1.
Η ομιλία για τη βούληση
171.
«Όταν λοιπόν, μοναχοί, υπάρχει σώμα, εξαιτίας της σωματικής βούλησης εγείρεται εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία.
Όταν λοιπόν, μοναχοί, υπάρχει ομιλία, εξαιτίας της λεκτικής βούλησης εγείρεται εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία.
Όταν λοιπόν, μοναχοί, υπάρχει νους, εξαιτίας της νοητικής βούλησης εγείρεται εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία, ακριβώς με την άγνοια ως συνθήκη.
«Είτε ο ίδιος, μοναχοί, δημιουργεί εκείνη τη σωματική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε άλλοι του, μοναχοί, δημιουργούν εκείνη τη σωματική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε με πλήρη επίγνωση, μοναχοί, δημιουργεί εκείνη τη σωματική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία. Είτε χωρίς πλήρη επίγνωση, μοναχοί, δημιουργεί εκείνη τη σωματική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία.
«Είτε ο ίδιος, μοναχοί, δημιουργεί εκείνη τη λεκτική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία· είτε άλλοι του, μοναχοί, δημιουργούν εκείνη τη λεκτική δραστηριότητα· η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία· είτε με πλήρη επίγνωση, μοναχοί, δημιουργεί εκείνη τη λεκτική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία· είτε χωρίς πλήρη επίγνωση, μοναχοί, δημιουργεί εκείνη τη λεκτική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία.
«Είτε ο ίδιος, μοναχοί, δημιουργεί εκείνη τη νοητική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία· είτε άλλοι του, μοναχοί, δημιουργούν εκείνη τη νοητική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία· είτε με πλήρη επίγνωση, μοναχοί, δημιουργεί εκείνη τη νοητική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία· είτε χωρίς πλήρη επίγνωση, μοναχοί, δημιουργεί εκείνη τη νοητική δραστηριότητα, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία.
«Σε αυτά τα φαινόμενα, μοναχοί, η άγνοια είναι εμπλεκόμενη· αλλά ακριβώς από την πλήρη φθίση και παύση της άγνοιας, εκείνο το σώμα δεν υπάρχει, το οποίο ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία, εκείνη η ομιλία δεν υπάρχει, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία, εκείνος ο νους δεν υπάρχει, ο οποίος ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία, εκείνο το χωράφι δεν υπάρχει... κ.λπ... εκείνη η τοποθεσία δεν υπάρχει... κ.λπ... εκείνη η αισθητήρια βάση δεν υπάρχει... κ.λπ... εκείνη η αιτία δεν υπάρχει, η οποία ως συνθήκη του εγείρει εσωτερικά ευτυχία και δυστυχία».
«Υπάρχουν, μοναχοί, αυτοί οι τέσσερις τρόποι απόκτησης ατομικής ύπαρξης. Ποιοι τέσσερις; Υπάρχει, μοναχοί, τρόπος απόκτησης ατομικής ύπαρξης, στον οποίο λειτουργεί η δική του πρόθεση, όχι η πρόθεση άλλου. Υπάρχει, μοναχοί, τρόπος απόκτησης ατομικής ύπαρξης, στον οποίο λειτουργεί η πρόθεση άλλου, όχι η δική του πρόθεση. Υπάρχει, μοναχοί, τρόπος απόκτησης ατομικής ύπαρξης, στον οποίο λειτουργεί τόσο η δική του πρόθεση όσο και η πρόθεση άλλου. Υπάρχει, μοναχοί, τρόπος απόκτησης ατομικής ύπαρξης, στον οποίο δεν λειτουργεί ούτε η δική του πρόθεση, ούτε η πρόθεση άλλου. Αυτοί, μοναχοί, είναι οι τέσσερις τρόποι απόκτησης ατομικής ύπαρξης».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Σαριπούττα είπε στον Ευλογημένο: «Εγώ λοιπόν, σεβάσμιε κύριε, κατανοώ έτσι αναλυτικά το νόημα αυτού που ειπώθηκε συνοπτικά από τον Ευλογημένο - 'Εκεί, σεβάσμιε κύριε, αυτός ο τρόπος απόκτησης ατομικής ύπαρξης στον οποίο λειτουργεί η δική του πρόθεση, όχι η πρόθεση άλλου, εξαιτίας της δικής τους πρόθεσης εκείνων των όντων υπάρχει θάνατος από εκείνη την κατηγορία. Εκεί, σεβάσμιε κύριε, αυτός ο τρόπος απόκτησης ατομικής ύπαρξης στον οποίο λειτουργεί η πρόθεση άλλου, όχι η δική τους πρόθεση, εξαιτίας της πρόθεσης άλλου εκείνων των όντων υπάρχει θάνατος από εκείνη την κατηγορία. Εκεί, σεβάσμιε κύριε, αυτός ο τρόπος απόκτησης ατομικής ύπαρξης στον οποίο λειτουργεί τόσο η δική τους πρόθεση όσο και η πρόθεση άλλου, εξαιτίας τόσο της δικής τους πρόθεσης όσο και της πρόθεσης άλλου εκείνων των όντων υπάρχει θάνατος από εκείνη την κατηγορία. Εκεί, σεβάσμιε κύριε, αυτός ο τρόπος απόκτησης ατομικής ύπαρξης στον οποίο δεν λειτουργεί ούτε η δική τους πρόθεση ούτε η πρόθεση άλλου, ποιοι θεοί πρέπει να θεωρηθούν με αυτόν;'» «Οι θεοί που φτάνουν στο επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, Σαριπούττα, πρέπει να θεωρηθούν με αυτόν».
«Ποια άραγε, σεβάσμιε κύριε, είναι η αιτία, ποια η συνθήκη για την οποία μερικά όντα εδώ, έχοντας πεθάνει από εκείνη την τάξη, είναι επιστρέφοντες, ερχόμενοι σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης; Και ποια, σεβάσμιε κύριε, είναι η αιτία, ποια η συνθήκη για την οποία μερικά όντα εδώ, έχοντας πεθάνει από εκείνη την τάξη, είναι μη-επιστρέφοντες, μη ερχόμενοι σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης;» «Εδώ, Σαριπούττα, σε κάποιο άτομο οι κατώτεροι νοητικοί δεσμοί δεν έχουν εγκαταλειφθεί· αυτός στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, διαμένει. Αυτός το απολαμβάνει, το επιθυμεί και βρίσκει ικανοποίηση σε αυτό· σταθερός σε αυτό, αφοσιωμένος σε αυτό, διαμένοντας συχνά σε αυτό, χωρίς να έχει ξεπέσει, πεθαίνοντας επαναγεννιέται ως σύντροφος των θεών που έχουν φτάσει στο επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης. Αυτός πεθαίνοντας από εκεί είναι επιστρέφων, ερχόμενος σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης.
«Εδώ επίσης, Σαριπούττα, σε κάποιο άτομο οι κατώτεροι νοητικοί δεσμοί έχουν εγκαταλειφθεί· αυτός στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, διαμένει. Αυτός το απολαμβάνει, το επιθυμεί και βρίσκει ικανοποίηση σε αυτό· σταθερός σε αυτό, αφοσιωμένος σε αυτό, διαμένοντας συχνά σε αυτό, χωρίς να έχει ξεπέσει, πεθαίνοντας επαναγεννιέται ως σύντροφος των θεών που έχουν φτάσει στο επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης. Αυτός πεθαίνοντας από εκεί είναι μη-επιστρέφων, μη ερχόμενος σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης.
«Αυτή λοιπόν, Σαριπούττα, είναι η αιτία, αυτή η συνθήκη για την οποία μερικά όντα εδώ, έχοντας πεθάνει από εκείνη την τάξη, είναι επιστρέφοντες, ερχόμενοι σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης. Αυτή όμως, Σαριπούττα, είναι η αιτία, αυτή η συνθήκη για την οποία μερικά όντα εδώ, έχοντας πεθάνει από εκείνη την τάξη, είναι μη-επιστρέφοντες, μη ερχόμενοι σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Πρώτο.