3.
Η ομιλία για τον Τσούντα
379.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Σαριπούττα διέμενε στους Μαγκάντα, στο χωριό Νάλακα, άρρωστος, ταλαιπωρημένος, βαριά ασθενής.
Και ο δόκιμος Τσούνδα ήταν ο συνοδός του σεβάσμιου Σαριπούττα.
Τότε ο σεβάσμιος Σαριπούττα επέτυχε το τελικό Νιμπάνα από εκείνη ακριβώς την ασθένεια. Τότε ο δόκιμος Τσούνδα, αφού πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του σεβάσμιου Σαριπούττα, πήγε προς τη Σαβάτθι, το άλσος του Τζέτα, το μοναστήρι του Ανάθαπίντικα, εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Άναντα· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον σεβάσμιο Άναντα και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο δόκιμος Τσούνδα είπε στον σεβάσμιο Άναντα: «Ο σεβάσμιος, σεβάσμιε κύριε, Σαριπούττα επέτυχε το τελικό Νιμπάνα. Αυτό είναι το κύπελλο και οι χιτώνες του».
«Υπάρχει πράγματι, φίλε Τσούνδα, αυτή η αφορμή συζήτησης για να δούμε τον Ευλογημένο. Έλα, φίλε Τσούνδα, ας πάμε εκεί όπου είναι ο Ευλογημένος· αφού πλησιάσουμε, θα αναφέρουμε αυτό το θέμα στον Ευλογημένο». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησε ο δόκιμος Τσούνδα στον σεβάσμιο Άναντα.
Τότε ο σεβάσμιος Άναντα και ο δόκιμος Τσούνδα πήγαν εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισαν στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον Ευλογημένο: «Αυτός, σεβάσμιε κύριε, ο δόκιμος Τσούνδα λέει έτσι: 'Ο σεβάσμιος, σεβάσμιε κύριε, Σαριπούττα επέτυχε το τελικό Νιμπάνα· αυτό είναι το κύπελλο και οι χιτώνες του'. Αλλά, σεβάσμιε κύριε, το σώμα μου έγινε σαν μουδιασμένο· ούτε οι κατευθύνσεις δεν μου φαίνονται καθαρά· ούτε οι διδασκαλίες δεν μου έρχονται στον νου, ακούγοντας ότι 'ο σεβάσμιος Σαριπούττα επέτυχε το τελικό Νιμπάνα'».
«Μήπως, Άναντα, ο Σαριπούττα επέτυχε το τελικό Νιμπάνα παίρνοντας μαζί του το συνάθροισμα της ηθικής, ή επέτυχε το τελικό Νιμπάνα παίρνοντας μαζί του το συνάθροισμα της αυτοσυγκέντρωσης, ή επέτυχε το τελικό Νιμπάνα παίρνοντας μαζί του το συνάθροισμα της σοφίας, ή επέτυχε το τελικό Νιμπάνα παίρνοντας μαζί του το συνάθροισμα της απελευθέρωσης, ή επέτυχε το τελικό Νιμπάνα παίρνοντας μαζί του το συνάθροισμα της γνώσης και ενόρασης της απελευθέρωσης;» «Όχι βέβαια, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα δεν επέτυχε το τελικό Νιμπάνα παίρνοντας μαζί του το συνάθροισμα της ηθικής, ή το συνάθροισμα της αυτοσυγκέντρωσης... κ.λπ... ή το συνάθροισμα της σοφίας... ή το συνάθροισμα της απελευθέρωσης... ή επέτυχε το τελικό Νιμπάνα παίρνοντας μαζί του το συνάθροισμα της γνώσης και ενόρασης της απελευθέρωσης. Αλλά, σεβάσμιε κύριε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα ήταν νουθετητής, κυριευμένος από πόθο, διδάσκαλος, επιδεικνύων, παρακινητής, ενθαρρυντής, ευχαριστών, ακούραστος στη διδαχή της Διδασκαλίας, υποστηρικτής των συντρόφων στην άγια ζωή. Εμείς αναθυμούμαστε τη θρεπτική ουσία της Διδασκαλίας, τον πλούτο της Διδασκαλίας, την υποστήριξη της Διδασκαλίας του σεβάσμιου Σαριπούττα».
«Δεν σου το είπα αυτό, Άναντα, εκ των προτέρων - 'από όλα τα αγαπημένα και ευχάριστα υπάρχει χωρισμός, αποχωρισμός, μεταβολή. Πώς θα μπορούσε να είναι δυνατόν εδώ, Άναντα! Αυτό που έχει γεννηθεί, που έχει δημιουργηθεί, που είναι συνθηκοκρατημένο, που έχει τη φύση της αποσύνθεσης, αυτό βεβαίως να μην αποσυντεθεί - αυτό είναι αδύνατον. Όπως, Άναντα, ενός μεγάλου δέντρου που στέκεται και έχει ουσία, ο μεγαλύτερος κλάδος θα αποσυντεθεί· ακριβώς έτσι, Άναντα, της μεγάλης κοινότητας μοναχών που στέκεται και έχει ουσία, ο Σαριπούττα επέτυχε το τελικό Νιμπάνα. Πώς θα μπορούσε να είναι δυνατόν εδώ, Άναντα! Αυτό που έχει γεννηθεί, που έχει δημιουργηθεί, που είναι συνθηκοκρατημένο, που έχει τη φύση της αποσύνθεσης, αυτό βεβαίως να μην αποσυντεθεί' - αυτό είναι αδύνατον. Επομένως, Άναντα, διαμένετε έχοντας τον εαυτό σας ως νησί, έχοντας τον εαυτό σας ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο, έχοντας τη Διδασκαλία ως νησί, έχοντας τη Διδασκαλία ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο.
«Και πώς, Άναντα, ένας μοναχός διαμένει έχοντας τον εαυτό του ως νησί, έχοντας τον εαυτό του ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο, έχοντας τη Διδασκαλία ως νησί, έχοντας τη Διδασκαλία ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός διαμένει παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Έτσι, Άναντα, ένας μοναχός διαμένει έχοντας τον εαυτό του ως νησί, έχοντας τον εαυτό του ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο, έχοντας τη Διδασκαλία ως νησί, έχοντας τη Διδασκαλία ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο. Όποιοι, Άναντα, είτε τώρα είτε μετά τον θάνατό μου θα διαμένουν έχοντας τον εαυτό τους ως νησί, έχοντας τον εαυτό τους ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο, έχοντας τη Διδασκαλία ως νησί, έχοντας τη Διδασκαλία ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο· αυτοί θα είναι οι κορυφαίοι μοναχοί μου, Άναντα, όσοι είναι πρόθυμοι να εξασκηθούν». Τρίτη.