10.
Η ομιλία για την αιτιότητα
60.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στους Κούρου· Καμμασαντάμμα ήταν το όνομα μιας κωμόπολης των Κούρου.
Τότε ο σεβάσμιος Άναντα πήγε προς τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον Ευλογημένο:
«Θαυμαστό, Σεβάσμιε Κύριε, εκπληκτικό, Σεβάσμιε Κύριε!
Πόσο βαθιά είναι αυτή η Εξαρτώμενη Γένεση, Σεβάσμιε Κύριε, και βαθιά στην εμφάνισή της, και όμως σε μένα φαίνεται απολύτως ρηχή».
«Μην μιλάς έτσι, Άναντα, μην μιλάς έτσι, Άναντα! Βαθιά είναι αυτή η Εξαρτώμενη Γένεση, Άναντα, και βαθιά στην εμφάνισή της. Λόγω της μη κατανόησης και της μη διείσδυσης αυτής της Διδασκαλίας, Άναντα, αυτή η γενιά έχει γίνει σαν μπερδεμένο νήμα, σαν κουβάρι με κόμπους, σαν μπλεγμένα βούρλα και καλάμια, και δεν ξεπερνά τον κόσμο της αθλιότητας, τον κακότυχο κόσμο, τον κόσμο του ξεπεσμού, την περιπλάνηση στον κύκλο των επαναγεννήσεων.
«Άναντα, σε αυτόν που διαμένει παρατηρώντας την απόλαυση στα φαινόμενα που είναι υποκείμενα σε προσκόλληση, η επιθυμία αυξάνεται. Με την επιθυμία ως συνθήκη υπάρχει προσκόλληση· με την προσκόλληση ως συνθήκη υπάρχει γίγνεσθαι· με το γίγνεσθαι ως συνθήκη υπάρχει γέννηση· με τη γέννηση ως συνθήκη προκύπτουν γήρας και θάνατος, λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος. Έτσι υπάρχει η προέλευση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου.
«Όπως, Άναντα, ένα μεγάλο δέντρο. Οι ρίζες του που πηγαίνουν προς τα κάτω και αυτές που πηγαίνουν πλάγια, όλες αυτές μεταφέρουν τη θρεπτική ουσία προς τα πάνω. Έτσι λοιπόν, Άναντα, αυτό το μεγάλο δέντρο, με αυτή την τροφή, με αυτή την προσκόλληση, θα παρέμενε για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, Άναντα, σε αυτόν που διαμένει παρατηρώντας την απόλαυση στα φαινόμενα που είναι υποκείμενα σε προσκόλληση, η επιθυμία αυξάνεται. Με την επιθυμία ως συνθήκη υπάρχει προσκόλληση· με την προσκόλληση ως συνθήκη υπάρχει γίγνεσθαι... κ.λπ... Έτσι υπάρχει η προέλευση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου.
«Άναντα, σε αυτόν που διαμένει παρατηρώντας τον κίνδυνο στα φαινόμενα που είναι υποκείμενα σε προσκόλληση, η επιθυμία καταπαύει. Από την παύση της επιθυμίας υπάρχει η παύση της προσκόλλησης· από την παύση της προσκόλλησης υπάρχει η παύση του γίγνεσθαι... κ.λπ... Έτσι υπάρχει η παύση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου.
«Όπως, Άναντα, ένα μεγάλο δέντρο. Τότε θα ερχόταν ένας άνθρωπος παίρνοντας σκαπάνη και καλάθι. Αυτός θα έκοβε εκείνο το δέντρο στη ρίζα, αφού το έκοβε στη ρίζα θα έσκαβε, αφού έσκαβε θα ξερίζωνε τις ρίζες, ακόμη και αυτές που είναι λεπτές σαν στέλεχος ουσίρα. Αυτός θα έκοβε εκείνο το δέντρο κομμάτι κομμάτι. Αφού το έκοβε κομμάτι κομμάτι θα το έσχιζε· αφού το έσχιζε θα το έκανε σκλήθρες σκλήθρες, αφού το έκανε σκλήθρες σκλήθρες θα το στέγνωνε στον άνεμο και τον ήλιο, αφού το στέγνωνε στον άνεμο και τον ήλιο θα το έκαιγε με φωτιά, αφού το έκαιγε με φωτιά θα το έκανε στάχτη, αφού το έκανε στάχτη ή θα το λίχνιζε σε δυνατό άνεμο ή θα το παρέσυρε σε ποτάμι με ορμητικό ρεύμα. Έτσι λοιπόν, Άναντα, αυτό το μεγάλο δέντρο θα είχε τη ρίζα του κομμένη, θα είχε γίνει σαν κορμός φοίνικα, θα είχε οδηγηθεί στην εξαφάνιση, θα είχε τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, Άναντα, σε αυτόν που διαμένει παρατηρώντας τον κίνδυνο στα φαινόμενα που είναι υποκείμενα σε προσκόλληση, η επιθυμία καταπαύει. Από την παύση της επιθυμίας υπάρχει η παύση της προσκόλλησης· από την παύση της προσκόλλησης υπάρχει η παύση του γίγνεσθαι· από την παύση του γίγνεσθαι υπάρχει η παύση της γέννησης· από την παύση της γέννησης καταπαύουν τα γηρατειά και ο θάνατος, η λύπη, ο θρήνος, ο πόνος, η δυσαρέσκεια και το άγχος. Έτσι υπάρχει η παύση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου». Δέκατη.