2.
Η ομιλία για τον Τίσσα
84.
Προέλευση στη Σαβάττχι.
Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Τίσσα, ο γιος της θείας του Ευλογημένου, ανακοίνωσε έτσι σε πολλούς μοναχούς:
«Το σώμα μου, φίλοι, έγινε σαν μουδιασμένο·
ούτε οι κατευθύνσεις δεν μου φαίνονται καθαρά·
ούτε οι διδασκαλίες δεν μου έρχονται στον νου·
και η νωθρότητα και υπνηλία κατακυριεύει τη συνείδησή μου·
και χωρίς ευχαρίστηση ακολουθώ την άγια ζωή·
και έχω σκεπτικιστική αμφιβολία για τις διδασκαλίες».
Τότε αρκετοί μοναχοί πήγαν εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασαν, απέδωσαν σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισαν στο πλάι. Καθισμένοι στο πλάι, εκείνοι οι μοναχοί είπαν στον Ευλογημένο: «Ο σεβάσμιος, σεβάσμιε κύριε, Τίσσα, ο γιος της θείας του Ευλογημένου, ανακοίνωσε έτσι σε πολλούς μοναχούς: 'Το σώμα μου, φίλοι, έγινε σαν μουδιασμένο· ούτε οι κατευθύνσεις δεν μου φαίνονται καθαρά· ούτε οι διδασκαλίες δεν μου έρχονται στον νου· και η νωθρότητα και υπνηλία κατακυριεύει τη συνείδησή μου· και χωρίς ευχαρίστηση ακολουθώ την άγια ζωή· και έχω σκεπτικιστική αμφιβολία για τις διδασκαλίες'».
Τότε ο Ευλογημένος απευθύνθηκε σε κάποιον μοναχό: «Έλα εσύ, μοναχέ, εκ μέρους μου απευθύνσου στον μοναχό Τίσσα». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησε εκείνος ο μοναχός στον Ευλογημένο και πήγε εκεί όπου ήταν ο σεβάσμιος Τίσσα· αφού πλησίασε, είπε στον σεβάσμιο Τίσσα: «Ο Διδάσκαλος σε καλεί, φίλε Τίσσα». «Ναι, φίλε», απάντησε ο σεβάσμιος Τίσσα σε εκείνον τον μοναχό και πήγε εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Στον σεβάσμιο Τίσσα που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό: «Είναι αλήθεια λοιπόν, Τίσσα, ότι εσύ ανακοίνωσες έτσι σε πολλούς μοναχούς: 'Το σώμα μου, φίλοι, έγινε σαν μουδιασμένο... κ.λπ... και έχω σκεπτικιστική αμφιβολία για τις διδασκαλίες';» «Ναι, σεβάσμιε κύριε». «Τι νομίζεις, Τίσσα, στην ύλη σε αυτόν που δεν έχει απαλλαγεί από το πάθος, που δεν έχει απαλλαγεί από τη θέληση, που δεν έχει απαλλαγεί από την αγάπη, που δεν έχει απαλλαγεί από τη δίψα, που δεν έχει απαλλαγεί από τον πυρετό, που δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, από τη μεταβολή και την αλλαγή εκείνης της ύλης εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Καλώς, καλώς, Τίσσα! Έτσι πράγματι είναι αυτό, Τίσσα. Όπως συμβαίνει σε αυτόν που δεν έχει απαλλαγεί από το πάθος στην ύλη... στο αίσθημα... στην αντίληψη... στις δραστηριότητες σε αυτόν που δεν έχει απαλλαγεί από το πάθος... κ.λπ... από τη μεταβολή και την αλλαγή εκείνων των δραστηριοτήτων εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Καλώς, καλώς, Τίσσα! Έτσι πράγματι είναι αυτό, Τίσσα. Όπως συμβαίνει στη συνείδηση σε αυτόν που δεν έχει απαλλαγεί από το πάθος, που δεν έχει απαλλαγεί από τη θέληση, που δεν έχει απαλλαγεί από την αγάπη, που δεν έχει απαλλαγεί από τη δίψα, που δεν έχει απαλλαγεί από τον πυρετό, που δεν έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, από τη μεταβολή και την αλλαγή εκείνης της συνείδησης εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Καλώς, καλώς, Τίσσα! Έτσι πράγματι είναι αυτό, Τίσσα. Όπως συμβαίνει στη συνείδηση σε αυτόν που δεν έχει απαλλαγεί από το πάθος. Τι νομίζεις, Τίσσα, στην ύλη σε αυτόν που έχει απαλλαγεί από το πάθος, που έχει απαλλαγεί από τη θέληση, που έχει απαλλαγεί από την αγάπη, που έχει απαλλαγεί από τη δίψα, που έχει απαλλαγεί από τον πυρετό, που έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, από τη μεταβολή και την αλλαγή εκείνης της ύλης εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Καλώς, καλώς, Τίσσα! Έτσι πράγματι είναι αυτό, Τίσσα. Όπως συμβαίνει στην ύλη σε αυτόν που έχει απαλλαγεί από το πάθος... στο αίσθημα... στην αντίληψη... στις δραστηριότητες σε αυτόν που έχει απαλλαγεί από το πάθος... στη συνείδηση σε αυτόν που έχει απαλλαγεί από το πάθος, που έχει απαλλαγεί από τη θέληση, που έχει απαλλαγεί από την αγάπη, που έχει απαλλαγεί από τη δίψα, που έχει απαλλαγεί από τον πυρετό, που έχει απαλλαγεί από την επιθυμία, από τη μεταβολή και την αλλαγή εκείνης της συνείδησης εγείρονται λύπη, θρήνος, πόνος, δυσαρέσκεια και άγχος;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Καλώς, καλώς, Τίσσα! Έτσι πράγματι είναι αυτό, Τίσσα. Όπως συμβαίνει στη συνείδηση σε αυτόν που έχει απαλλαγεί από το πάθος. Τι νομίζεις, Τίσσα, η ύλη είναι μόνιμη ή παροδική;» «Παροδική, σεβάσμιε κύριε». «Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;» «Παροδική, σεβάσμιε κύριε». Γι' αυτό εδώ... κ.λπ... βλέποντας έτσι... κ.λπ... κατανοεί ότι δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης».
«Όπως, Τίσσα, δύο άνθρωποι - ένας άνθρωπος μη επιδέξιος στην οδό, ένας άνθρωπος επιδέξιος στην οδό. Εκείνος ο μη επιδέξιος στην οδό άνθρωπος θα ρωτούσε εκείνον τον επιδέξιο στην οδό άνθρωπο για την οδό. Εκείνος θα έλεγε έτσι - "Έλα, αγαπητέ άνθρωπε, αυτή είναι η οδός. Πήγαινε από αυτήν για λίγο. Αφού πας από αυτήν για λίγο θα δεις μια διχάλα· εκεί αφήνοντας την αριστερή, πάρε τη δεξιά. Πήγαινε από αυτήν για λίγο. Αφού πας από αυτήν για λίγο θα δεις ένα πυκνό δασώδες άλσος. Πήγαινε από αυτήν για λίγο. Αφού πας από αυτήν για λίγο θα δεις μια μεγάλη χαμηλή λίμνη. Πήγαινε από αυτήν για λίγο. Αφού πας από αυτήν για λίγο θα δεις έναν λάκκο, έναν γκρεμό. Πήγαινε από αυτήν για λίγο. Αφού πας από αυτήν για λίγο θα δεις ένα ομαλό κομμάτι γης, γοητευτικό"».
«Αυτή η παρομοίωση έγινε από μένα, Τίσσα, για να γίνει κατανοητό το νόημα. Και αυτό είναι το νόημα εδώ - "Ο άνθρωπος μη επιδέξιος στην οδό", Τίσσα, αυτή είναι ονομασία του κοσμικού ανθρώπου. "Ο άνθρωπος επιδέξιος στην οδό", Τίσσα, αυτή είναι ονομασία του Τατχάγκατα, του Άξιου, του Πλήρως Αυτοφωτισμένου. "Η διχάλα", Τίσσα, αυτή είναι ονομασία της σκεπτικιστικής αμφιβολίας. "Η αριστερή οδός", Τίσσα, αυτή είναι ονομασία της οκταμελούς λανθασμένης οδού, δηλαδή - της λανθασμένης άποψης... κ.λπ... της λανθασμένης αυτοσυγκέντρωσης. "Η δεξιά οδός", Τίσσα, αυτή είναι ονομασία της ευγενούς οκταμελούς οδού, δηλαδή - της ορθής άποψης... κ.λπ... της ορθής αυτοσυγκέντρωσης. "Το πυκνό δασώδες άλσος", Τίσσα, αυτή είναι ονομασία της άγνοιας. "Η μεγάλη χαμηλή λίμνη", Τίσσα, αυτή είναι ονομασία των ηδονών. "Ο λάκκος, ο γκρεμός", Τίσσα, αυτή είναι ονομασία της οργής και του άγχους. "Το ομαλό κομμάτι γης, γοητευτικό", Τίσσα, αυτή είναι ονομασία του Νιμπάνα. Απόλαυσε, Τίσσα, απόλαυσε, Τίσσα! Εγώ είμαι εδώ με τη νουθεσία, εγώ είμαι εδώ με την υποστήριξη, εγώ είμαι εδώ με την καθοδήγηση».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Ο σεβάσμιος Τίσσα, ευχαριστημένος, αγαλλίασε με τα λόγια του Ευλογημένου. Δεύτερο.