4.
Η πρώτη ομιλία με την παρομοίωση του κορμού δέντρου
241.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στην Κοσάμπι, στην όχθη του ποταμού Γάγγη.
Ο Ευλογημένος είδε έναν μεγάλο κορμό ξύλου να παρασύρεται από το ρεύμα του ποταμού Γάγγη.
Αφού τους είδε, απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Βλέπετε, μοναχοί, εκείνον τον μεγάλο κορμό ξύλου που παρασύρεται από το ρεύμα του ποταμού Γάγγη;»
«Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Αν, μοναχοί, εκείνος ο κορμός ξύλου δεν πλησιάσει την κοντινή όχθη, δεν πλησιάσει τη μακρινή όχθη, δεν βυθιστεί στη μέση, δεν εξοκείλει στη στεριά, δεν τον πιάσουν άνθρωποι, δεν τον πιάσουν μη ανθρώπινα πνεύματα, δεν τον πιάσει δίνη, δεν σαπίσει εσωτερικά·
έτσι λοιπόν, μοναχοί, εκείνος ο κορμός ξύλου θα είναι επιρρεπής προς τη θάλασσα, θα κλίνει προς τη θάλασσα, θα έχει κλίση προς τη θάλασσα.
Για ποιο λόγο;
Επιρρεπές προς τη θάλασσα, μοναχοί, είναι το ρεύμα του ποταμού Γάγγη, κλίνει προς τη θάλασσα, έχει κλίση προς τη θάλασσα.
«Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, αν και εσείς δεν πλησιάσετε την κοντινή όχθη, δεν πλησιάσετε τη μακρινή όχθη· δεν βυθιστείτε στη μέση, δεν εξοκείλετε στη στεριά, δεν σας πιάσουν άνθρωποι, δεν σας πιάσουν μη ανθρώπινα πνεύματα, δεν σας πιάσει δίνη, δεν σαπίσετε εσωτερικά· έτσι εσείς, μοναχοί, θα είστε επιρρεπείς προς το Νιμπάνα, θα κλίνετε προς το Νιμπάνα, θα έχετε κλίση προς το Νιμπάνα. Για ποιο λόγο; Επιρρεπής προς το Νιμπάνα, μοναχοί, είναι η ορθή άποψη, κλίνει προς το Νιμπάνα, έχει κλίση προς το Νιμπάνα». Όταν αυτό ειπώθηκε, κάποιος μοναχός είπε στον Ευλογημένο: «Τι είναι άραγε, σεβάσμιε κύριε, η κοντινή όχθη, τι είναι η μακρινή όχθη, τι είναι η βύθιση στη μέση, τι είναι η εξόκειλη στη στεριά, τι είναι το πιάσιμο από ανθρώπους, τι είναι το πιάσιμο από μη ανθρώπινα πνεύματα, τι είναι το πιάσιμο από δίνη, τι είναι η εσωτερική σήψη;»
«'Κοντινή όχθη', μοναχέ, αυτή είναι ονομασία των έξι εσωτερικών αισθητήριων βάσεων. 'Μακρινή όχθη', μοναχέ, αυτή είναι ονομασία των έξι εξωτερικών αισθητήριων βάσεων. 'Βύθιση στη μέση', μοναχέ, αυτή είναι ονομασία της απόλαυσης και του πάθους. 'Εξόκειλη στη στεριά', μοναχέ, αυτή είναι ονομασία της αλαζονείας του 'εγώ είμαι'.
«Και τι είναι, μοναχέ, το πιάσιμο από ανθρώπους; Εδώ, μοναχέ, κάποιος ζει σε συντροφιά με λαϊκούς, χαίρεται μαζί τους, λυπάται μαζί τους, είναι χαρούμενος όταν αυτοί είναι χαρούμενοι, δυστυχισμένος όταν αυτοί είναι δυστυχισμένοι, και όταν προκύπτουν υποχρεώσεις που πρέπει να γίνουν, ο ίδιος αναλαμβάνει την ενασχόληση με αυτές. Αυτό ονομάζεται, μοναχέ, πιάσιμο από ανθρώπους.
«Και τι είναι, μοναχέ, το πιάσιμο από μη ανθρώπινα πνεύματα; Εδώ, μοναχέ, κάποιος ασκεί την άγια ζωή φιλοδοξώντας κάποια τάξη θεών - "Με αυτή την ηθική ή την ασκητική πρακτική ή τον αυστηρό ασκητισμό ή την άγια ζωή θα γίνω θεός ή κάποιος από τους θεούς". Αυτό ονομάζεται, μοναχέ, πιάσιμο από μη ανθρώπινα πνεύματα. 'Πιάσιμο από δίνη', μοναχέ, αυτή είναι ονομασία αυτών των πέντε ειδών αισθησιακής ηδονής.
«Και τι είναι, μοναχέ, η εσωτερική σήψη; Εδώ, μοναχέ, κάποιος είναι ανήθικος, κακόβουλου χαρακτήρα, με ακάθαρτη και ύποπτη συμπεριφορά, με συγκαλυμμένες πράξεις, μη ασκητής που ισχυρίζεται ότι είναι ασκητής, μη ασκούμενος την άγια ζωή που ισχυρίζεται ότι ασκεί την άγια ζωή, εσωτερικά σάπιος, διαβρωμένος, γεμάτος ακαθαρσίες. Αυτό ονομάζεται, μοναχέ, 'εσωτερική σήψη'».
Εκείνη την περίοδο ο βοσκός Νάντα στεκόταν όχι μακριά από τον Ευλογημένο. Τότε ο βοσκός Νάντα είπε στον Ευλογημένο: «Εγώ, σεβάσμιε κύριε, δεν πλησιάζω την κοντινή όχθη, δεν πλησιάζω τη μακρινή όχθη, δεν θα βυθιστώ στη μέση, δεν θα ξεβραστώ στη στεριά, δεν θα με πιάσει η αρπαγή από ανθρώπους, δεν θα με πιάσει η αρπαγή από μη ανθρώπινα πνεύματα, δεν θα με πιάσει η αρπαγή από τη δίνη, δεν θα γίνω εσωτερικά σάπιος. Είθε να λάβω, Σεβάσμιε Κύριε, την αναχώρηση κοντά στον Ευλογημένο, είθε να λάβω την πλήρη χειροτονία». «Τότε λοιπόν εσύ, Νάντα, παράδωσε τις αγελάδες στους ιδιοκτήτες». «Οι αγελάδες, σεβάσμιε κύριε, θα πάνε μόνες τους, επειδή λαχταρούν τα μοσχάρια τους». «Παράδωσέ τις, Νάντα, τις αγελάδες στους ιδιοκτήτες». Τότε ο βοσκός Νάντα, αφού παρέδωσε τις αγελάδες στους ιδιοκτήτες, πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, είπε στον Ευλογημένο: «Παραδόθηκαν, σεβάσμιε κύριε, οι αγελάδες στους ιδιοκτήτες. Είθε να λάβω, Σεβάσμιε Κύριε, την αναχώρηση κοντά στον Ευλογημένο, είθε να λάβω την πλήρη χειροτονία». Ο βοσκός Νάντα έλαβε την αναχώρηση κοντά στον Ευλογημένο, έλαβε την πλήρη χειροτονία. Λίγο μετά την πλήρη χειροτονία του, ο σεβάσμιος Νάντα, μόνος, αποτραβηγμένος... κ.λπ... Και ο σεβάσμιος Νάντα έγινε ένας από τους Άξιους. Τέταρτο.