10.
Η ομιλία στην Καννακάτταλα
375.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στην Ουρούνια, στο Καννακάτθαλα, στο πάρκο των ελαφιών.
Εκείνη την περίοδο ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα είχε φτάσει στην Ουρούνια για κάποια υπόθεση.
Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα απευθύνθηκε σε κάποιον άνθρωπο:
«Έλα εσύ, άνθρωπε, πήγαινε εκεί που είναι ο Ευλογημένος·
αφού πας, εκ μέρους μου απόδωσε σεβασμό με το κεφάλι σου στα πόδια του Ευλογημένου, ρώτησέ τον αν είναι χωρίς ασθένεια, χωρίς πάθηση, ελαφρύς στο σήκωμα, δυνατός και με άνετη διαμονή -
"Ο βασιλιάς, σεβάσμιε κύριε, Πασενάντι της Κοσάλα αποδίδει σεβασμό με το κεφάλι του στα πόδια του Ευλογημένου, ρωτά αν είναι χωρίς ασθένεια, χωρίς πάθηση, ελαφρύς στο σήκωμα, δυνατός και με άνετη διαμονή".
Και πες έτσι:
"Σήμερα λοιπόν, σεβάσμιε κύριε, ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα, μετά το γεύμα, αφού φάει το πρωινό του, θα έρθει να δει τον Ευλογημένο"».
«Ναι, μεγαλειότατε», απάντησε εκείνος ο άνθρωπος στον βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα και πήγε εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο άνθρωπος είπε στον Ευλογημένο:
«Ο βασιλιάς, σεβάσμιε κύριε, Πασενάντι της Κοσάλα αποδίδει σεβασμό με το κεφάλι του στα πόδια του Ευλογημένου, ρωτά αν είναι χωρίς ασθένεια, χωρίς πάθηση, ελαφρύς στο σήκωμα, δυνατός και με άνετη διαμονή·
και λέει επίσης:
"Σήμερα λοιπόν, σεβάσμιε κύριε, ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα, μετά το γεύμα, αφού φάει το πρωινό του, θα έρθει να δει τον Ευλογημένο"».
Η αδελφή Σομά και η αδελφή Σακουλά άκουσαν:
«Σήμερα λοιπόν ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα, μετά το γεύμα, αφού φάει το πρωινό του, θα πάει να δει τον Ευλογημένο».
Τότε η αδελφή Σομά και η αδελφή Σακουλά, αφού πλησίασαν τον βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα στον τόπο σερβιρίσματος του γεύματος, είπαν:
«Τότε λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, εκ μέρους μας επίσης απόδωσε σεβασμό με το κεφάλι σου στα πόδια του Ευλογημένου, ρώτησέ τον αν είναι χωρίς ασθένεια, χωρίς πάθηση, ελαφρύς στο σήκωμα, δυνατός και με άνετη διαμονή -
"Η αδελφή Σομά, σεβάσμιε κύριε, και η αδελφή Σακουλά αποδίδουν σεβασμό με το κεφάλι τους στα πόδια του Ευλογημένου, ρωτούν αν είναι χωρίς ασθένεια, χωρίς πάθηση, ελαφρύς στο σήκωμα, δυνατός και με άνετη διαμονή"».
376.
Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα, μετά το γεύμα, αφού έφαγε το πρωινό του, πήγε εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα είπε στον Ευλογημένο:
«Η αδελφή Σομά, σεβάσμιε κύριε, και η αδελφή Σακουλά αποδίδουν σεβασμό με το κεφάλι τους στα πόδια του Ευλογημένου, ρωτούν αν είναι χωρίς ασθένεια, χωρίς πάθηση, ελαφρύς στο σήκωμα, δυνατός και με άνετη διαμονή».
«Μήπως όμως, μεγάλε βασιλιά, η αδελφή Σομά και η αδελφή Σακουλά δεν βρήκαν άλλον αγγελιαφόρο;»
«Η αδελφή Σομά, σεβάσμιε κύριε, και η αδελφή Σακουλά άκουσαν:
"Σήμερα λοιπόν ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα, μετά το γεύμα, αφού φάει το πρωινό του, θα πάει να δει τον Ευλογημένο".
Τότε, σεβάσμιε κύριε, η αδελφή Σομά και η αδελφή Σακουλά, αφού με πλησίασαν στον τόπο σερβιρίσματος του γεύματος, είπαν:
"Τότε λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, εκ μέρους μας επίσης απόδωσε σεβασμό με το κεφάλι σου στα πόδια του Ευλογημένου, ρώτησέ τον αν είναι χωρίς ασθένεια, χωρίς πάθηση, ελαφρύς στο σήκωμα, δυνατός και με άνετη διαμονή -
η αδελφή Σομά και η αδελφή Σακουλά αποδίδουν σεβασμό με το κεφάλι τους στα πόδια του Ευλογημένου, ρωτούν αν είναι χωρίς ασθένεια, χωρίς πάθηση, ελαφρύς στο σήκωμα, δυνατός και με άνετη διαμονή"».
«Ας είναι ευτυχισμένες εκείνες, μεγάλε βασιλιά, η αδελφή Σομά και η αδελφή Σακουλά».
377.
Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα είπε στον Ευλογημένο:
«Έχω ακούσει αυτό, σεβάσμιε κύριε, ο ασκητής Γκόταμα λέει έτσι:
'Δεν υπάρχει εκείνος ο ασκητής ή βραχμάνος που είναι παντογνώστης, που βλέπει τα πάντα, που θα διακηρύξει πλήρη γνώση και ενόραση· αυτό είναι αδύνατον'.
Εκείνοι, σεβάσμιε κύριε, που είπαν έτσι -
'Ο ασκητής Γκόταμα λέει έτσι:
Δεν υπάρχει εκείνος ο ασκητής ή βραχμάνος που είναι παντογνώστης, που βλέπει τα πάντα, που θα διακηρύξει πλήρη γνώση και ενόραση· αυτό είναι αδύνατον'·
μήπως αυτοί, σεβάσμιε κύριε, λένε αυτό που έχει πει ο Ευλογημένος, και δεν συκοφαντούν τον Ευλογημένο με ψέματα, και εξηγούν σύμφωνα με τη Διδασκαλία, και καμία εύλογη επίκριση δεν οδηγεί σε αξιόμεμπτη θέση;»
«Εκείνοι, μεγάλε βασιλιά, που είπαν έτσι:
'Ο ασκητής Γκόταμα λέει έτσι:
Δεν υπάρχει εκείνος ο ασκητής ή βραχμάνος που είναι παντογνώστης, που βλέπει τα πάντα, που θα διακηρύξει πλήρη γνώση και ενόραση· αυτό είναι αδύνατον'·
αυτοί δεν λένε αυτό που έχω πει, αλλά με συκοφαντούν με ψέματα και ανυπόστατα πράγματα».
378.
Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα απευθύνθηκε στον στρατηγό Βιτατούμπα:
«Ποιος άραγε, στρατηγέ, ανέφερε αυτό το θέμα συζήτησης στο εσωτερικό παλάτι;»
«Ο Σαντζάγια, μεγάλε βασιλιά, ο βραχμάνος από το σόι Ακάσα».
Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα απευθύνθηκε σε κάποιον άνθρωπο:
«Έλα εσύ, άνθρωπε, εκ μέρους μου απευθύνσου στον βραχμάνο Σαντζάγια από το σόι Ακάσα:
'Ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα σε καλεί, σεβάσμιε κύριε'».
«Ναι, μεγαλειότατε», απάντησε εκείνος ο άνθρωπος στον βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα και πήγε εκεί όπου ήταν ο βραχμάνος Σαντζάγια από το σόι Ακάσα·
αφού πλησίασε, είπε στον βραχμάνο Σαντζάγια από το σόι Ακάσα:
«Ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα σε καλεί, σεβάσμιε κύριε».
Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα είπε στον Ευλογημένο:
«Θα μπορούσε άραγε, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος να είχε πει κάτι αναφερόμενος σε κάτι άλλο, και ο κόσμος να το κατανόησε διαφορετικά;
Πώς όμως, σεβάσμιε κύριε, θυμάται ο Ευλογημένος ότι είπε τη ρήση;»
«Έτσι εγώ, μεγάλε βασιλιά, θυμάμαι ότι είπα τη ρήση:
'Δεν υπάρχει εκείνος ο ασκητής ή βραχμάνος που μονομιάς θα γνωρίσει τα πάντα, θα δει τα πάντα· αυτό είναι αδύνατον'».
«Λογικό, σεβάσμιε κύριε, είπε ο Ευλογημένος·
με αιτία, σεβάσμιε κύριε, είπε ο Ευλογημένος:
'Δεν υπάρχει εκείνος ο ασκητής ή βραχμάνος που μονομιάς θα γνωρίσει τα πάντα, θα δει τα πάντα· αυτό είναι αδύνατον'».
«Υπάρχουν, σεβάσμιε κύριε, αυτές οι τέσσερις κάστες:
οι πολεμιστές, οι βραχμάνοι, οι έμποροι και οι εργάτες.
Από αυτές άραγε, σεβάσμιε κύριε, τις τέσσερις κάστες υπάρχει διάκριση, υπάρχει διαφορά;»
«Υπάρχουν, μεγάλε βασιλιά, αυτές οι τέσσερις κάστες:
οι πολεμιστές, οι βραχμάνοι, οι έμποροι και οι εργάτες.
Από αυτές, μεγάλε βασιλιά, τις τέσσερις κάστες, δύο κάστες φαίνονται ως οι κορυφαίες:
οι πολεμιστές και οι βραχμάνοι -
δηλαδή στην απόδοση σεβασμού, στην έγερση σε ένδειξη σεβασμού, στον χαιρετισμό με ενωμένες παλάμες και στην εκτέλεση των πρεπόντων καθηκόντων».
«Δεν σας ρωτώ, σεβάσμιε κύριε, τον Ευλογημένο για θέματα σχετικά με την παρούσα ζωή·
για θέματα που αφορούν τη μελλοντική ζωή εγώ, σεβάσμιε κύριε, ρωτώ τον Ευλογημένο.
Υπάρχουν, σεβάσμιε κύριε, αυτές οι τέσσερις κάστες:
οι πολεμιστές, οι βραχμάνοι, οι έμποροι και οι εργάτες.
Από αυτές άραγε, σεβάσμιε κύριε, τις τέσσερις κάστες υπάρχει διάκριση, υπάρχει διαφορά;»
379.
«Υπάρχουν, μεγάλε βασιλιά, αυτοί οι πέντε παράγοντες επίμονης προσπάθειας.
Ποια πέντε;
Εδώ, μεγάλε βασιλιά, ένας μοναχός έχει πίστη, πιστεύει στη φώτιση του Τατχάγκατα -
'Πράγματι αυτός ο Ευλογημένος είναι ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, ο τέλειος στην αληθινή γνώση και στην καλή συμπεριφορά, ο Καλότυχος, ο γνώστης του κόσμου, ο ανυπέρβλητος οδηγός των ανθρώπων που πρέπει να εκπαιδευτούν, ο Διδάσκαλος θεών και ανθρώπων, ο Φωτισμένος, ο Ευλογημένος'·
είναι με λίγες ασθένειες, με λίγες αδιαθεσίες, προικισμένος με ομαλή πέψη, ούτε πολύ κρύα ούτε πολύ ζεστή, μέτρια, κατάλληλη για επίμονη προσπάθεια·
είναι χωρίς δολιότητα και χωρίς απάτη, αποκαλύπτοντας τον εαυτό του όπως πραγματικά είναι στον Διδάσκαλο ή στους νοήμονες ή στους συντρόφους στην άγια ζωή·
διαμένει καταβάλλοντας έντονη ενεργητικότητα για την εγκατάλειψη των φαύλων νοητικών καταστάσεων και για την απόκτηση των καλών νοητικών καταστάσεων, με δύναμη, με σταθερή προσπάθεια, χωρίς να εγκαταλείπει το καθήκον στις καλές νοητικές καταστάσεις·
είναι σοφός, προικισμένος με σοφία που οδηγεί στην έγερση και την πάροδο, ευγενή, διεισδυτική, που οδηγεί στην πλήρη εξάλειψη της δυστυχίας -
αυτοί λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, είναι οι πέντε παράγοντες επίμονης προσπάθειας.
Υπάρχουν, μεγάλε βασιλιά, αυτές οι τέσσερις κάστες -
οι πολεμιστές, οι βραχμάνοι, οι έμποροι και οι εργάτες.
Αν αυτοί ήταν προικισμένοι με αυτούς τους πέντε παράγοντες επίμονης προσπάθειας·
αυτό θα ήταν για την ευημερία και την ευτυχία τους για πολύ καιρό».
«Υπάρχουν, σεβάσμιε κύριε, αυτές οι τέσσερις κάστες:
οι πολεμιστές, οι βραχμάνοι, οι έμποροι και οι εργάτες.
Αν αυτοί ήταν προικισμένοι με αυτούς τους πέντε παράγοντες επίμονης προσπάθειας·
εδώ λοιπόν, σεβάσμιε κύριε, θα υπήρχε διάκριση, θα υπήρχε διαφορά μεταξύ τους;»
«Εδώ λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, λέω ότι υπάρχει διαφορά στην επίμονη προσπάθεια.
Ας υποθέσουμε, μεγάλε βασιλιά, ότι υπήρχαν δύο ελέφαντες προς εκπαίδευση ή άλογα προς εκπαίδευση ή βόδια προς εκπαίδευση καλά δαμασμένα και καλά πειθαρχημένα, και δύο ελέφαντες προς εκπαίδευση ή άλογα προς εκπαίδευση ή βόδια προς εκπαίδευση αδάμαστα και απείθαρχα.
Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, εκείνοι οι δύο ελέφαντες προς εκπαίδευση ή άλογα προς εκπαίδευση ή βόδια προς εκπαίδευση καλά δαμασμένα και καλά πειθαρχημένα, άραγε αυτοί ως δαμασμένα θα πήγαιναν στην πράξη των δαμασμένων, ως δαμασμένα θα έφταναν στο επίπεδο των δαμασμένων;»
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Εκείνοι όμως οι δύο ελέφαντες προς εκπαίδευση ή άλογα προς εκπαίδευση ή βόδια προς εκπαίδευση αδάμαστα και απείθαρχα, άραγε αυτοί ως αδάμαστα θα πήγαιναν στην πράξη των δαμασμένων, ως αδάμαστα θα έφταναν στο επίπεδο των δαμασμένων, όπως εκείνοι οι δύο ελέφαντες προς εκπαίδευση ή άλογα προς εκπαίδευση ή βόδια προς εκπαίδευση καλά δαμασμένα και καλά πειθαρχημένα;»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μεγάλε βασιλιά, αυτό που πρέπει να επιτευχθεί από έναν πιστό, με λίγες ασθένειες, χωρίς δολιότητα, χωρίς απάτη, καταβάλλοντας έντονη ενεργητικότητα, σοφό, αυτό βεβαίως ένας άπιστος, με πολλές ασθένειες, δόλιος, απατηλός, οκνηρός, που στερείται σοφίας θα το επιτύχει -
αυτό είναι αδύνατον».
380.
«Λογικό, σεβάσμιε κύριε, είπε ο Ευλογημένος·
με αιτία, σεβάσμιε κύριε, είπε ο Ευλογημένος.
Υπάρχουν, σεβάσμιε κύριε, αυτές οι τέσσερις κάστες:
οι πολεμιστές, οι βραχμάνοι, οι έμποροι και οι εργάτες.
Αν αυτοί ήταν προικισμένοι με αυτούς τους πέντε παράγοντες επίμονης προσπάθειας, αν αυτοί είχαν ορθή επίμονη προσπάθεια·
εδώ λοιπόν, σεβάσμιε κύριε, θα υπήρχε διάκριση, θα υπήρχε διαφορά μεταξύ τους;»
«Εδώ λοιπόν, μεγάλε βασιλιά, δεν λέω καμία διαφορά μεταξύ τους -
δηλαδή απελευθέρωση με απελευθέρωση.
Όπως, μεγάλε βασιλιά, ένας άνθρωπος παίρνοντας στεγνό ξύλο τικ θα παρήγαγε φωτιά, θα έκανε να εμφανιστεί θερμότητα·
και ένας άλλος άνθρωπος παίρνοντας στεγνό ξύλο σάλα θα παρήγαγε φωτιά, θα έκανε να εμφανιστεί θερμότητα·
και ένας άλλος άνθρωπος παίρνοντας στεγνό ξύλο μάνγκο θα παρήγαγε φωτιά, θα έκανε να εμφανιστεί θερμότητα·
και ένας άλλος άνθρωπος παίρνοντας στεγνό ξύλο συκιάς θα παρήγαγε φωτιά, θα έκανε να εμφανιστεί θερμότητα.
Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, θα υπήρχε άραγε κάποια διαφορά μεταξύ εκείνων των φωτιών που παράχθηκαν από διαφορετικά ξύλα, είτε φλόγα με φλόγα, είτε χρώμα με χρώμα, είτε λάμψη με λάμψη;»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μεγάλε βασιλιά, εκείνη η θερμότητα που αναδύθηκε από την ενεργητικότητα, που παράχθηκε από την επίμονη προσπάθεια, δεν λέω καμία διαφορά σε αυτήν -
δηλαδή απελευθέρωση με απελευθέρωση».
«Λογικό, σεβάσμιε κύριε, είπε ο Ευλογημένος·
με αιτία, σεβάσμιε κύριε, είπε ο Ευλογημένος.
Υπάρχουν όμως, σεβάσμιε κύριε, θεοί;»
«Γιατί όμως εσύ, μεγάλε βασιλιά, λες έτσι -
'υπάρχουν όμως, σεβάσμιε κύριε, θεοί';»
«Είτε, σεβάσμιε κύριε, αυτοί οι θεοί έρχονται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης είτε δεν έρχονται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης;»
«Εκείνοι, μεγάλε βασιλιά, οι θεοί που έχουν δυσαρέσκεια, αυτοί οι θεοί έρχονται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης· εκείνοι οι θεοί που δεν έχουν δυσαρέσκεια, αυτοί οι θεοί δεν έρχονται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης».
381.
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο στρατηγός Βιττούμπα είπε στον Ευλογημένο:
«Εκείνοι, σεβάσμιε κύριε, οι θεοί που έχουν δυσαρέσκεια, που έρχονται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης, αυτοί οι θεοί, εκείνοι οι θεοί που δεν έχουν δυσαρέσκεια, που δεν έρχονται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης, θα απομακρύνουν ή θα εξορίσουν αυτούς τους θεούς από εκείνη τη θέση;»
Τότε στον σεβάσμιο Άναντα ήρθε αυτή η σκέψη: «Αυτός ο στρατηγός Βιτατούμπα είναι γιος του βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα· εγώ είμαι γιος του Ευλογημένου. Αυτός είναι ο κατάλληλος χρόνος για έναν γιο να συζητήσει με έναν γιο». Τότε ο σεβάσμιος Άναντα απευθύνθηκε στον στρατηγό Βιτατούμπα: «Τότε λοιπόν, στρατηγέ, θα σε ρωτήσω κάτι σχετικά με αυτό· όπως σου αρέσει, έτσι να απαντήσεις. Τι νομίζεις, στρατηγέ, σε όλη την έκταση του βασιλείου του βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα, όπου ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα ασκεί κυρίαρχη εξουσία και βασιλεία, είναι ικανός εκεί ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα να απομακρύνει ή να εξορίσει από εκείνη τη θέση κάποιον ασκητή ή βραχμάνο, είτε αξιέπαινο είτε αξιόμεμπτο, είτε ασκούμενο την άγια ζωή είτε μη ασκούμενο την άγια ζωή;» «Σε όλη την έκταση, κύριε, του βασιλείου του βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα, όπου ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα ασκεί κυρίαρχη εξουσία και βασιλεία, είναι ικανός εκεί ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα να απομακρύνει ή να εξορίσει από εκείνη τη θέση κάποιον ασκητή ή βραχμάνο, είτε αξιέπαινο είτε αξιόμεμπτο, είτε ασκούμενο την άγια ζωή είτε μη ασκούμενο την άγια ζωή».
«Τι νομίζεις, στρατηγέ, σε όλη την έκταση που δεν είναι βασίλειο του βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα, όπου ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα δεν ασκεί κυρίαρχη εξουσία και βασιλεία, είναι ικανός εκεί ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα να απομακρύνει ή να εξορίσει από εκείνη τη θέση κάποιον ασκητή ή βραχμάνο, είτε αξιέπαινο είτε αξιόμεμπτο, είτε ασκούμενο την άγια ζωή είτε μη ασκούμενο την άγια ζωή;» «Σε όλη την έκταση, κύριε, που δεν είναι βασίλειο του βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα, όπου ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα δεν ασκεί κυρίαρχη εξουσία και βασιλεία, δεν είναι ικανός εκεί ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα να απομακρύνει ή να εξορίσει από εκείνη τη θέση κάποιον ασκητή ή βραχμάνο, είτε αξιέπαινο είτε αξιόμεμπτο, είτε ασκούμενο την άγια ζωή είτε μη ασκούμενο την άγια ζωή».
«Τι νομίζεις, στρατηγέ, έχεις ακούσει για τους θεούς Ταβατίμσα;» «Ναι, κύριε. Έχω ακούσει για τους θεούς Ταβατίμσα. Και εδώ ο αξιότιμος βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα έχει ακούσει για τους θεούς Ταβατίμσα». «Τι νομίζεις, στρατηγέ, είναι ικανός ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα να απομακρύνει ή να εξορίσει τους θεούς Ταβατίμσα από εκείνη τη θέση;» «Ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα, κύριε, δεν είναι ικανός ούτε να δει τους θεούς Ταβατίμσα, πώς λοιπόν θα τους απομακρύνει ή θα τους εξορίσει από εκείνη τη θέση;» «Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, στρατηγέ, εκείνοι οι θεοί που έχουν δυσαρέσκεια, που έρχονται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης, αυτοί οι θεοί, εκείνοι οι θεοί που δεν έχουν δυσαρέσκεια, που δεν έρχονται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης, αυτούς τους θεούς δεν είναι ικανοί ούτε να δουν· πώς λοιπόν θα τους απομακρύνουν ή θα τους εξορίσουν από εκείνη τη θέση;»
382.
Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα είπε στον Ευλογημένο:
«Ποιο είναι το όνομα αυτού του μοναχού, σεβάσμιε κύριε;»
«Ονομάζεται Άναντα, μεγάλε βασιλιά».
«Άναντα βεβαίως, κύριοι, με φύση χαράς βεβαίως, κύριοι!
Λογικά, σεβάσμιε κύριε, μίλησε ο σεβάσμιος Άναντα·
με αιτία, σεβάσμιε κύριε, μίλησε ο σεβάσμιος Άναντα.
Υπάρχει όμως, σεβάσμιε κύριε, ο Βράχμα;»
«Γιατί όμως εσύ, μεγάλε βασιλιά, λες έτσι -
'υπάρχει όμως, σεβάσμιε κύριε, ο Βράχμα';»
«Είτε, σεβάσμιε κύριε, αυτός ο Βράχμα έρχεται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης είτε δεν έρχεται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης;»
«Εκείνος, μεγάλε βασιλιά, ο Βράχμα που έχει πάθηση, αυτός ο Βράχμα έρχεται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης· εκείνος ο Βράχμα που δεν έχει πάθηση, αυτός ο Βράχμα δεν έρχεται σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης».
Τότε κάποιος άνθρωπος είπε στον βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα:
«Ο Σαντζάγια, μεγάλε βασιλιά, ο βραχμάνος από το σόι Ακάσα, έχει έρθει».
Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα είπε στον βραχμάνο Σαντζάγια από το σόι Ακάσα:
«Ποιος άραγε, βραχμάνε, ανέφερε αυτό το θέμα συζήτησης στο εσωτερικό παλάτι;»
«Ο Βιτατούμπα, μεγάλε βασιλιά, ο στρατηγός».
Ο στρατηγός Βιτατούμπα είπε έτσι:
«Ο Σαντζάγια, μεγάλε βασιλιά, ο βραχμάνος από το σόι Ακάσα».
Τότε κάποιος άνθρωπος είπε στον βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα:
«Είναι ώρα για το όχημα, μεγάλε βασιλιά».
Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα είπε στον Ευλογημένο: «Ρωτήσαμε, σεβάσμιε κύριε, τον Ευλογημένο για την παντογνωσία, και ο Ευλογημένος απάντησε για την παντογνωσία· και αυτό μας αρέσει και μας ικανοποιεί, και γι' αυτό είμαστε ευχαριστημένοι. Ρωτήσαμε, σεβάσμιε κύριε, τον Ευλογημένο για τον εξαγνισμό των τεσσάρων καστών, και ο Ευλογημένος απάντησε για τον εξαγνισμό των τεσσάρων καστών· και αυτό μας αρέσει και μας ικανοποιεί, και γι' αυτό είμαστε ευχαριστημένοι. Ρωτήσαμε, σεβάσμιε κύριε, τον Ευλογημένο για τους ανώτερους θεούς, και ο Ευλογημένος απάντησε για τους ανώτερους θεούς· και αυτό μας αρέσει και μας ικανοποιεί, και γι' αυτό είμαστε ευχαριστημένοι. Ρωτήσαμε, σεβάσμιε κύριε, τον Ευλογημένο για τους ανώτερους Βράχμα, και ο Ευλογημένος απάντησε για τους ανώτερους Βράχμα· και αυτό μας αρέσει και μας ικανοποιεί, και γι' αυτό είμαστε ευχαριστημένοι. Και ό,τι ακριβώς ρωτήσαμε τον Ευλογημένο, αυτό ακριβώς ο Ευλογημένος απάντησε· και αυτό μας αρέσει και μας ικανοποιεί, και γι' αυτό είμαστε ευχαριστημένοι. Λοιπόν, τώρα, σεβάσμιε κύριε, εμείς φεύγουμε· έχουμε πολλές υποχρεώσεις, πολλά πρέπει να κάνουμε». «Όποτε θεωρείς ότι είναι η κατάλληλη ώρα, μεγάλε βασιλιά». Τότε ο βασιλιάς Πασενάντι της Κοσάλα, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και έφυγε.
Τέλος της ομιλίας Κανακατθάλα, δέκατη.