3.
Η ομιλία για κάποιον μοναχό
35.
Προέλευση στη Σαβάττχι.
Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο:
«Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά·
ώστε εγώ, αφού ακούσω τη Διδασκαλία του Ευλογημένου, να παραμείνω μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος».
«Ό,τι, μοναχέ, υπολανθάνει, με αυτό θεωρείται·
ό,τι δεν υπολανθάνει, με αυτό δεν θεωρείται».
«Κατανοήθηκε, Ευλογημένε·
κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Αν, σεβάσμιε κύριε, η ύλη υπολανθάνει, με αυτήν θεωρείται. Αν το αίσθημα υπολανθάνει, με αυτό θεωρείται. Αν η αντίληψη υπολανθάνει, με αυτήν θεωρείται. Αν οι δραστηριότητες υπολανθάνουν, με αυτές θεωρείται. Αν η συνείδηση υπολανθάνει, με αυτήν θεωρείται. Αν, σεβάσμιε κύριε, η ύλη δεν υπολανθάνει, με αυτήν δεν θεωρείται. Αν το αίσθημα... αν η αντίληψη... αν οι δραστηριότητες... αν η συνείδηση δεν υπολανθάνει, με αυτήν δεν θεωρείται. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Αν, μοναχέ, η ύλη υπολανθάνει, με αυτήν θεωρείται. Αν το αίσθημα... αν η αντίληψη... αν οι δραστηριότητες... αν η συνείδηση υπολανθάνει, με αυτήν θεωρείται. Αν, μοναχέ, η ύλη δεν υπολανθάνει, με αυτήν δεν θεωρείται. Αν το αίσθημα... αν η αντίληψη... αν οι δραστηριότητες... αν η συνείδηση δεν υπολανθάνει, με αυτήν δεν θεωρείται. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα».
Τότε εκείνος ο μοναχός, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και έφυγε.
Τότε εκείνος ο μοναχός, μένοντας μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος, σε σύντομο χρονικό διάστημα - για τον σκοπό που οι γιοι καλών οικογενειών σωστά αναχωρούν από την οικογενειακή ζωή στην άστεγη ζωή, αυτό το ανυπέρβλητο - τον τελικό στόχο της άγιας ζωής, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, παρέμεινε. Γνώρισε άμεσα: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Τρίτη.