6.
Η δεύτερη ομιλία για τις κοσμικές αντιξοότητες
6.
«Αυτές οι οκτώ, μοναχοί, κοσμικές αντιξοότητες ακολουθούν τον κόσμο και ο κόσμος ακολουθεί τις οκτώ κοσμικές αντιξοότητες.
Ποιες οκτώ;
Υλικό κέρδος και απώλεια, φήμη και κακοφημία, κατηγορία και έπαινος, ευτυχία και δυστυχία.
Αυτές, μοναχοί, είναι οι οκτώ κοσμικές αντιξοότητες που ακολουθούν τον κόσμο και ο κόσμος ακολουθεί αυτές τις οκτώ κοσμικές αντιξοότητες.
«Για τον αδαή, μοναχοί, κοινό άνθρωπο εγείρεται υλικό κέρδος και απώλεια, φήμη και κακοφημία, κατηγορία και έπαινος, ευτυχία και δυστυχία. Και για τον μορφωμένο, μοναχοί, ευγενή μαθητή εγείρεται υλικό κέρδος και απώλεια, φήμη και κακοφημία, κατηγορία και έπαινος, ευτυχία και δυστυχία. Εκεί, μοναχοί, ποια είναι η διάκριση, ποια η ανομοιότητα, ποια η διαφορά του μορφωμένου ευγενή μαθητή από τον αδαή κοινό άνθρωπο;» «Ο Ευλογημένος είναι η ρίζα των διδασκαλιών μας, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος είναι ο οδηγός, ο Ευλογημένος είναι το καταφύγιο. Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας ευδοκήσει ο ίδιος ο Ευλογημένος να εξηγήσει το νόημα αυτών που ειπώθηκαν. Αφού ακούσουν από τον Ευλογημένο, οι μοναχοί θα το θυμούνται».
«Τότε λοιπόν, μοναχοί, ακούστε, προσέχετε καλά· θα μιλήσω». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό: «Για τον αδαή, μοναχοί, κοινό άνθρωπο εγείρεται υλικό κέρδος. Αυτός δεν σκέφτεται έτσι - 'Αυτό το υλικό κέρδος έχει εγερθεί σε μένα· και αυτό είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή' - δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι. Εγείρεται απώλεια... κ.λπ... εγείρεται φήμη... εγείρεται κακοφημία... εγείρεται κατηγορία... εγείρεται έπαινος... εγείρεται ευτυχία... εγείρεται δυστυχία. Αυτός δεν σκέφτεται έτσι - 'Αυτή η δυστυχία έχει εγερθεί σε μένα· και αυτή είναι παροδική, οδυνηρή, υποκείμενη σε μεταβολή' - δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι».
«Το υλικό κέρδος κατακυριεύει τη συνείδησή του, η απώλεια κατακυριεύει τη συνείδησή του, η φήμη κατακυριεύει τη συνείδησή του, η κακοφημία κατακυριεύει τη συνείδησή του, η κατηγορία κατακυριεύει τη συνείδησή του, ο έπαινος κατακυριεύει τη συνείδησή του, η ευτυχία κατακυριεύει τη συνείδησή του, η δυστυχία κατακυριεύει τη συνείδησή του. Αυτός χαίρεται με το εγερθέν υλικό κέρδος, αντιτίθεται στην απώλεια· χαίρεται με την εγερθείσα φήμη, αντιτίθεται στην κακοφημία· χαίρεται με τον εγερθέντα έπαινο, αντιτίθεται στην κατηγορία· χαίρεται με την εγερθείσα ευτυχία, αντιτίθεται στη δυστυχία. Αυτός έτσι περιπεσών σε χαρά και αντίθεση δεν απελευθερώνεται από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος. Λέω ότι 'δεν απελευθερώνεται από τον πόνο'».
«Για τον μορφωμένο όμως, μοναχοί, ευγενή μαθητή εγείρεται υλικό κέρδος. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'Αυτό το υλικό κέρδος έχει εγερθεί σε μένα· και αυτό είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή' - κατανοεί όπως πραγματικά είναι. Εγείρεται απώλεια... κ.λπ... εγείρεται φήμη... εγείρεται κακοφημία... εγείρεται κατηγορία... εγείρεται έπαινος... εγείρεται ευτυχία... εγείρεται δυστυχία. Αυτός σκέφτεται έτσι - 'Αυτή η δυστυχία έχει εγερθεί σε μένα· και αυτή είναι παροδική, οδυνηρή, υποκείμενη σε μεταβολή' - κατανοεί όπως πραγματικά είναι».
«Σε αυτόν ούτε το υλικό κέρδος κατακυριεύει τη συνείδηση, ούτε η απώλεια κατακυριεύει τη συνείδηση, ούτε η φήμη κατακυριεύει τη συνείδηση, ούτε η κακοφημία κατακυριεύει τη συνείδηση, ούτε η κατηγορία κατακυριεύει τη συνείδηση, ούτε ο έπαινος κατακυριεύει τη συνείδηση, ούτε η ευτυχία κατακυριεύει τη συνείδηση, ούτε η δυστυχία κατακυριεύει τη συνείδηση. Αυτός δεν ευχαριστιέται με το εγερθέν υλικό κέρδος, δεν δυσαρεστείται με την απώλεια· δεν ευχαριστιέται με την εγερθείσα φήμη, δεν δυσαρεστείται με την κακοφημία· δεν ευχαριστιέται με τον εγερθέντα έπαινο, δεν δυσαρεστείται με την κατηγορία· δεν ευχαριστιέται με την εγερθείσα ευτυχία, δεν δυσαρεστείται με τη δυστυχία. Αυτός, έτσι έχοντας εγκαταλείψει την έλξη και την απώθηση, απελευθερώνεται από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος. Λέω ότι 'απελευθερώνεται από τον πόνο'. Αυτή, μοναχοί, είναι η διάκριση, αυτή η ανομοιότητα, αυτή η διαφορά του μορφωμένου ευγενή μαθητή από τον αδαή κοινό άνθρωπο».
κατηγορία και έπαινος, ευτυχία και δυστυχία·
αυτά είναι παροδικά φαινόμενα μεταξύ των ανθρώπων,
μη-αιώνια, υποκείμενα σε μεταβολή.
παρατηρεί τα υποκείμενα σε μεταβολή·
τα επιθυμητά φαινόμενα δεν αναταράσσουν τη συνείδησή του,
ούτε από το ανεπιθύμητο έρχεται σε αποστροφή.
έχουν διαλυθεί, έχουν παρέλθει, δεν υπάρχουν·
και γνωρίζοντας την κατάσταση χωρίς σκόνη, χωρίς λύπη,
κατανοεί ορθά, αυτός που έχει διαβεί στην άλλη όχθη του γίγνεσθαι.» Έκτο.