπε στον σεβάσμιο Τσίττα Χαττχισαρίπουττα:
«Ας μην παρεμβάλλει ο σεβάσμιος Τσίττα Χαττχισαρίπουττα τη συζήτησή του ανάμεσα στους πρεσβύτερους μοναχούς που συζητούν για την ανώτερη διδασκαλία· ας περιμένει ο σεβάσμιος Τσίττα το τέλος της ομιλίας».
Όταν αυτό ειπώθηκε, οι μοναχοί σύντροφοι του σεβάσμιου Τσίττα Χαττχισαρίπουττα είπαν στον σεβάσμιο Μαχακόττχικα:
«Ας μην επιπλήττει ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα τον σεβάσμιο Τσίττα Χαττχισαρίπουττα· σοφός είναι ο σεβάσμιος Τσίττα Χαττχισαρίπουττα.
Και ο σεβάσμιος Τσίττα Χαττχισαρίπουττα είναι ικανός να συζητήσει για την ανώτερη διδασκαλία με τους πρεσβύτερους μοναχούς».
«Αυτό είναι δυσνόητο, φίλοι, για αυτούς που δεν γνωρίζουν τον τρόπο σκέψης του άλλου. Εδώ, φίλοι, κάποιο άτομο είναι εξαιρετικά ήπιο, εξαιρετικά ταπεινό, εξαιρετικά γαλήνιο μόνο όσο διαμένει εξαρτώμενο από τον Διδάσκαλο ή από κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή άξιο σεβασμού. Όταν όμως αυτός απομακρύνεται από τον Διδάσκαλο, απομακρύνεται από τους συντρόφους στην άγια ζωή άξιους σεβασμού, αυτός ζει σε συντροφιά με μοναχούς, μοναχές, λαϊκούς ακόλουθους, λαϊκές ακόλουθους, βασιλιάδες, βασιλικούς υπουργούς, αιρετικούς και μαθητές αιρετικών. Σε αυτόν που ζει σε συντροφιά, χαλαρό, ασυγκράτητο, αφοσιωμένο στην κουβέντα, η λαγνεία καταβάλλει τη συνείδησή του. Αυτός, με τη συνείδηση καταβεβλημένη από τη λαγνεία, αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή.
«Όπως, φίλοι, ένα βόδι που τρώει σοδειά δεμένο με σχοινί ή κλεισμένο σε στάβλο. Όποιος άραγε, φίλοι, θα έλεγε έτσι - 'τώρα αυτό το βόδι που τρώει σοδειά δεν θα μπει ξανά στη σοδειά', άραγε εκείνος, φίλοι, μιλώντας έτσι θα μιλούσε σωστά;» «Όχι βέβαια, φίλε». «Είναι όμως δυνατόν, φίλοι, εκείνο το βόδι που τρώει σοδειά, αφού κόψει το σχοινί ή σπάσει τον στάβλο, να μπει ξανά στη σοδειά. Ακριβώς έτσι, φίλοι, εδώ κάποιο άτομο είναι εξαιρετικά ήπιο, εξαιρετικά ταπεινό, εξαιρετικά γαλήνιο μόνο όσο διαμένει εξαρτώμενο από τον Διδάσκαλο ή από κάποιον σύντροφο στην άγια ζωή άξιο σεβασμού. Όταν όμως αυτός απομακρύνεται από τον Διδάσκαλο, απομακρύνεται από τους συντρόφους στην άγια ζωή άξιους σεβασμού, αυτός ζει σε συντροφιά με μοναχούς, μοναχές, λαϊκούς ακόλουθους, λαϊκές ακόλουθους, βασιλιάδες, βασιλικούς υπουργούς, αιρετικούς και μαθητές αιρετικών. Σε αυτόν που ζει σε συντροφιά, χαλαρό, ασυγκράτητο, αφοσιωμένο στην κουβέντα, η λαγνεία καταβάλλει τη συνείδησή του. Αυτός, με τη συνείδηση καταβεβλημένη από τη λαγνεία, αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή.
«Εδώ λοιπόν, φίλοι, κάποιο άτομο, αποστασιοποιημένο από τις ηδονές... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στην πρώτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκεπτόμενος 'έχω επιτύχει την πρώτη διαλογιστική έκσταση' ζει σε συντροφιά με μοναχούς... κ.λπ... αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή. Όπως, φίλοι, σε τετράδρομη διασταύρωση ο ουρανός βρέχοντας με μεγάλες σταγόνες θα εξαφάνιζε τη σκόνη και θα έκανε να εμφανιστεί λάσπη. Όποιος άραγε, φίλοι, θα έλεγε έτσι - 'τώρα σε εκείνη την τετράδρομη διασταύρωση δεν θα εμφανιστεί ξανά σκόνη', άραγε εκείνος, φίλοι, μιλώντας έτσι θα μιλούσε σωστά;» «Όχι βέβαια, φίλε». «Είναι όμως δυνατόν, φίλοι, σε εκείνη την τετράδρομη διασταύρωση να περάσουν άνθρωποι ή να περάσουν βόδια και πρόβατα, ή ο άνεμος και η ζέστη να εξαντλήσουν την υγρασία, και τότε να εμφανιστεί ξανά σκόνη. Ακριβώς έτσι, φίλοι, εδώ κάποιο άτομο, αποστασιοποιημένο από τις ηδονές... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στην πρώτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκεπτόμενος 'έχω επιτύχει την πρώτη διαλογιστική έκσταση' ζει σε συντροφιά με μοναχούς... κ.λπ... αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή.
«Εδώ όμως, φίλε, κάποιο άτομο με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στη δεύτερη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκεπτόμενος "έχω επιτύχει τη δεύτερη διαλογιστική έκσταση" ζει σε συντροφιά με μοναχούς... κ.λπ... αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή. Όπως, φίλε, κοντά σε ένα χωριό ή μια κωμόπολη υπήρχε μια μεγάλη λίμνη. Εκεί αν έπεφτε δυνατή βροχή με μεγάλες σταγόνες, θα εξαφάνιζε τα στρείδια και τα κοχύλια, τα χαλίκια και την άμμο. Όποιος άραγε, φίλοι, θα έλεγε έτσι - "τώρα πλέον σε εκείνη τη λίμνη δεν θα εμφανιστούν ξανά στρείδια και κοχύλια ή χαλίκια και άμμος", άραγε εκείνος μιλώντας έτσι θα μιλούσε σωστά;» «Όχι βέβαια, φίλε». «Είναι όμως δυνατόν, φίλε, σε εκείνη τη λίμνη άνθρωποι να έπιναν ή βόδια και πρόβατα να έπιναν, ή ο άνεμος και η ζέστη να εξαντλούσαν την υγρασία, και τότε πάλι στρείδια και κοχύλια, χαλίκια και άμμος να εμφανίζονταν». Ακριβώς έτσι, φίλε, εδώ κάποιο άτομο με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στη δεύτερη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκεπτόμενος "έχω επιτύχει τη δεύτερη διαλογιστική έκσταση" ζει σε συντροφιά με μοναχούς... κ.λπ... αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή.
«Εδώ όμως, φίλε, κάποιο άτομο με την απαλλαγή από την αγαλλίαση... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στην τρίτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκεπτόμενος "έχω επιτύχει την τρίτη διαλογιστική έκσταση" ζει σε συντροφιά με μοναχούς... κ.λπ... αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή. Όπως, φίλε, σε έναν άνθρωπο που έχει τελειώσει να τρώει εκλεκτή τροφή, τροφή της προηγούμενης ημέρας δεν θα του άρεσε. Όποιος άραγε, φίλοι, θα έλεγε έτσι - "τώρα πλέον σε εκείνον τον άνθρωπο δεν θα αρέσει ξανά τροφή", άραγε εκείνος μιλώντας έτσι θα μιλούσε σωστά;» «Όχι βέβαια, φίλε». «Είναι όμως δυνατόν, φίλε, εκείνος ο άνθρωπος που έχει τελειώσει να τρώει εκλεκτή τροφή, όσο εκείνη η θρεπτική ουσία θα παραμένει στο σώμα του, τόσο δεν θα του αρέσει άλλη τροφή. Αλλά όταν εκείνη η θρεπτική ουσία εξαφανιστεί, τότε πάλι εκείνη η τροφή θα του αρέσει». Ακριβώς έτσι, φίλε, εδώ κάποιο άτομο με την απαλλαγή από την αγαλλίαση... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στην τρίτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκεπτόμενος "έχω επιτύχει την τρίτη διαλογιστική έκσταση" ζει σε συντροφιά με μοναχούς... κ.λπ... αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή.
«Εδώ όμως, φίλε, κάποιο άτομο με την εγκατάλειψη της ευχαρίστησης και με την εγκατάλειψη του πόνου... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στην τέταρτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκεπτόμενος "έχω επιτύχει την τέταρτη διαλογιστική έκσταση" ζει σε συντροφιά με μοναχούς... κ.λπ... αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή. Όπως, φίλε, σε μια ορεινή κορυφή υπάρχει μια λίμνη νερού ήρεμη, χωρίς κύματα. Όποιος άραγε, φίλοι, θα έλεγε έτσι - "τώρα πλέον σε εκείνη τη λίμνη νερού δεν θα εμφανιστεί ξανά κύμα", άραγε εκείνος μιλώντας έτσι θα μιλούσε σωστά;» «Όχι βέβαια, φίλε». «Είναι όμως δυνατόν, φίλε, αν από την ανατολική κατεύθυνση ερχόταν σφοδρή καταιγίδα με άνεμο. Αυτή θα δημιουργούσε κύμα σε εκείνη τη λίμνη νερού. Αν από τη δυτική κατεύθυνση ερχόταν... κ.λπ... αν από τη βόρεια κατεύθυνση ερχόταν... αν από τη νότια κατεύθυνση ερχόταν σφοδρή καταιγίδα με άνεμο. Αυτή θα δημιουργούσε κύμα σε εκείνη τη λίμνη νερού». Ακριβώς έτσι, φίλε, εδώ κάποιο άτομο με την εγκατάλειψη της ευχαρίστησης και με την εγκατάλειψη του πόνου... κ.λπ... εισέρχεται και παραμένει στην τέταρτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός σκεπτόμενος "έχω επιτύχει την τέταρτη διαλογιστική έκσταση" ζει σε συντροφιά με μοναχούς... κ.λπ... αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή.
«Εδώ όμως, φίλε, κάποιο άτομο, με τη μη προσοχή σε όλα τα σημάδια, έχοντας επιτύχει την αυτοσυγκέντρωση του νου χωρίς σημάδια, διαμένει. Αυτός, σκεπτόμενος 'είμαι κάτοχος της αυτοσυγκέντρωσης του νου χωρίς σημάδια', ζει σε συντροφιά με μοναχούς, μοναχές, λαϊκούς ακόλουθους, λαϊκές ακόλουθους, βασιλιάδες, βασιλικούς υπουργούς, αιρετικούς και μαθητές αιρετικών. Σε αυτόν που ζει σε συντροφιά, χαλαρό, ασυγκράτητο, αφοσιωμένο στην κουβέντα, η λαγνεία καταβάλλει τη συνείδησή του. Αυτός, με τη συνείδηση καταβεβλημένη από τη λαγνεία, αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή. Όπως, φίλε, ένας βασιλιάς ή ένας βασιλικός υπουργός, ταξιδεύοντας στον κεντρικό δρόμο με στρατό τεσσάρων σωμάτων, θα πήγαινε για διαμονή μίας νύχτας σε κάποιο δασώδες άλσος. Εκεί, από τον ήχο ελεφάντων, τον ήχο αλόγων, τον ήχο αρμάτων, τον ήχο πεζικού, τον ήχο τυμπάνων, μικρών τυμπάνων, κόχλων και κυμβάλων, ο ήχος των τριζονιών θα εξαφανιζόταν. Όποιος άραγε, φίλοι, θα έλεγε έτσι - 'τώρα πλέον σε εκείνο το δασώδες άλσος δεν θα εμφανιστεί ξανά ο ήχος των τριζονιών', άραγε εκείνος μιλώντας έτσι θα μιλούσε σωστά;» «Όχι βέβαια, φίλε». «Είναι όμως δυνατόν, φίλε, εκείνος ο βασιλιάς ή ο βασιλικός υπουργός να αναχωρήσει από εκείνο το δασώδες άλσος, και τότε ο ήχος των τριζονιών να εμφανιστεί ξανά. Ακριβώς έτσι, φίλε, εδώ κάποιο άτομο, με τη μη προσοχή σε όλα τα σημάδια, έχοντας επιτύχει την αυτοσυγκέντρωση του νου χωρίς σημάδια, διαμένει. Αυτός, σκεπτόμενος 'είμαι κάτοχος της αυτοσυγκέντρωσης του νου χωρίς σημάδια', ζει σε συντροφιά με μοναχούς, μοναχές, λαϊκούς ακόλουθους, λαϊκές ακόλουθους, βασιλιάδες, βασιλικούς υπουργούς, αιρετικούς και μαθητές αιρετικών. Σε αυτόν που ζει σε συντροφιά, χαλαρό, ασυγκράτητο, αφοσιωμένο στην κουβέντα, η λαγνεία καταβάλλει τη συνείδησή του. Αυτός, με τη συνείδηση καταβεβλημένη από τη λαγνεία, αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, επιστρέφει σε κατώτερη ζωή».
Τότε ο σεβάσμιος Τσίττα Χαττχισαρίπουττα αργότερα, αφού απαρνήθηκε την εξάσκηση, επέστρεψε σε κατώτερη ζωή. Τότε οι μοναχοί σύντροφοι του Τσίττα Χαττχισαρίπουττα πήγαν εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα· αφού πλησίασαν, είπαν στον σεβάσμιο Μαχακόττχικα: «Μήπως άραγε ο σεβάσμιος Μαχακόττχικα γνώρισε τον Τσίττα Χαττχισαρίπουττα, περιλαμβάνοντας τον νου του με τον νου του - 'ο Τσίττα Χαττχισαρίπουττα είναι κάτοχος αυτών και αυτών των διαλογιστικών επιτεύξεων διαμονής, και όμως αφού απαρνηθεί την εξάσκηση θα επιστρέψει σε κατώτερη ζωή'; ή μήπως θεότητες ανακοίνωσαν αυτό το θέμα - 'ο Τσίττα Χαττχισαρίπουττα, σεβάσμιε κύριε, είναι κάτοχος αυτών και αυτών των διαλογιστικών επιτεύξεων διαμονής, και όμως αφού απαρνηθεί την εξάσκηση θα επιστρέψει σε κατώτερη ζωή';» «Ο Τσίττα Χαττχισαρίπουττα είναι γνωστός σε μένα, φίλε, έχοντας περιλάβει τον νου του με τον νου μου - 'ο Τσίττα Χαττχισαρίπουττα είναι κάτοχος αυτών και αυτών των διαλογιστικών επιτεύξεων διαμονής, και όμως αφού απαρνηθεί την εξάσκηση θα επιστρέψει σε κατώτερη ζωή'. Και θεότητες μου ανακοίνωσαν αυτό το θέμα: 'ο Τσίττα Χαττχισαρίπουττα, σεβάσμιε κύριε, είναι κάτοχος αυτών και αυτών των διαλογιστικών επιτεύξεων διαμονής, και όμως αφού απαρνηθεί την εξάσκηση θα επιστρέψει σε κατώτερη ζωή'».
Τότε οι μοναχοί σύντροφοι του Τσίττα Χαττχισαρίπουττα πήγαν εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισαν στο πλάι. Καθισμένοι στο πλάι, εκείνοι οι μοναχοί είπαν στον Ευλογημένο: «Ο Τσίττα Χαττχισαρίπουττα, σεβάσμιε κύριε, είναι κάτοχος αυτών και αυτών των διαλογιστικών επιτεύξεων διαμονής, και όμως αφού απαρνήθηκε την εξάσκηση επέστρεψε σε κατώτερη ζωή». «Ο Τσίττα, μοναχοί, δεν θα θυμάται για πολύ την απάρνηση».
Τότε ο Τσίττα Χαττχισαρίπουττα, σε σύντομο χρονικό διάστημα, αφού ξύρισε τα μαλλιά και τα γένια του και ντύθηκε με ώχρινα ρούχα, αναχώρησε από την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή. Τότε ο σεβάσμιος Τσίττα Χαττχισαρίπουττα, μένοντας μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος, σε σύντομο χρονικό διάστημα - για τον σκοπό που οι γιοι καλών οικογενειών σωστά αναχωρούν από την οικογενειακή ζωή στην άστεγη ζωή, αυτό το ανυπέρβλητο - τον τελικό στόχο της άγιας ζωής, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, παρέμεινε. Γνώρισε άμεσα: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Και ο σεβάσμιος Τσίττα Χαττχισαρίπουττα έγινε ένας από τους Άξιους. Έκτο.