10.
Η συντομότερη ομιλία στο Άσσαπουρα
435.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στους Άνγκα· Ασσαπούρα ήταν το όνομα μιας κωμόπολης των Άνγκα.
Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Μοναχοί».
«Σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο.
Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Ο κόσμος σας αντιλαμβάνεται ως ασκητές, μοναχοί.
Και εσείς, όταν ρωτιέστε 'ποιοι είστε εσείς;', δηλώνετε 'είμαστε ασκητές'.
Για εσάς, μοναχοί, που έχετε τέτοια ονομασία, που έχετε τέτοια δήλωση -
'εκείνη την πρακτική που αρμόζει σε ασκητές, εκείνη θα ακολουθήσουμε·
έτσι αυτή η ονομασία μας θα είναι αληθινή και η δήλωσή μας θα είναι πραγματική·
και αυτών από τους οποίους χρησιμοποιούμε τα αναγκαία είδη χιτώνων, προσφερόμενης τροφής, καταλύματος και φαρμάκων για ασθενείς, οι πράξεις τους προς εμάς θα έχουν μεγάλο καρπό, θα έχουν μεγάλο όφελος, και αυτή η αναχώρησή μας δεν θα είναι άκαρπη, θα είναι καρποφόρα, θα είναι ευημερούσα'.
Έτσι πρέπει να εξασκείστε, μοναχοί.
436.
«Και πώς, μοναχοί, ένας μοναχός δεν ασκεί την πρακτική κατάλληλη για έναν ασκητή;
Οποιουδήποτε, μοναχοί, μοναχού που είναι πλεονέκτης η πλεονεξία δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που έχει θυμωμένη συνείδηση ο θυμός δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι οργίλος η οργή δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι εχθρικός η εχθρότητα δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι περιφρονητικός η περιφρόνηση δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι θρασύς η θρασύτητα δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι ζηλόφθονος η ζήλια δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι τσιγκούνης η τσιγκουνιά δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι δόλιος η δολιότητα δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι απατηλός η απάτη δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που έχει κακόβουλες επιθυμίες η κακόβουλη επιθυμία δεν έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που έχει λανθασμένες απόψεις η λανθασμένη άποψη δεν έχει εγκαταλειφθεί -
λόγω της μη εγκατάλειψης αυτών των ρύπων του ασκητή, των ελαττωμάτων του ασκητή, των μολύνσεων του ασκητή, των καταστάσεων που οδηγούν στον κόσμο της αθλιότητας, που πρέπει να βιωθούν σε κακότυχο κόσμο, λέω ότι «δεν ασκεί την πρακτική κατάλληλη για έναν ασκητή».
Όπως, μοναχοί, ένα όπλο ονομαζόμενο ματάτζα, δίκοπο, ποτισμένο με νερό και ακονισμένο.
Αυτό θα ήταν καλυμμένο και τυλιγμένο με τον διπλό χιτώνα.
Παρόμοια με αυτό, μοναχοί, λέω ότι είναι η αναχώρηση αυτού του μοναχού.
437.
«Δεν λέω, μοναχοί, ότι για αυτόν που φορά διπλό χιτώνα ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με το να φορά διπλό χιτώνα.
Δεν λέω, μοναχοί, ότι για τον γυμνό ασκητή ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με τη γύμνια.
Δεν λέω, μοναχοί, ότι για αυτόν που είναι καλυμμένος με σκόνη και βρωμιά ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με το να είναι καλυμμένος με σκόνη και βρωμιά.
Δεν λέω, μοναχοί, ότι για αυτόν που βυθίζεται στο νερό ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με τη βύθιση στο νερό.
Δεν λέω, μοναχοί, ότι για αυτόν που διαμένει στη βάση ενός δένδρου ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με τη διαμονή στη βάση ενός δένδρου.
Δεν λέω, μοναχοί, ότι για αυτόν που διαμένει στο ύπαιθρο ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με τη διαμονή στο ύπαιθρο.
Δεν λέω, μοναχοί, ότι για αυτόν που στέκεται όρθιος ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με το να στέκεται όρθιος.
Δεν λέω, μοναχοί, ότι για αυτόν που τρώει σε διαστήματα ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με το να τρώει σε διαστήματα.
Δεν λέω, μοναχοί, ότι για αυτόν που απαγγέλλει μάντρα ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με την απαγγελία μάντρα.
Δεν λέω, μοναχοί, ότι για τον ασκητή με πλεγμένα μαλλιά ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με το να φορά πλεγμένα μαλλιά.
«Αν, μοναχοί, για αυτόν που φορά διπλό χιτώνα, απλώς με το να φορά διπλό χιτώνα, η πλεονεξία του πλεονέκτη εγκαταλειπόταν, ο θυμός αυτού που έχει θυμωμένη συνείδηση εγκαταλειπόταν, η οργή του οργίλου εγκαταλειπόταν, η εχθρότητα του εχθρικού εγκαταλειπόταν, η περιφρόνηση του περιφρονητικού εγκαταλειπόταν, η θρασύτητα του θρασύ εγκαταλειπόταν, η ζήλια του ζηλόφθονου εγκαταλειπόταν, η τσιγκουνιά του τσιγκούνη εγκαταλειπόταν, η δολιότητα του δόλιου εγκαταλειπόταν, η απάτη του απατηλού εγκαταλειπόταν, η κακόβουλη επιθυμία αυτού που έχει κακόβουλες επιθυμίες εγκαταλειπόταν, η λανθασμένη άποψη αυτού που έχει λανθασμένες απόψεις εγκαταλειπόταν, τότε οι φίλοι και σύμβουλοι, οι συγγενείς και ομόαιμοι θα τον έκαναν να φορά διπλό χιτώνα αμέσως μόλις γεννιόταν, θα τον παρότρυναν να φορά διπλό χιτώνα - «Έλα εσύ, καλοπρόσωπε, γίνε αυτός που φορά διπλό χιτώνα· όταν εσύ φοράς διπλό χιτώνα, απλώς με το να φοράς διπλό χιτώνα, η πλεονεξία του πλεονέκτη θα εγκαταλειφθεί, ο θυμός αυτού που έχει θυμωμένη συνείδηση θα εγκαταλειφθεί, η οργή του οργίλου θα εγκαταλειφθεί, η εχθρότητα του εχθρικού θα εγκαταλειφθεί, η περιφρόνηση του περιφρονητικού θα εγκαταλειφθεί, η θρασύτητα του θρασύ θα εγκαταλειφθεί, η ζήλια του ζηλόφθονου θα εγκαταλειφθεί, η τσιγκουνιά του τσιγκούνη θα εγκαταλειφθεί, η δολιότητα του δόλιου θα εγκαταλειφθεί, η απάτη του απατηλού θα εγκαταλειφθεί, η κακόβουλη επιθυμία αυτού που έχει κακόβουλες επιθυμίες θα εγκαταλειφθεί, η λανθασμένη άποψη αυτού που έχει λανθασμένες απόψεις θα εγκαταλειφθεί». Επειδή όμως εγώ, μοναχοί, βλέπω εδώ κάποιον που φορά διπλό χιτώνα να είναι πλεονέκτης, να έχει θυμωμένη συνείδηση, να είναι οργίλος, εχθρικός, περιφρονητικός, θρασύς, ζηλόφθονος, τσιγκούνης, δόλιος, απατηλός, να έχει κακόβουλες επιθυμίες, να έχει λανθασμένες απόψεις, για αυτό το λόγο δεν λέω ότι για αυτόν που φορά διπλό χιτώνα ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με το να φορά διπλό χιτώνα.
«Αν για τον γυμνό ασκητή, μοναχοί... κ.λπ... αν για αυτόν που είναι καλυμμένος με σκόνη και βρωμιά, μοναχοί... κ.λπ... αν για αυτόν που βυθίζεται στο νερό, μοναχοί... κ.λπ... αν για αυτόν που διαμένει στη βάση ενός δένδρου, μοναχοί... κ.λπ... αν για αυτόν που διαμένει στο ύπαιθρο, μοναχοί... κ.λπ... αν για αυτόν που στέκεται όρθιος, μοναχοί... κ.λπ... αν για αυτόν που τρώει σε διαστήματα, μοναχοί... κ.λπ... αν για αυτόν που απαγγέλλει μάντρα, μοναχοί... κ.λπ... αν, μοναχοί, για τον ασκητή με πλεγμένα μαλλιά, απλώς με το να φορά πλεγμένα μαλλιά, η πλεονεξία του πλεονέκτη εγκαταλειπόταν, ο θυμός αυτού που έχει θυμωμένη συνείδηση εγκαταλειπόταν, η οργή του οργίλου εγκαταλειπόταν, η εχθρότητα του εχθρικού εγκαταλειπόταν, η περιφρόνηση του περιφρονητικού εγκαταλειπόταν, η θρασύτητα του θρασύ εγκαταλειπόταν, η ζήλια του ζηλόφθονου εγκαταλειπόταν, η τσιγκουνιά του τσιγκούνη εγκαταλειπόταν, η δολιότητα του δόλιου εγκαταλειπόταν, η απάτη του απατηλού εγκαταλειπόταν, η κακόβουλη επιθυμία αυτού που έχει κακόβουλες επιθυμίες εγκαταλειπόταν, η λανθασμένη άποψη αυτού που έχει λανθασμένες απόψεις εγκαταλειπόταν, τότε οι φίλοι και σύμβουλοι, οι συγγενείς και ομόαιμοι θα τον έκαναν ασκητή με πλεγμένα μαλλιά αμέσως μόλις γεννιόταν, θα τον παρότρυναν να γίνει ασκητής με πλεγμένα μαλλιά - «Έλα εσύ, καλοπρόσωπε, γίνε ασκητής με πλεγμένα μαλλιά· όταν εσύ είσαι ασκητής με πλεγμένα μαλλιά, απλώς με το να φοράς πλεγμένα μαλλιά, η πλεονεξία του πλεονέκτη θα εγκαταλειφθεί, ο θυμός αυτού που έχει θυμωμένη συνείδηση θα εγκαταλειφθεί, η οργή του οργίλου θα εγκαταλειφθεί... κ.λπ... η κακόβουλη επιθυμία αυτού που έχει κακόβουλες επιθυμίες θα εγκαταλειφθεί, η λανθασμένη άποψη αυτού που έχει λανθασμένες απόψεις θα εγκαταλειφθεί». Επειδή όμως εγώ, μοναχοί, βλέπω εδώ κάποιον ασκητή με πλεγμένα μαλλιά να είναι πλεονέκτης, να έχει θυμωμένη συνείδηση, να είναι οργίλος, εχθρικός, περιφρονητικός, θρασύς, ζηλόφθονος, τσιγκούνης, δόλιος, απατηλός, να έχει κακόβουλες επιθυμίες, να έχει λανθασμένες απόψεις, για αυτό το λόγο δεν λέω ότι για τον ασκητή με πλεγμένα μαλλιά ο ασκητισμός επιτυγχάνεται απλώς με το να φορά πλεγμένα μαλλιά.
438.
«Και πώς, μοναχοί, ένας μοναχός ασκεί την πρακτική κατάλληλη για έναν ασκητή;
Οποιουδήποτε, μοναχοί, μοναχού που είναι πλεονέκτης η πλεονεξία έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που έχει θυμωμένη συνείδηση ο θυμός έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι οργίλος η οργή έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι εχθρικός η εχθρότητα έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι περιφρονητικός η περιφρόνηση έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι θρασύς η θρασύτητα έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι ζηλόφθονος η ζήλια έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι τσιγκούνης η τσιγκουνιά έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι δόλιος η δολιότητα έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που είναι απατηλός η απάτη έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που έχει κακόβουλες επιθυμίες η κακόβουλη επιθυμία έχει εγκαταλειφθεί, αυτού που έχει λανθασμένες απόψεις η λανθασμένη άποψη έχει εγκαταλειφθεί -
λόγω της εγκατάλειψης αυτών των ρύπων του ασκητή, των ελαττωμάτων του ασκητή, των μολύνσεων του ασκητή, των καταστάσεων που οδηγούν στον κόσμο της αθλιότητας, που πρέπει να βιωθούν σε κακότυχο κόσμο, λέω ότι «ασκεί την πρακτική κατάλληλη για έναν ασκητή».
Αυτός βλέπει τον εαυτό του καθαρό από όλες αυτές τις κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις.
Σε αυτόν που βλέπει τον εαυτό του καθαρό από όλες αυτές τις κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις, γεννιέται χαρά· σε αυτόν που χαίρεται, γεννιέται αγαλλίαση· σε αυτόν που έχει αγαλλίαση στον νου, το σώμα γαληνεύει· αυτός που έχει γαλήνιο σώμα βιώνει ευτυχία· σε αυτόν που είναι ευτυχισμένος, η συνείδηση αυτοσυγκεντρώνεται.
«Αυτός, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διαμένει· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη. Έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διαμένει. Με νου συνοδευόμενο από συμπόνια... κ.λπ... με νου συνοδευόμενο από αλτρουιστική χαρά... κ.λπ... με νου συνοδευόμενο από αταραξία, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διαμένει· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη. Έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από αταραξία, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διαμένει. Όπως, μοναχοί, μια λιμνούλα με διαυγές νερό, με γλυκό νερό, με δροσερό νερό, με καθαρό νερό, με ωραίες όχθες, γοητευτική. Αν από την ανατολική κατεύθυνση ερχόταν ένας άνθρωπος καταβεβλημένος από τη ζέστη, νικημένος από τη ζέστη, κουρασμένος, διψασμένος, με δίψα. Αυτός, ερχόμενος σε εκείνη τη λιμνούλα, έχοντας απομακρύνει τη δίψα για νερό, έχοντας απομακρύνει τον πυρετό της ζέστης... κ.λπ... αν από τη δυτική κατεύθυνση ερχόταν ένας άνθρωπος... κ.λπ... αν από τη βόρεια κατεύθυνση ερχόταν ένας άνθρωπος... κ.λπ... αν από τη νότια κατεύθυνση ερχόταν ένας άνθρωπος. Από οπουδήποτε αν ερχόταν ένας άνθρωπος καταβεβλημένος από τη ζέστη, νικημένος από τη ζέστη, κουρασμένος, διψασμένος, με δίψα. Αυτός, ερχόμενος σε εκείνη τη λιμνούλα, έχοντας απομακρύνει τη δίψα για νερό, έχοντας απομακρύνει τον πυρετό της ζέστης. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, ακόμη κι αν κάποιος από οικογένεια της πολεμικής κάστας έχει εγκαταλείψει την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή, και αυτός, ερχόμενος στη Διδασκαλία και τη μοναστική διαγωγή που διακήρυξε ο Τατχάγκατα, έτσι αναπτύσσοντας τη φιλικότητα, τη συμπόνια, την αλτρουιστική χαρά και την αταραξία, αποκτά εσωτερικό κατευνασμό. Λόγω του εσωτερικού κατευνασμού λέω ότι «ασκεί την πρακτική κατάλληλη για έναν ασκητή». Ακόμη κι αν από βραχμανική οικογένεια... κ.λπ... ακόμη κι αν από οικογένεια της εμπορικής κάστας... κ.λπ... ακόμη κι αν από οικογένεια της εργατικής κάστας... κ.λπ... ακόμη κι αν από οποιαδήποτε οικογένεια έχει εγκαταλείψει την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή, και αυτός, ερχόμενος στη Διδασκαλία και τη μοναστική διαγωγή που διακήρυξε ο Τατχάγκατα, έτσι αναπτύσσοντας τη φιλικότητα, τη συμπόνια, την αλτρουιστική χαρά και την αταραξία, αποκτά εσωτερικό κατευνασμό. Λόγω του εσωτερικού κατευνασμού λέω ότι «ασκεί την πρακτική κατάλληλη για έναν ασκητή».
«Ακόμη κι αν από οικογένεια της πολεμικής κάστας έχει εγκαταλείψει την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή. Και αυτός, με την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση την απελευθέρωση του νου και την απελευθέρωση μέσω σοφίας χωρίς νοητικές διαφθορές στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, παραμένει. Με την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών γίνεται ασκητής. Ακόμη κι αν από βραχμανική οικογένεια... κ.λπ... ακόμη κι αν από οικογένεια της εμπορικής κάστας... ακόμη κι αν από οικογένεια της εργατικής κάστας... ακόμη κι αν από οποιαδήποτε οικογένεια έχει εγκαταλείψει την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή, και αυτός, με την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση την απελευθέρωση του νου και την απελευθέρωση μέσω σοφίας χωρίς νοητικές διαφθορές στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, παραμένει. Με την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών γίνεται ασκητής».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Οι μοναχοί, ευχαριστημένοι, αγαλλίασαν με τα λόγια του Ευλογημένου.
Τέλος της συντομότερης ομιλίας στο Άσσαπουρα, δέκατη.