5.
Η δεύτερη ομιλία για την υπομονή
165.
«Υπάρχουν, μοναχοί, αυτές οι τέσσερις πρακτικές.
Ποιοι τέσσερις;
Η πρακτική της μη υπομονής, η πρακτική της υπομονής, η πρακτική του δαμάσματος, η πρακτική της γαλήνης.
«Και ποια, μοναχοί, είναι η πρακτική της μη υπομονής; Εδώ, μοναχοί, κάποιος είναι ανυπόμονος στο κρύο και τη ζέστη, στην πείνα και τη δίψα, στην επαφή με αλογόμυγες, κουνούπια, άνεμο, ήλιο και ερπετά, στους κακόβουλους και προσβλητικούς τρόπους ομιλίας· είναι από τη φύση του μη ανεκτικός στα εγερμένα σωματικά αισθήματα που είναι οδυνηρά, έντονα, σκληρά, δριμέα, δυσάρεστα, αηδή και απειλητικά για τη ζωή. Αυτή ονομάζεται, μοναχοί, η πρακτική της μη υπομονής.
«Και ποια, μοναχοί, είναι η πρακτική της υπομονής; Εδώ, μοναχοί, κάποιος είναι υπομονετικός στο κρύο και τη ζέστη, στην πείνα και τη δίψα, στην επαφή με αλογόμυγες, κουνούπια, άνεμο, ήλιο και ερπετά, στους κακόβουλους και προσβλητικούς τρόπους ομιλίας· είναι από τη φύση του ανεκτικός στα εγερμένα σωματικά αισθήματα που είναι οδυνηρά, έντονα, σκληρά, δριμέα, δυσάρεστα, αηδή και απειλητικά για τη ζωή. Αυτή ονομάζεται, μοναχοί, η πρακτική της υπομονής.
«Και ποια, μοναχοί, είναι η πρακτική του δαμάσματος; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός έχοντας δει μια μορφή με το μάτι, δεν συλλαμβάνει το χαρακτηριστικό της... κ.λπ... έχοντας ακούσει έναν ήχο με το αυτί... έχοντας μυρίσει μια οσμή με τη μύτη... έχοντας γευτεί μια γεύση με τη γλώσσα... έχοντας αγγίξει ένα απτό αντικείμενο με το σώμα... έχοντας αντιληφθεί ένα νοητικό φαινόμενο με τον νου, δεν συλλαμβάνει το χαρακτηριστικό του ούτε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του· επειδή αν παρέμενε με τη νοητική ικανότητα ασυγκράτητη, η πλεονεξία, η δυσαρέσκεια και οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις θα τον κατέκλυζαν, ακολουθεί την αυτοσυγκράτησή της· προστατεύει τη νοητική ικανότητα· επιτυγχάνει αυτοσυγκράτηση στη νοητική ικανότητα. Αυτή ονομάζεται, μοναχοί, η πρακτική του δαμάσματος.
«Και ποια, μοναχοί, είναι η πρακτική της γαλήνης; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός δεν αποδέχεται τον εγερθέντα ηδονικό λογισμό, τον εγκαταλείπει, τον απομακρύνει, τον γαληνεύει, τον τερματίζει, τον οδηγεί στην εξαφάνιση· τον εγερθέντα λογισμό του θυμού... κ.λπ... τον εγερθέντα λογισμό της βίας... δεν αποδέχεται τις κάθε φορά εγειρόμενες κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις, τις εγκαταλείπει, τις απομακρύνει, τις γαληνεύει, τις τερματίζει, τις οδηγεί στην εξαφάνιση. Αυτή ονομάζεται, μοναχοί, η πρακτική της γαλήνης. Αυτές, μοναχοί, είναι οι τέσσερις πρακτικές». Πέμπτο.