10.
Η ομιλία στον Σανγκάραβα
61.
Τότε ο βραχμάνος Σανγκάραβα πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον Ευλογημένο.
Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο βραχμάνος Σανγκάραβα είπε στον Ευλογημένο:
«Εμείς, αγαπητέ Γκόταμα, είμαστε βραχμάνοι.
Τελούμε θυσίες και κάνουμε άλλους να τελούν θυσίες.
Εκεί, αγαπητέ Γκόταμα, και αυτός που τελεί θυσία και αυτός που κάνει άλλους να τελούν θυσία, όλοι αυτοί ασκούν την πρακτική αξιέπαινων πράξεων πολλών σωμάτων, δηλαδή λόγω της θυσίας.
Όποιος όμως, αγαπητέ Γκόταμα, από οποιαδήποτε οικογένεια έχει αναχωρήσει από την οικογενειακή ζωή για την άστεγη ζωή, δαμάζει μόνο τον εαυτό του, γαληνεύει μόνο τον εαυτό του, οδηγεί μόνο τον εαυτό του στο τελικό Νιμπάνα, έτσι αυτός ασκεί την πρακτική αξιέπαινων πράξεων ενός σώματος, δηλαδή λόγω της αναχώρησης».
«Τότε λοιπόν, βραχμάνε, θα σε ρωτήσω κάτι σχετικά με αυτό. Όπως σου αρέσει, έτσι να απαντήσεις. Τι νομίζεις, βραχμάνε, εδώ ο Τατχάγκατα εγείρεται στον κόσμο, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, ο τέλειος στην αληθινή γνώση και στην καλή συμπεριφορά, ο Καλότυχος, ο γνώστης του κόσμου, ο ανυπέρβλητος οδηγός των ανθρώπων που πρέπει να εκπαιδευτούν, ο Διδάσκαλος θεών και ανθρώπων, ο Φωτισμένος, ο Ευλογημένος. Αυτός λέει τα εξής: 'Ελάτε, αυτή είναι η οδός, αυτή η πρακτική, ασκώντας την οποία εγώ, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση την ανυπέρβλητη ευτυχία βασισμένη στην άγια ζωή, τη διακηρύττω· ελάτε, και εσείς ακολουθήστε έτσι, ώστε ασκώντας και εσείς, έχοντας οι ίδιοι κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση την ανυπέρβλητη ευτυχία βασισμένη στην άγια ζωή, έχοντας επιτύχει, να παραμείνετε'. Έτσι αυτός ακριβώς ο Διδάσκαλος διδάσκει τη Διδασκαλία, και άλλοι ακολουθούν για εκείνο τον σκοπό, και αυτοί είναι πολλές εκατοντάδες, πολλές χιλιάδες, πολλές εκατοντάδες χιλιάδες.
Τι νομίζεις, βραχμάνε, αφού έτσι έχουν τα πράγματα, αυτή είναι πρακτική αξιέπαινων πράξεων ενός σώματος ή πολλών σωμάτων, δηλαδή λόγω της αναχώρησης;» «Αφού έτσι έχουν τα πράγματα, αγαπητέ Γκόταμα, αυτή είναι πρακτική αξιέπαινων πράξεων πολλών σωμάτων, δηλαδή λόγω της αναχώρησης».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον βραχμάνο Σανγκάραβα: «Από αυτές τις δύο πρακτικές, βραχμάνε, ποια πρακτική σου αρέσει ως λιγότερο επίπονη και λιγότερο κοπιαστική και πιο καρποφόρα και πιο ωφέλιμη;» Όταν αυτό ειπώθηκε, ο βραχμάνος Σανγκάραβα είπε στον σεβάσμιο Άναντα: «Όπως ακριβώς ο αξιότιμος Γκόταμα και ο αξιότιμος Άναντα. Αυτοί είναι αξιοσέβαστοι για μένα, αυτοί είναι αξιέπαινοι για μένα».
Για δεύτερη φορά ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον βραχμάνο Σανγκάραβα: «Δεν σε ρωτώ έτσι, βραχμάνε - 'ποιοι είναι αξιοσέβαστοι για σένα ή ποιοι είναι αξιέπαινοι για σένα'; Έτσι σε ρωτώ, βραχμάνε - 'από αυτές τις δύο πρακτικές, βραχμάνε, ποια πρακτική σου αρέσει ως λιγότερο επίπονη και λιγότερο κοπιαστική και πιο καρποφόρα και πιο ωφέλιμη;'» Για δεύτερη φορά ο βραχμάνος Σανγκάραβα είπε στον σεβάσμιο Άναντα: «Όπως ακριβώς ο αξιότιμος Γκόταμα και ο αξιότιμος Άναντα. Αυτοί είναι αξιοσέβαστοι για μένα, αυτοί είναι αξιέπαινοι για μένα».
Για τρίτη φορά ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον βραχμάνο Σανγκάραβα: «Δεν σε ρωτώ έτσι, βραχμάνε - 'ποιοι είναι αξιοσέβαστοι για σένα ή ποιοι είναι αξιέπαινοι για σένα'; Έτσι σε ρωτώ, βραχμάνε - 'από αυτές τις δύο πρακτικές, βραχμάνε, ποια πρακτική σου αρέσει ως λιγότερο επίπονη και λιγότερο κοπιαστική και πιο καρποφόρα και πιο ωφέλιμη;'» Για τρίτη φορά ο βραχμάνος Σανγκάραβα είπε στον σεβάσμιο Άναντα: «Όπως ακριβώς ο αξιότιμος Γκόταμα και ο αξιότιμος Άναντα. Αυτοί είναι αξιοσέβαστοι για μένα, αυτοί είναι αξιέπαινοι για μένα».
Τότε στον Ευλογημένο ήρθε αυτή η σκέψη: «Μέχρι και τρεις φορές ο βραχμάνος Σανγκάραβα, ερωτηθείς από τον Άναντα μια εύλογη ερώτηση, αποφεύγει και δεν απαντά. Γιατί να μην τον απαλλάξω;» Τότε ο Ευλογημένος είπε στον βραχμάνο Σανγκάραβα: «Ποια συζήτηση, βραχμάνε, εγέρθηκε σήμερα μεταξύ των βασιλικών υπηρετών που είχαν συγκεντρωθεί στο εσωτερικό παλάτι του βασιλιά;» «Αυτή η συζήτηση, αγαπητέ Γκόταμα, εγέρθηκε σήμερα μεταξύ των βασιλικών υπηρετών που είχαν συγκεντρωθεί στο εσωτερικό παλάτι του βασιλιά - 'Παλαιότερα οι μοναχοί ήταν λιγότεροι και περισσότεροι επιδείκνυαν το θαύμα της υπερφυσικής δύναμης, ένα υπερανθρώπινο επίτευγμα· τώρα όμως οι μοναχοί είναι περισσότεροι και λιγότεροι επιδεικνύουν το θαύμα της υπερφυσικής δύναμης, ένα υπερανθρώπινο επίτευγμα'. Αυτή η συζήτηση, αγαπητέ Γκόταμα, εγέρθηκε σήμερα μεταξύ των βασιλικών υπηρετών που είχαν συγκεντρωθεί στο εσωτερικό παλάτι του βασιλιά».
«Υπάρχουν αυτά τα τρία θαύματα, βραχμάνε. Ποια τρία; Το θαύμα της υπερφυσικής δύναμης, το θαύμα της τηλεπάθειας, το θαύμα της παραίνεσης. Και τι, βραχμάνε, είναι το θαύμα της υπερφυσικής δύναμης; Εδώ, βραχμάνε, κάποιος βιώνει πολλά είδη υπερφυσικής δύναμης - 'ενώ είναι ένας γίνεται πολλοί, ενώ είναι πολλοί γίνεται ένας· εμφανίζεται και εξαφανίζεται· περνά χωρίς εμπόδιο μέσα από τοίχους, μέσα από περιφράξεις, μέσα από βουνά, όπως μέσα από τον αέρα· βυθίζεται και αναδύεται μέσα στη γη όπως στο νερό· περπατά πάνω στο νερό χωρίς να βυθίζεται όπως στη γη· ταξιδεύει στον αέρα με διασταυρωμένα πόδια όπως ένα φτερωτό πουλί· ακόμη και τη σελήνη και τον ήλιο, τόσο ισχυρούς και τόσο δυνατούς, τους αγγίζει και τους χαϊδεύει με το χέρι του, ασκεί κυριαρχία με το σώμα του μέχρι και τον κόσμο του Βράχμα'. Αυτό ονομάζεται, βραχμάνε, το θαύμα της υπερφυσικής δύναμης.
«Και τι, βραχμάνε, είναι το θαύμα της τηλεπάθειας; Εδώ, βραχμάνε, κάποιος διαβάζει μέσω σημαδιών - 'έτσι είναι ο νους σου, έτσι είναι ο νους σου, αυτή είναι η συνείδησή σου'. Ακόμη κι αν διαβάζει πολλά, έτσι ακριβώς είναι αυτό, όχι διαφορετικά.
«Εδώ λοιπόν, βραχμάνε, κάποιος δεν διαβάζει βέβαια μέσω σημαδιών, αλλά αφού ακούσει τον ήχο ανθρώπων ή πνευμάτων ή θεοτήτων, διαβάζει - 'έτσι είναι ο νους σου, έτσι είναι ο νους σου, αυτή είναι η συνείδησή σου'. Ακόμη κι αν διαβάζει πολλά, έτσι ακριβώς είναι αυτό, όχι διαφορετικά.
«Εδώ λοιπόν, βραχμάνε, κάποιος δεν διαβάζει βέβαια μέσω σημαδιών, ούτε αφού ακούσει τον ήχο ανθρώπων ή πνευμάτων ή θεοτήτων διαβάζει, αλλά αφού ακούσει τον ήχο της διάχυσης του λογισμού κάποιου που σκέφτεται και συλλογίζεται, διαβάζει - 'έτσι είναι ο νους σου, έτσι είναι ο νους σου, αυτή είναι η συνείδησή σου'. Ακόμη κι αν διαβάζει πολλά, έτσι ακριβώς είναι αυτό, όχι διαφορετικά.
«Εδώ λοιπόν, βραχμάνε, κάποιος δεν διαβάζει βέβαια μέσω σημαδιών, ούτε αφού ακούσει τον ήχο ανθρώπων ή πνευμάτων ή θεοτήτων διαβάζει, ούτε αφού ακούσει τον ήχο της διάχυσης του λογισμού κάποιου που σκέφτεται και συλλογίζεται διαβάζει, αλλά περιλαμβάνοντας με τον νου του τον νου κάποιου που έχει επιτύχει αυτοσυγκέντρωση χωρίς λογισμό και συλλογισμό, κατανοεί - 'με τον τρόπο που οι νοητικές δραστηριότητες αυτού του αξιότιμου έχουν κατευθυνθεί, αμέσως μετά από αυτή τη συνείδηση θα σκεφτεί αυτόν τον συγκεκριμένο λογισμό'. Ακόμη κι αν διαβάζει πολλά, έτσι ακριβώς είναι αυτό, όχι διαφορετικά. Αυτό ονομάζεται, βραχμάνε, το θαύμα της τηλεπάθειας.
«Και τι, βραχμάνε, είναι το θαύμα της παραίνεσης; Εδώ, βραχμάνε, κάποιος παραινεί έτσι - 'σκεφτείτε έτσι, μη σκέφτεστε έτσι· προσέχετε έτσι, μη προσέχετε έτσι· εγκαταλείψτε αυτό, επιτύχετε αυτό και παραμείνετε σε αυτό'. Αυτό ονομάζεται, βραχμάνε, το θαύμα της παραίνεσης. Αυτά λοιπόν, βραχμάνε, είναι τα τρία θαύματα. Από αυτά τα τρία θαύματα, βραχμάνε, ποιο θαύμα σου αρέσει ως πιο ανώτερο και πιο εξαίσιο;»
«Εκεί, αγαπητέ Γκόταμα, αυτό το θαύμα όπου κάποιος εδώ βιώνει πολλά είδη υπερφυσικής δύναμης... κ.λπ... ασκεί κυριαρχία με το σώμα του μέχρι και τον κόσμο του Βράχμα, αυτό, αγαπητέ Γκόταμα, το θαύμα, όποιος το κάνει αυτός το βιώνει, όποιος το κάνει σε αυτόν ανήκει. Αυτό το θαύμα, αγαπητέ Γκόταμα, μου φαίνεται σαν να έχει τη φύση της μαγείας.
«Και αυτό το θαύμα, αγαπητέ Γκόταμα, όπου κάποιος εδώ διαβάζει μέσω σημαδιών - 'έτσι είναι ο νους σου, έτσι είναι ο νους σου, αυτή είναι η συνείδησή σου', ακόμη κι αν διαβάζει πολλά, έτσι ακριβώς είναι αυτό, όχι διαφορετικά. Εδώ λοιπόν, αγαπητέ Γκόταμα, κάποιος δεν διαβάζει βέβαια μέσω σημαδιών, αλλά αφού ακούσει τον ήχο ανθρώπων ή πνευμάτων ή θεοτήτων διαβάζει... κ.λπ... ούτε αφού ακούσει τον ήχο ανθρώπων ή πνευμάτων ή θεοτήτων διαβάζει, αλλά αφού ακούσει τον ήχο της διάχυσης του λογισμού κάποιου που σκέφτεται και συλλογίζεται διαβάζει... κ.λπ... ούτε αφού ακούσει τον ήχο της διάχυσης του λογισμού κάποιου που σκέφτεται και συλλογίζεται διαβάζει, αλλά περιλαμβάνοντας με τον νου του τον νου κάποιου που έχει επιτύχει αυτοσυγκέντρωση χωρίς λογισμό και συλλογισμό, κατανοεί - 'με τον τρόπο που οι νοητικές δραστηριότητες αυτού του αξιότιμου έχουν κατευθυνθεί, αμέσως μετά από αυτή τη συνείδηση θα σκεφτεί αυτόν τον συγκεκριμένο λογισμό', ακόμη κι αν διαβάζει πολλά, έτσι ακριβώς είναι αυτό, όχι διαφορετικά. Και αυτό το θαύμα, αγαπητέ Γκόταμα, όποιος το κάνει αυτός το βιώνει, όποιος το κάνει σε αυτόν ανήκει. Και αυτό το θαύμα, αγαπητέ Γκόταμα, μου φαίνεται σαν να έχει τη φύση της μαγείας.
«Και αυτό το θαύμα, αγαπητέ Γκόταμα, όπου κάποιος παραινεί έτσι - 'σκεφτείτε έτσι, μη σκέφτεστε έτσι· προσέχετε έτσι, μη προσέχετε έτσι· εγκαταλείψτε αυτό, επιτύχετε αυτό και παραμείνετε σε αυτό'. Αυτό ακριβώς το θαύμα, αγαπητέ Γκόταμα, μου αρέσει ως πιο εξαίρετο και πιο εξαίσιο από αυτά τα τρία θαύματα.
«Καταπληκτικό, αγαπητέ Γκόταμα, εκπληκτικό, αγαπητέ Γκόταμα! Πόσο καλά ειπωμένο είναι αυτό από τον αξιότιμο Γκόταμα, και εμείς θυμόμαστε τον αξιότιμο Γκόταμα ως προικισμένο με αυτά τα τρία θαύματα. Διότι ο αξιότιμος Γκόταμα βιώνει πολλά είδη υπερφυσικής δύναμης... κ.λπ... ασκεί κυριαρχία με το σώμα του μέχρι και τον κόσμο του Βράχμα· διότι ο αξιότιμος Γκόταμα, περιλαμβάνοντας με τον νου του τον νου κάποιου που έχει επιτύχει αυτοσυγκέντρωση χωρίς λογισμό και συλλογισμό, κατανοεί - 'με τον τρόπο που οι νοητικές δραστηριότητες αυτού του αξιότιμου έχουν κατευθυνθεί, αμέσως μετά από αυτή τη συνείδηση θα σκεφτεί αυτόν τον συγκεκριμένο λογισμό'. Διότι ο αξιότιμος Γκόταμα παραινεί έτσι - 'σκεφτείτε έτσι, μη σκέφτεστε έτσι· προσέχετε έτσι, μη προσέχετε έτσι· εγκαταλείψτε αυτό, επιτύχετε αυτό και παραμείνετε σε αυτό'».
«Σίγουρα πράγματι, βραχμάνε, αυτή η ρήση ειπώθηκε προσβάλλοντας και επιτιθέμενη· αλλά όμως θα σου απαντήσω. Διότι εγώ, βραχμάνε, βιώνω πολλά είδη υπερφυσικής δύναμης... κ.λπ... ασκώ κυριαρχία με το σώμα μου μέχρι και τον κόσμο του Βράχμα. Διότι εγώ, βραχμάνε, περιλαμβάνοντας με τον νου μου τον νου κάποιου που έχει επιτύχει αυτοσυγκέντρωση χωρίς λογισμό και συλλογισμό, κατανοώ - 'με τον τρόπο που οι νοητικές δραστηριότητες αυτού του αξιότιμου έχουν κατευθυνθεί, αμέσως μετά από αυτή τη συνείδηση θα σκεφτεί αυτόν τον συγκεκριμένο λογισμό'. Διότι εγώ, βραχμάνε, παραινώ έτσι - 'σκεφτείτε έτσι, μη σκέφτεστε έτσι· προσέχετε έτσι, μη προσέχετε έτσι· εγκαταλείψτε αυτό, επιτύχετε αυτό και παραμείνετε σε αυτό'».
«Υπάρχει όμως, αγαπητέ Γκόταμα, κάποιος άλλος έστω και ένας μοναχός που είναι προικισμένος με αυτά τα τρία θαύματα, εκτός από τον αξιότιμο Γκόταμα;» «Όχι μόνο μία εκατοντάδα, βραχμάνε, ούτε δύο εκατοντάδες, ούτε τρεις εκατοντάδες, ούτε τέσσερις εκατοντάδες, ούτε πέντε εκατοντάδες, αλλά πολύ περισσότεροι είναι οι μοναχοί που είναι προικισμένοι με αυτά τα τρία θαύματα». «Πού όμως, αγαπητέ Γκόταμα, διαμένουν τώρα αυτοί οι μοναχοί;» «Σε αυτή ακριβώς την κοινότητα μοναχών, βραχμάνε».
«Θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα, θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα! Όπως, αγαπητέ Γκόταμα, κάποιος θα έστηνε όρθιο κάτι που είχε αναποδογυριστεί, ή θα αποκάλυπτε κάτι που ήταν κρυμμένο, ή θα έδειχνε τον δρόμο σε κάποιον που είχε χαθεί, ή θα κρατούσε μια λάμπα λαδιού στο σκοτάδι - 'αυτοί που έχουν μάτια θα δουν τα αντικείμενα', έτσι ακριβώς η Διδασκαλία έχει φανερωθεί από τον αξιότιμο Γκόταμα με πολλούς τρόπους. Εγώ καταφεύγω στον αξιότιμο Γκόταμα ως καταφύγιο, και στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα των μοναχών. Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Γκόταμα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής». Δέκατη.