4.
Η δεύτερη ομιλία για κάποιον μοναχό
36.
Προέλευση στη Σαβάττχι.
Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο... κ.λπ...
Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο:
«Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος τη Διδασκαλία συνοπτικά, ώστε εγώ, αφού ακούσω τη Διδασκαλία του Ευλογημένου, να παραμείνω μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος».
«Ό,τι, μοναχέ, υπολανθάνει, αυτό πεθαίνει μαζί·
ό,τι πεθαίνει μαζί, με αυτό θεωρείται.
Ό,τι δεν υπολανθάνει, αυτό δεν πεθαίνει μαζί·
ό,τι δεν πεθαίνει μαζί, με αυτό δεν θεωρείται».
«Κατανοήθηκε, Ευλογημένε·
κατανοήθηκε, Καλότυχε».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα;» «Αν, σεβάσμιε κύριε, η ύλη υπολανθάνει, αυτή πεθαίνει μαζί· ό,τι πεθαίνει μαζί, με αυτό θεωρείται. Αν το αίσθημα υπολανθάνει... αν η αντίληψη υπολανθάνει... αν οι δραστηριότητες υπολανθάνουν... αν η συνείδηση υπολανθάνει, αυτή πεθαίνει μαζί· ό,τι πεθαίνει μαζί, με αυτό θεωρείται. Αν, σεβάσμιε κύριε, η ύλη δεν υπολανθάνει, αυτή δεν πεθαίνει μαζί· ό,τι δεν πεθαίνει μαζί, με αυτό δεν θεωρείται. Αν το αίσθημα δεν υπολανθάνει... αν η αντίληψη δεν υπολανθάνει... αν οι δραστηριότητες δεν υπολανθάνουν... αν η συνείδηση δεν υπολανθάνει, αυτή δεν πεθαίνει μαζί· ό,τι δεν πεθαίνει μαζί, με αυτό δεν θεωρείται. Αυτού, σεβάσμιε κύριε, που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα. Αν, μοναχέ, η ύλη υπολανθάνει, αυτή πεθαίνει μαζί· ό,τι πεθαίνει μαζί, με αυτό θεωρείται. Αν το αίσθημα, μοναχέ... αν η αντίληψη, μοναχέ... αν οι δραστηριότητες, μοναχέ... αν η συνείδηση, μοναχέ, υπολανθάνει, αυτή πεθαίνει μαζί· ό,τι πεθαίνει μαζί, με αυτό θεωρείται. Αν, μοναχέ, η ύλη δεν υπολανθάνει, αυτή δεν πεθαίνει μαζί· ό,τι δεν πεθαίνει μαζί, με αυτό δεν θεωρείται. Αν το αίσθημα δεν υπολανθάνει... αν η αντίληψη δεν υπολανθάνει... αν οι δραστηριότητες δεν υπολανθάνουν... αν η συνείδηση δεν υπολανθάνει, αυτή δεν πεθαίνει μαζί· ό,τι δεν πεθαίνει μαζί, με αυτό δεν θεωρείται. Αυτού λοιπόν, μοναχέ, που ειπώθηκε συνοπτικά από εμένα, έτσι αναλυτικά πρέπει να κατανοηθεί το νόημα»... κ.λπ... Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Τέταρτο.