10.
Η ομιλία για τον Τσούντα
176.
Έτσι έχω ακούσει -
κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στην Πάβα, στο άλσος μανγκοδέντρων του Τσούνδα, γιου χρυσοχόου.
Τότε ο Τσούνδα, γιος χρυσοχόου, πήγε προς τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Στον Τσούνδα, γιο χρυσοχόου, που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Ποιανού τις τελετουργίες αγνότητας εσύ, Τσούνδα, εγκρίνεις;»
«Οι βραχμάνοι, σεβάσμιε κύριε, από τις δυτικές χώρες, που κρατούν δοχεία νερού, που φορούν γιρλάντες από φύκια, που υπηρετούν τη φωτιά, που βυθίζονται στο νερό, διακηρύσσουν τελετουργίες αγνότητας·
εγώ εγκρίνω τις τελετουργίες αγνότητας αυτών».
«Πώς όμως, Τσούνδα, οι βραχμάνοι από τις δυτικές χώρες, που κρατούν δοχεία νερού, που φορούν γιρλάντες από φύκια, που υπηρετούν τη φωτιά, που βυθίζονται στο νερό, διακηρύσσουν τελετουργίες αγνότητας;» «Εδώ, σεβάσμιε κύριε, οι βραχμάνοι από τις δυτικές χώρες, που κρατούν δοχεία νερού, που φορούν γιρλάντες από φύκια, που υπηρετούν τη φωτιά, που βυθίζονται στο νερό. Αυτοί παρακινούν τον μαθητή έτσι: 'Έλα εσύ, ε άνθρωπε, σηκώσου νωρίς το πρωί από το κρεβάτι και άγγιξε τη γη· αν δεν αγγίξεις τη γη, άγγιξε υγρές κοπριές· αν δεν αγγίξεις υγρές κοπριές, άγγιξε πράσινα χορτάρια· αν δεν αγγίξεις πράσινα χορτάρια, φρόντισε τη φωτιά· αν δεν φροντίσεις τη φωτιά, προσκύνησε τον ήλιο με ενωμένες παλάμες· αν δεν προσκυνήσεις τον ήλιο με ενωμένες παλάμες, βυθίσου στο νερό τρεις φορές το βράδυ'. Έτσι λοιπόν, σεβάσμιε κύριε, οι βραχμάνοι από τις δυτικές χώρες, που κρατούν δοχεία νερού, που φορούν γιρλάντες από φύκια, που υπηρετούν τη φωτιά, που βυθίζονται στο νερό, διακηρύσσουν τελετουργίες αγνότητας· εγώ εγκρίνω τις τελετουργίες αγνότητας αυτών».
«Διαφορετικά, Τσούνδα, οι βραχμάνοι από τις δυτικές χώρες, που κρατούν δοχεία νερού, που φορούν γιρλάντες από φύκια, που υπηρετούν τη φωτιά, που βυθίζονται στο νερό, διακηρύσσουν τελετουργίες αγνότητας, και διαφορετικά στη διαγωγή των ευγενών υπάρχει αγνότητα». «Πώς όμως, σεβάσμιε κύριε, στη διαγωγή των ευγενών υπάρχει αγνότητα; Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία έτσι ώστε στη διαγωγή των ευγενών να υπάρχει αγνότητα».
«Τότε λοιπόν, Τσούνδα, άκουσε, πρόσεχε καλά· θα μιλήσω». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησε ο Τσούνδα, γιος χρυσοχόου, στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Τριπλή, Τσούνδα, είναι η ακαθαρσία μέσω του σώματος· τετραπλή είναι η ακαθαρσία μέσω της ομιλίας· τριπλή είναι η ακαθαρσία μέσω του νου.
«Και πώς, Τσούνδα, είναι τριπλή η ακαθαρσία μέσω του σώματος; «Εδώ, Τσούνδα, κάποιος σκοτώνει έμβια όντα, είναι σκληρός, με ματωμένα χέρια, αφοσιωμένος στο χτύπημα και τον φόνο, χωρίς συμπόνια για όλα τα έμβια όντα.
«Παίρνει αυτό που δεν του έχει δοθεί. Ό,τι είναι περιουσία και υπάρχοντα άλλου, είτε στο χωριό είτε στο δάσος, αυτό το μη δοσμένο, θεωρούμενο κλοπή, το παίρνει.
«Συμπεριφέρεται λανθασμένα στις αισθησιακές ηδονές. Εκείνες που είναι προστατευόμενες από τη μητέρα, προστατευόμενες από τον πατέρα, προστατευόμενες από τη μητέρα και τον πατέρα, προστατευόμενες από τον αδελφό, προστατευόμενες από την αδελφή, προστατευόμενες από συγγενείς, προστατευόμενες από το σόι, προστατευόμενες από ομόδοξους, έχουσες ιδιοκτήτη, υπό ποινή, ακόμη και περιφραγμένες με στεφάνι λουλουδιών, με τέτοιες διαπράττει μοιχεία. Έτσι λοιπόν, Τσούνδα, είναι τριπλή η ακαθαρσία μέσω του σώματος.
«Και πώς, Τσούνδα, είναι τετραπλή η ακαθαρσία μέσω της ομιλίας; Εδώ, Τσούνδα, κάποιος λέει ψέματα. Έχοντας πάει σε συνέλευση ή σε συγκέντρωση, ή ανάμεσα σε συγγενείς ή ανάμεσα σε συντεχνία ή ανάμεσα στη βασιλική οικογένεια, οδηγημένος ως μάρτυρας και ερωτηθείς - «Έλα, άνθρωπε, πες ό,τι γνωρίζεις», αυτός μη γνωρίζοντας λέει «γνωρίζω», ή γνωρίζοντας λέει «δεν γνωρίζω»· ή μη βλέποντας λέει «βλέπω», ή βλέποντας λέει «δεν βλέπω». Έτσι για χάρη του εαυτού του ή για χάρη άλλου ή για χάρη κάποιου υλικού κέρδους λέει συνειδητό ψέμα.
«Μιλάει διχαστικά. Αφού ακούσει εδώ, επαναλαμβάνει αλλού για να διχάσει αυτούς, ή αφού ακούσει αλλού, επαναλαμβάνει σε αυτούς για να διχάσει εκείνους. Έτσι είναι αυτός που διχάζει τους ενωμένους, που ενθαρρύνει τους διχασμένους, που απολαμβάνει τη διχόνοια, χαίρεται με τη διχόνοια, ευχαριστιέται με τη διχόνοια, εκφράζει λόγια που δημιουργούν διχόνοια.
«Μιλάει σκληρά. Εκείνη η ομιλία που είναι προσβλητική, τραχιά, πικρή για τους άλλους, επιθετική προς τους άλλους, που συνορεύει με την οργή, που δεν οδηγεί σε αυτοσυγκέντρωση, τέτοια ομιλία εκφράζει.
«Φλυαρεί· μιλάει την ακατάλληλη ώρα, μιλάει για μη πραγματικά, μιλάει για μη ωφέλιμα, μιλάει για ό,τι δεν συμφωνεί με τη Διδασκαλία, μιλάει για μη μοναστική διαγωγή· εκφράζει ομιλία που δεν αξίζει να αποθησαυριστεί, την ακατάλληλη ώρα, χωρίς αναφορά, χωρίς όρια, μη επωφελή. Έτσι λοιπόν, Τσούνδα, είναι τετραπλή η ακαθαρσία μέσω της ομιλίας.
«Και πώς, Τσούνδα, είναι τριπλή η ακαθαρσία μέσω του νου; Εδώ, Τσούνδα, κάποιος είναι πλεονέκτης. Ό,τι είναι περιουσία και υπάρχοντα άλλου, αυτό ποθεί - «Αχ, μακάρι αυτό που είναι του άλλου να ήταν δικό μου!»
«Έχει κακόβουλο νου, με διεφθαρμένους λογισμούς - «Αυτά τα όντα ας σκοτωθούν ή ας δεθούν ή ας εξαλειφθούν ή ας καταστραφούν ή ας μην υπάρχουν».
«Έχει λανθασμένες απόψεις, διεστραμμένη αντίληψη - «δεν υπάρχει δωρεά, δεν υπάρχει θυσία, δεν υπάρχει προσφορά, δεν υπάρχει καρπός και επακόλουθο των καλών και κακών πράξεων, δεν υπάρχει αυτός ο κόσμος, δεν υπάρχει άλλος κόσμος, δεν υπάρχει μητέρα, δεν υπάρχει πατέρας, δεν υπάρχουν όντα με αυθόρμητη γέννηση, δεν υπάρχουν στον κόσμο ασκητές και βραχμάνοι που έχουν φτάσει σωστά και ασκούνται ορθά, οι οποίοι έχοντας οι ίδιοι κατανοήσει πλήρως αυτόν τον κόσμο και τον άλλο κόσμο με άμεση γνώση, τους διακηρύσσουν». Έτσι λοιπόν, Τσούνδα, είναι τριπλή η ακαθαρσία μέσω του νου.
«Αυτές λοιπόν, Τσούνδα, είναι οι δέκα φαύλες πορείες πράξεων. Με αυτές τις δέκα φαύλες πορείες πράξεων, Τσούνδα, προικισμένος, ακόμη κι αν σηκώνεται νωρίς το πρωί από το κρεβάτι και αγγίζει τη γη, είναι ακάθαρτος· ακόμη κι αν δεν αγγίζει τη γη, είναι ακάθαρτος.
«Ακόμη κι αν αγγίζει νωπές κοπριές, είναι ακάθαρτος· ακόμη κι αν δεν αγγίζει νωπές κοπριές, είναι ακάθαρτος.
«Ακόμη κι αν αγγίζει πράσινα χορτάρια, είναι ακάθαρτος· ακόμη κι αν δεν αγγίζει πράσινα χορτάρια, είναι ακάθαρτος.
«Ακόμη κι αν υπηρετεί τη φωτιά, είναι ακάθαρτος· ακόμη κι αν δεν υπηρετεί τη φωτιά, είναι ακάθαρτος.
«Ακόμη κι αν με ενωμένες παλάμες προσκυνά τον ήλιο, είναι ακάθαρτος· ακόμη κι αν με ενωμένες παλάμες δεν προσκυνά τον ήλιο, είναι ακάθαρτος.
«Ακόμη κι αν κατεβαίνει στο νερό τρεις φορές το βράδυ, είναι ακάθαρτος· ακόμη κι αν δεν κατεβαίνει στο νερό τρεις φορές το βράδυ, είναι ακάθαρτος. Για ποιο λόγο; Αυτές, Τσούνδα, οι δέκα φαύλες πορείες πράξεων είναι ακάθαρτες και προκαλούν ακαθαρσία.
«Εξαιτίας όμως, Τσούνδα, του να είναι κανείς προικισμένος με αυτές τις δέκα φαύλες πορείες πράξεων, εμφανίζεται η κόλαση, εμφανίζεται το ζωικό βασίλειο, εμφανίζεται η σφαίρα των φαντασμάτων, ή οποιοιδήποτε άλλοι κακότυχοι κόσμοι.
«Τριπλή λοιπόν, Τσούνδα, είναι η αγνότητα μέσω του σώματος· τετραπλή είναι η αγνότητα μέσω της ομιλίας· τριπλή είναι η αγνότητα μέσω του νου.
«Πώς, Τσούνδα, είναι τριπλή η αγνότητα μέσω του σώματος; Εδώ, Τσούνδα, κάποιος έχοντας εγκαταλείψει τον φόνο έμβιων όντων, απέχει από τον φόνο έμβιων όντων. Έχει αφήσει το ραβδί και το μαχαίρι, είναι ευσυνείδητος, γεμάτος συμπόνια, και διαμένει επιδιώκοντας το καλό όλων των έμβιων όντων.
«Έχοντας εγκαταλείψει τη λήψη του μη δοσμένου, απέχει από τη λήψη του μη δοσμένου. Ό,τι είναι περιουσία και υπάρχοντα άλλου, είτε στο χωριό είτε στο δάσος, αυτό το μη δοσμένο, θεωρούμενο κλοπή, δεν το παίρνει.
«Έχοντας εγκαταλείψει τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά, απέχει από τη λανθασμένη σεξουαλική συμπεριφορά· εκείνες που είναι προστατευόμενες από τη μητέρα, προστατευόμενες από τον πατέρα, προστατευόμενες από τη μητέρα και τον πατέρα, προστατευόμενες από τον αδελφό, προστατευόμενες από την αδελφή, προστατευόμενες από συγγενείς, προστατευόμενες από το σόι, προστατευόμενες από ομόδοξους, έχουσες ιδιοκτήτη, υπό ποινή, ακόμη και περιφραγμένες με στεφάνι λουλουδιών, με τέτοιες δεν διαπράττει μοιχεία. Έτσι λοιπόν, Τσούνδα, είναι τριπλή η αγνότητα μέσω του σώματος.
«Και πώς, Τσούνδα, είναι τετραπλή η αγνότητα μέσω της ομιλίας; Εδώ, Τσούνδα, κάποιος έχοντας εγκαταλείψει το ψέμα, απέχει από το ψέμα. Έχοντας πάει σε συνέλευση ή σε συγκέντρωση, ή ανάμεσα σε συγγενείς ή ανάμεσα σε συντεχνία ή ανάμεσα στη βασιλική οικογένεια, οδηγημένος ως μάρτυρας και ερωτηθείς - 'Έλα, άνθρωπε, πες ό,τι γνωρίζεις', αυτός μη γνωρίζοντας λέει 'δεν γνωρίζω', ή γνωρίζοντας λέει 'γνωρίζω', ή μη βλέποντας λέει 'δεν βλέπω', ή βλέποντας λέει 'βλέπω'. Έτσι για χάρη του εαυτού του ή για χάρη άλλου ή για χάρη κάποιου υλικού κέρδους δεν λέει συνειδητό ψέμα.
«Έχοντας εγκαταλείψει τη διχαστική ομιλία, απέχει από τη διχαστική ομιλία - δεν επαναλαμβάνει αλλού αυτά που άκουσε εδώ για να διχάσει αυτούς, ούτε επαναλαμβάνει σε αυτούς αυτά που άκουσε αλλού για να διχάσει εκείνους. Έτσι είναι αυτός που ενώνει αυτούς που είναι διχασμένοι, που ενθαρρύνει αυτούς που είναι ενωμένοι, που απολαμβάνει την αρμονία, χαίρεται με την αρμονία, ευχαριστιέται με την αρμονία, εκφράζει λόγια που δημιουργούν αρμονία.
Έχοντας εγκαταλείψει τη σκληρή ομιλία, απέχει από τη σκληρή ομιλία. Εκφράζει λόγια που είναι απαλά, ευχάριστα στο αυτί, στοργικά, που πηγαίνουν στην καρδιά, ευγενικά, αρεστά και ευχάριστα στους πολλούς.
Έχοντας εγκαταλείψει τη φλυαρία, απέχει από τη φλυαρία· μιλάει την κατάλληλη στιγμή, εκφράζει αυτό που είναι πραγματικό, μιλάει για το όφελος, για τη Διδασκαλία και τη μοναστική διαγωγή· τα λόγια του είναι πολύτιμα, έγκαιρα, λογικά, μετρημένα και γεμάτα νόημα. Έτσι λοιπόν, Τσούνδα, τετραπλή είναι η αγνότητα μέσω της ομιλίας.
«Και πώς, Τσούνδα, τριπλή είναι η αγνότητα μέσω του νου; Εδώ, Τσούνδα, κάποιος δεν είναι πλεονέκτης. Ό,τι είναι περιουσία και υπάρχοντα άλλου, αυτό δεν ποθεί - «Αχ, μακάρι αυτό που είναι του άλλου να ήταν δικό μου!»
«Δεν έχει κακόβουλο νου, έχει λογισμούς χωρίς μοχθηρία - "Αυτά τα όντα ας είναι χωρίς εχθρότητα, χωρίς δυσαρέσκεια, χωρίς φασαρία, ευτυχισμένα, ας φροντίζουν τον εαυτό τους".
«Έχει ορθή άποψη, χωρίς διεστραμμένη ενόραση - "Υπάρχει δωρεά, υπάρχει θυσία, υπάρχει προσφορά, υπάρχει καρπός και επακόλουθο των καλών και κακών πράξεων, υπάρχει αυτός ο κόσμος, υπάρχει άλλος κόσμος, υπάρχει μητέρα, υπάρχει πατέρας, υπάρχουν όντα με αυθόρμητη γέννηση, υπάρχουν στον κόσμο ασκητές και βραχμάνοι που έχουν φτάσει σωστά και ασκούνται ορθά, οι οποίοι έχοντας οι ίδιοι κατανοήσει πλήρως αυτόν τον κόσμο και τον άλλο κόσμο με άμεση γνώση, τους διακηρύσσουν". Έτσι λοιπόν, Τσούνδα, τριπλή είναι η αγνότητα μέσω του νου.
«Αυτές λοιπόν, Τσούνδα, είναι οι δέκα καλές πορείες πράξεων. Αυτός λοιπόν, Τσούνδα, που είναι προικισμένος με αυτές τις δέκα καλές πορείες πράξεων, ακόμη κι αν σηκωθεί νωρίς το πρωί από το κρεβάτι και αγγίξει τη γη, είναι αγνός· ακόμη κι αν δεν αγγίξει τη γη, είναι αγνός.
«Ακόμη κι αν αγγίξει υγρές κοπριές, είναι αγνός· ακόμη κι αν δεν αγγίξει υγρές κοπριές, είναι αγνός.
«Ακόμη κι αν αγγίξει πράσινα χορτάρια, είναι αγνός· ακόμη κι αν δεν αγγίξει πράσινα χορτάρια, είναι αγνός.
«Ακόμη κι αν υπηρετεί τη φωτιά, είναι αγνός· ακόμη κι αν δεν υπηρετεί τη φωτιά, είναι αγνός.
«Ακόμη κι αν με ενωμένες παλάμες προσκυνά τον ήλιο, είναι αγνός· ακόμη κι αν με ενωμένες παλάμες δεν προσκυνά τον ήλιο, είναι αγνός.
«Ακόμη κι αν κατεβαίνει στο νερό τρεις φορές το βράδυ, είναι αγνός· ακόμη κι αν δεν κατεβαίνει στο νερό τρεις φορές το βράδυ, είναι αγνός. Για ποιο λόγο; Αυτές, Τσούνδα, οι δέκα καλές πορείες πράξεων είναι αγνές και καθαριστικές.
«Εξαιτίας του να είναι κανείς προικισμένος με αυτές τις δέκα καλές πορείες πράξεων, Τσούνδα, εμφανίζονται θεοί, εμφανίζονται άνθρωποι, ή οποιοιδήποτε άλλοι καλότυχοι κόσμοι».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο Τσούνδα, γιος χρυσοχόου, είπε στον Ευλογημένο: «Θαυμάσιο, σεβάσμιε κύριε... κ.λπ... Ας με θεωρεί ο Ευλογημένος, σεβάσμιε κύριε, λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής». Δέκατη.