1.
Η πρώτη ομιλία για τον ασθενή
74.
Προέλευση στη Σαβάττχι.
Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο... κ.λπ...
Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο:
«Σε τάδε, σεβάσμιε κύριε, μοναστήρι κάποιος μοναχός νέος, άγνωστος, είναι άρρωστος, ταλαιπωρημένος, βαριά ασθενής.
Καλό θα ήταν, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος να πάει εκεί όπου είναι εκείνος ο μοναχός από συμπόνια».
Τότε ο Ευλογημένος, αφού άκουσε ότι ήταν νέος και ότι ήταν άρρωστος, γνωρίζοντας ότι «ο μοναχός είναι άγνωστος», πήγε εκεί όπου ήταν εκείνος ο μοναχός. Εκείνος ο μοναχός είδε τον Ευλογημένο να έρχεται από μακριά. Αφού τον είδε, κινήθηκε στο κρεβάτι. Τότε ο Ευλογημένος είπε σε εκείνον τον μοναχό: «Αρκετά, μοναχέ, μην κινείσαι στο κρεβάτι. Υπάρχουν αυτά τα καθίσματα προετοιμασμένα· εκεί θα καθίσω». Ο Ευλογημένος κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα. Αφού κάθισε, ο Ευλογημένος είπε σε εκείνον τον μοναχό: «Μήπως, μοναχέ, είσαι καλά, μήπως τα βγάζεις πέρα, μήπως τα δυσάρεστα αισθήματα υποχωρούν, όχι εντείνονται, είναι εμφανής η υποχώρησή τους, όχι η ένταση;»
«Δεν είμαι καλά, σεβάσμιε κύριε, δεν τα βγάζω πέρα· έντονα δυσάρεστα αισθήματα εντείνονται σε μένα, δεν υποχωρούν· είναι εμφανής η έντασή τους, όχι η υποχώρηση».
«Μήπως, μοναχέ, δεν έχεις καμία τύψη, καμία μεταμέλεια;»
«Πράγματι, σεβάσμιε κύριε, έχω όχι λίγη τύψη, όχι λίγη μεταμέλεια».
«Μήπως όμως, μοναχέ, ο εαυτός σου σε επικρίνει σχετικά με την ηθική;»
«Όχι, σεβάσμιε κύριε, ο εαυτός μου δεν με επικρίνει σχετικά με την ηθική».
«Αν λοιπόν, μοναχέ, ο εαυτός σου δεν σε επικρίνει σχετικά με την ηθική, τότε ποια είναι η τύψη σου και ποια η μεταμέλειά σου;»
«Δεν κατανοώ, σεβάσμιε κύριε, τη Διδασκαλία που έχει διδάξει ο Ευλογημένος με σκοπό τον εξαγνισμό της ηθικής».
«Αν λοιπόν εσύ, μοναχέ, δεν κατανοείς τη Διδασκαλία που έχω διδάξει με σκοπό τον εξαγνισμό της ηθικής, τότε με ποιον σκοπό κατανοείς τη Διδασκαλία που έχω διδάξει;»
«Κατανοώ, σεβάσμιε κύριε, τη Διδασκαλία που έχει διδάξει ο Ευλογημένος με σκοπό την αποστασιοποίηση από το πάθος».
«Καλώς, καλώς, μοναχέ! Καλώς πράγματι εσύ, μοναχέ, κατανοείς τη Διδασκαλία που έχω διδάξει με σκοπό την αποστασιοποίηση από το πάθος. Διότι με σκοπό την αποστασιοποίηση από το πάθος, μοναχέ, έχω διδάξει τη Διδασκαλία. Τι νομίζεις, μοναχέ, το μάτι είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Ό,τι... κ.λπ... το αυτί... η μύτη... η γλώσσα... το σώμα... ο νους είναι μόνιμος ή παροδικός;»
«Παροδικός, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Βλέποντας έτσι, μοναχέ, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι, αποστασιοποιείται από το αυτί... κ.λπ... αποστασιοποιείται από τον νου. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'. Κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Εκείνος ο μοναχός, ευχαριστημένος, αγαλλίασε με τα λόγια του Ευλογημένου. Και όταν αυτή η ανάλυση εκφωνούνταν, σε εκείνον τον μοναχό εγέρθηκε ο οφθαλμός της Διδασκαλίας, χωρίς σκόνη, χωρίς ρύπο - «ό,τι έχει τη φύση της έγερσης, όλο αυτό έχει τη φύση της παύσης». Πρώτο.