5.
Η ομιλία για την αυτοσυγκέντρωση
5.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Μοναχοί».
«Σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο.
Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Αναπτύσσετε, μοναχοί, την αυτοσυγκέντρωση·
ένας αυτοσυγκεντρωμένος μοναχός, μοναχοί, κατανοεί όπως πραγματικά είναι.
Και τι κατανοεί όπως πραγματικά είναι;
Την προέλευση και την πάροδο της ύλης, την προέλευση και την πάροδο του αισθήματος, την προέλευση και την πάροδο της αντίληψης, την προέλευση και την πάροδο των δραστηριοτήτων, την προέλευση και την πάροδο της συνείδησης».
«Και ποια, μοναχοί, είναι η προέλευση της ύλης, ποια η προέλευση του αισθήματος, ποια η προέλευση της αντίληψης, ποια η προέλευση των δραστηριοτήτων, ποια η προέλευση της συνείδησης; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός απολαμβάνει, ισχυρίζεται, παραμένει αγκιστρωμένος.
«Και τι απολαμβάνει, ισχυρίζεται, παραμένει αγκιστρωμένος; Απολαμβάνει την ύλη, την ισχυρίζεται, παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτήν. Σε αυτόν που απολαμβάνει την ύλη, που την ισχυρίζεται, που παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτήν, εγείρεται απόλαυση. Η απόλαυση στην ύλη είναι προσκόλληση. Με την προσκόλληση ως συνθήκη υπάρχει γίγνεσθαι· με το γίγνεσθαι ως συνθήκη υπάρχει γέννηση· με τη γέννηση ως συνθήκη προκύπτουν γήρας και θάνατος, λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος. Έτσι υπάρχει η προέλευση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου.
«Απολαμβάνει το αίσθημα... κ.λπ... απολαμβάνει την αντίληψη... απολαμβάνει τις δραστηριότητες... απολαμβάνει τη συνείδηση, την ισχυρίζεται, παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτήν. Σε αυτόν που απολαμβάνει τη συνείδηση, που την ισχυρίζεται, που παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτήν, εγείρεται απόλαυση. Η απόλαυση στη συνείδηση είναι προσκόλληση. Με την προσκόλληση ως συνθήκη υπάρχει γίγνεσθαι· με το γίγνεσθαι ως συνθήκη υπάρχει γέννηση· με τη γέννηση ως συνθήκη... κ.λπ... Έτσι υπάρχει η προέλευση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου.
«Αυτή, μοναχοί, είναι η προέλευση της ύλης· αυτή είναι η προέλευση του αισθήματος· αυτή είναι η προέλευση της αντίληψης· αυτή είναι η προέλευση των δραστηριοτήτων· αυτή είναι η προέλευση της συνείδησης.
«Και ποια, μοναχοί, είναι η πάροδος της ύλης, ποια του αισθήματος... ποια της αντίληψης... ποια των δραστηριοτήτων... ποια είναι η πάροδος της συνείδησης;
Εδώ, μοναχοί, κάποιος δεν απολαμβάνει, δεν ισχυρίζεται, δεν παραμένει αγκιστρωμένος.
«Και τι δεν απολαμβάνει, δεν ισχυρίζεται, δεν παραμένει αγκιστρωμένος; Δεν απολαμβάνει την ύλη, δεν την ισχυρίζεται, δεν παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτήν. Σε αυτόν που δεν απολαμβάνει την ύλη, που δεν την ισχυρίζεται, που δεν παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτήν, η απόλαυση στην ύλη καταπαύει. Από την παύση της απόλαυσής του υπάρχει η παύση της προσκόλλησης· από την παύση της προσκόλλησης υπάρχει η παύση του γίγνεσθαι... κ.λπ... Έτσι υπάρχει η παύση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου.
«Δεν απολαμβάνει το αίσθημα, δεν το ισχυρίζεται, δεν παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτό. Σε αυτόν που δεν απολαμβάνει το αίσθημα, που δεν το ισχυρίζεται, που δεν παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτό, η απόλαυση στο αίσθημα καταπαύει. Από την παύση της απόλαυσής του υπάρχει η παύση της προσκόλλησης· από την παύση της προσκόλλησης υπάρχει η παύση του γίγνεσθαι... κ.λπ... Έτσι υπάρχει η παύση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου.
«Δεν απολαμβάνει την αντίληψη... κ.λπ... δεν απολαμβάνει τις δραστηριότητες, δεν τις ισχυρίζεται, δεν παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτές. Σε αυτόν που δεν απολαμβάνει τις δραστηριότητες, που δεν τις ισχυρίζεται, που δεν παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτές, η απόλαυση στις δραστηριότητες καταπαύει. Από την παύση της απόλαυσής του υπάρχει η παύση της προσκόλλησης· από την παύση της προσκόλλησης υπάρχει η παύση του γίγνεσθαι... κ.λπ... Έτσι υπάρχει η παύση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου.
«Δεν απολαμβάνει τη συνείδηση, δεν την ισχυρίζεται, δεν παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτήν. Σε αυτόν που δεν απολαμβάνει τη συνείδηση, που δεν την ισχυρίζεται, που δεν παραμένει αγκιστρωμένος σε αυτήν, η απόλαυση στη συνείδηση καταπαύει. Από την παύση της απόλαυσής του υπάρχει η παύση της προσκόλλησης... κ.λπ... Έτσι υπάρχει η παύση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου.
«Αυτή, μοναχοί, είναι η πάροδος της ύλης, αυτή είναι η πάροδος του αισθήματος, αυτή είναι η πάροδος της αντίληψης, αυτή είναι η πάροδος των δραστηριοτήτων, αυτή είναι η πάροδος της συνείδησης». Πέμπτο.