7.
Η πρώτη ομιλία για την ασθένεια
255.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Βεσάλι, στο Μεγάλο Δάσος, στην Αίθουσα με το Αετωματικό Στέγαστρο.
Τότε ο Ευλογημένος, την απογευματινή περίοδο της ημέρας, αφού βγήκε από την απομόνωση, πήγε στην αίθουσα των ασθενών·
αφού έφτασε, κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα.
Αφού κάθισε, ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Μνήμων, μοναχοί, ένας μοναχός με πλήρη επίγνωση θα πρέπει να περιμένει τον χρόνο. Αυτή είναι η παραίνεσή μας προς εσάς.
«Και πώς, μοναχοί, ένας μοναχός είναι μνήμων; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός διαμένει παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα διαμένει παρατηρώντας τα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση διαμένει παρατηρώντας τη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Έτσι, μοναχοί, ένας μοναχός είναι μνήμων.
«Και πώς, μοναχοί, ένας μοναχός έχει πλήρη επίγνωση; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός ενεργεί με πλήρη επίγνωση όταν προχωρεί και όταν επιστρέφει, ενεργεί με πλήρη επίγνωση όταν κοιτάζει μπροστά και όταν κοιτάζει γύρω, ενεργεί με πλήρη επίγνωση όταν λυγίζει και όταν τεντώνει, ενεργεί με πλήρη επίγνωση όταν φορά τον διπλό χιτώνα, το κύπελλο και τον χιτώνα, ενεργεί με πλήρη επίγνωση όταν τρώει, πίνει, μασά και γεύεται, ενεργεί με πλήρη επίγνωση όταν αφοδεύει και ουρεί, ενεργεί με πλήρη επίγνωση όταν περπατά, στέκεται, κάθεται, κοιμάται, είναι ξύπνιος, μιλά και σιωπά. Έτσι, μοναχοί, ένας μοναχός ενεργεί με πλήρη επίγνωση. Μνήμων, μοναχοί, ένας μοναχός με πλήρη επίγνωση θα πρέπει να περιμένει τον χρόνο. Αυτή είναι η παραίνεσή μας προς εσάς.
«Αν, μοναχοί, σε εκείνον τον μοναχό που διαμένει έτσι μνήμων, με πλήρη επίγνωση, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος, εγείρεται ευχάριστο αίσθημα, αυτός κατανοεί έτσι - «Αυτό το ευχάριστο αίσθημα έχει εγερθεί σε μένα. Και αυτό είναι εξαρτώμενο, όχι ανεξάρτητο. Εξαρτώμενο από τι; Εξαρτώμενο από αυτό το ίδιο το σώμα. Αυτό όμως το σώμα είναι παροδικό, συνθηκοκρατημένο, εξαρτώμενα γεγενημένο. Το ευχάριστο αίσθημα που έχει εγερθεί εξαρτώμενο από παροδικό, συνθηκοκρατημένο, εξαρτώμενα γεγενημένο σώμα, πώς θα είναι μόνιμο;» Αυτός διαμένει στο σώμα και στο ευχάριστο αίσθημα παρατηρώντας το παροδικό, διαμένει παρατηρώντας την παρακμή, διαμένει παρατηρώντας το μη πάθος, διαμένει παρατηρώντας την παύση, διαμένει παρατηρώντας την παραίτηση. Σε αυτόν που διαμένει στο σώμα και στο ευχάριστο αίσθημα παρατηρώντας το παροδικό, που διαμένει παρατηρώντας την παρακμή, που διαμένει παρατηρώντας το μη πάθος, που διαμένει παρατηρώντας την παύση, που διαμένει παρατηρώντας την παραίτηση, η υπολανθάνουσα τάση για πάθος στο σώμα και στο ευχάριστο αίσθημα εγκαταλείπεται.
«Αν, μοναχοί, σε εκείνον τον μοναχό που διαμένει έτσι μνήμων, με πλήρη επίγνωση, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος, εγείρεται δυσάρεστο αίσθημα. Αυτός κατανοεί έτσι - «Αυτό το δυσάρεστο αίσθημα έχει εγερθεί σε μένα. Και αυτό είναι εξαρτώμενο, όχι ανεξάρτητο. Εξαρτώμενο από τι; Εξαρτώμενο από αυτό το ίδιο το σώμα. Αυτό όμως το σώμα είναι παροδικό, συνθηκοκρατημένο, εξαρτώμενα γεγενημένο. Το δυσάρεστο αίσθημα που έχει εγερθεί εξαρτώμενο από παροδικό, συνθηκοκρατημένο, εξαρτώμενα γεγενημένο σώμα, πώς θα είναι μόνιμο;» Αυτός διαμένει στο σώμα και στο δυσάρεστο αίσθημα παρατηρώντας το παροδικό, διαμένει παρατηρώντας την παρακμή, διαμένει παρατηρώντας το μη πάθος, διαμένει παρατηρώντας την παύση, διαμένει παρατηρώντας την παραίτηση. Σε αυτόν που διαμένει στο σώμα και στο δυσάρεστο αίσθημα παρατηρώντας το παροδικό... κ.λπ... που διαμένει παρατηρώντας την παραίτηση, η υπολανθάνουσα τάση για αποστροφή στο σώμα και στο δυσάρεστο αίσθημα εγκαταλείπεται.
«Αν, μοναχοί, σε εκείνον τον μοναχό που διαμένει έτσι μνήμων, ενσυνείδητος, επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος, εγείρεται ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα, αυτός κατανοεί έτσι - «Αυτό το ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα έχει εγερθεί σε μένα. Και αυτό είναι εξαρτώμενο, όχι ανεξάρτητο. Εξαρτώμενο από τι; Εξαρτώμενο από αυτό το ίδιο το σώμα. Αυτό όμως το σώμα είναι παροδικό, συνθηκοκρατημένο, εξαρτώμενα γεγενημένο. Το ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα που έχει εγερθεί εξαρτώμενο από παροδικό, συνθηκοκρατημένο, εξαρτώμενα γεγενημένο σώμα, πώς θα είναι μόνιμο;» Αυτός διαμένει παρατηρώντας το παροδικό στο σώμα και στο ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα, διαμένει παρατηρώντας την παρακμή, διαμένει παρατηρώντας το μη πάθος, διαμένει παρατηρώντας την παύση, διαμένει παρατηρώντας την παραίτηση. Σε αυτόν που διαμένει παρατηρώντας το παροδικό στο σώμα και στο ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα... κ.λπ... που διαμένει παρατηρώντας την παραίτηση, η υπολανθάνουσα τάση για άγνοια στο σώμα και στο ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα εγκαταλείπεται.
«Αυτός αν βιώνει ευχάριστο αίσθημα, κατανοεί ότι αυτό είναι παροδικό, κατανοεί ότι δεν είναι αγκιστρωμένος σε αυτό, κατανοεί ότι δεν το απολαμβάνει· αν βιώνει δυσάρεστο αίσθημα, κατανοεί ότι αυτό είναι παροδικό, κατανοεί ότι δεν είναι αγκιστρωμένος σε αυτό, κατανοεί ότι δεν το απολαμβάνει· αν βιώνει ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα, κατανοεί ότι αυτό είναι παροδικό, κατανοεί ότι δεν είναι αγκιστρωμένος σε αυτό, κατανοεί ότι δεν το απολαμβάνει. Αυτός αν βιώνει ευχάριστο αίσθημα, το βιώνει αποδεσμευμένος· αν βιώνει δυσάρεστο αίσθημα, το βιώνει αποδεσμευμένος· αν βιώνει ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα, το βιώνει αποδεσμευμένος. Αυτός βιώνοντας αίσθημα που τελειώνει με το σώμα κατανοεί: «βιώνω αίσθημα που τελειώνει με το σώμα», βιώνοντας αίσθημα που τελειώνει με τη ζωή κατανοεί: «βιώνω αίσθημα που τελειώνει με τη ζωή». Κατανοεί: «με την κατάρρευση του σώματος, μετά το τέλος της ζωής, εδώ ακριβώς όλα τα αισθήματα, μη απολαυσμένα, θα ψυχρανθούν».
«Όπως, μοναχοί, εξαρτώμενη από λάδι και εξαρτώμενη από φυτίλι μια λάμπα με λάδι θα έκαιγε, με την εξάντληση αυτού του ίδιου του λαδιού και του φυτιλιού, χωρίς τροφή θα έσβηνε· ακριβώς έτσι, μοναχοί, ένας μοναχός βιώνοντας αίσθημα που τελειώνει με το σώμα κατανοεί: «βιώνω αίσθημα που τελειώνει με το σώμα». Βιώνοντας αίσθημα που τελειώνει με τη ζωή κατανοεί: «βιώνω αίσθημα που τελειώνει με τη ζωή». Κατανοεί: «με την κατάρρευση του σώματος, μετά το τέλος της ζωής, εδώ ακριβώς όλα τα αισθήματα, μη απολαυσμένα, θα ψυχρανθούν»». Έβδομη.