1.
Η ομιλία για αυτόν που δεν έχει ακούσει
61.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα... κ.λπ...
«Ο αδαής, μοναχοί, κοινός άνθρωπος θα μπορούσε να αποστραφεί αυτό το σώμα που αποτελείται από τα τέσσερα πρωταρχικά υλικά στοιχεία, θα μπορούσε να απαλλαγεί από το πάθος, θα μπορούσε να απελευθερωθεί.
Για ποιο λόγο;
Φαίνεται, μοναχοί, αυτού του σώματος που αποτελείται από τα τέσσερα πρωταρχικά υλικά στοιχεία η αύξηση και η μείωση, η πρόσληψη και η απόθεση.
Για αυτό το λόγο εκεί ο αδαής κοινός άνθρωπος θα μπορούσε να αποστραφεί, θα μπορούσε να απαλλαγεί από το πάθος, θα μπορούσε να απελευθερωθεί».
«Αλλά αυτό, μοναχοί, που ονομάζεται συνείδηση, και επίσης νους, και επίσης νοητική συνείδηση, εκεί ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν είναι ικανός να αποστραφεί, δεν είναι ικανός να απαλλαγεί από το πάθος, δεν είναι ικανός να απελευθερωθεί. Για ποιο λόγο; Διότι αυτό, μοναχοί, για μακρύ χρόνο από τον αδαή κοινό άνθρωπο έχει προσκολληθεί, έχει ιδιοποιηθεί, έχει κρατηθεί σφιχτά - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου'. Για αυτό το λόγο εκεί ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν είναι ικανός να αποστραφεί, δεν είναι ικανός να απαλλαγεί από το πάθος, δεν είναι ικανός να απελευθερωθεί.
«Καλύτερα, μοναχοί, ο αδαής κοινός άνθρωπος να προσεγγίσει αυτό το σώμα που αποτελείται από τα τέσσερα πρωταρχικά υλικά στοιχεία ως εαυτό, παρά τη συνείδηση. Για ποιο λόγο; Φαίνεται, μοναχοί, αυτό το σώμα που αποτελείται από τα τέσσερα πρωταρχικά υλικά στοιχεία να διαρκεί ένα έτος, να διαρκεί δύο έτη, να διαρκεί τρία έτη, να διαρκεί τέσσερα έτη, να διαρκεί πέντε έτη, να διαρκεί δέκα έτη, να διαρκεί είκοσι έτη, να διαρκεί τριάντα έτη, να διαρκεί σαράντα έτη, να διαρκεί πενήντα έτη, να διαρκεί εκατό έτη, και ακόμη περισσότερο να διαρκεί.
«Αλλά αυτό, μοναχοί, που ονομάζεται συνείδηση, και επίσης νους, και επίσης νοητική συνείδηση, αυτό τη νύχτα και την ημέρα άλλο εγείρεται και άλλο καταπαύει. Όπως, μοναχοί, μια μαϊμού περιφερόμενη στο δάσος, στο άγριο δάσος, πιάνει ένα κλαδί, αφήνοντάς το πιάνει άλλο, αφήνοντάς το πιάνει άλλο· ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, αυτό που ονομάζεται συνείδηση, και επίσης νους, και επίσης νοητική συνείδηση, αυτό τη νύχτα και την ημέρα άλλο εγείρεται και άλλο καταπαύει.
«Εκεί, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής στρέφει την προσοχή του συνετά ακριβώς στην Εξαρτώμενη Γένεση - 'έτσι όταν αυτό υπάρχει, τούτο υπάρχει· από την έγερση αυτού τούτο εγείρεται· όταν αυτό δεν υπάρχει, τούτο δεν υπάρχει· με την παύση αυτού τούτο καταπαύει - δηλαδή με την άγνοια ως συνθήκη υπάρχουν δραστηριότητες· με τις δραστηριότητες ως συνθήκη υπάρχει συνείδηση... κ.λπ... Έτσι υπάρχει η προέλευση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου. Αλλά ακριβώς από την πλήρη φθίση και παύση της άγνοιας υπάρχει η παύση των δραστηριοτήτων· από την παύση των δραστηριοτήτων υπάρχει η παύση της συνείδησης... κ.λπ... Έτσι υπάρχει η παύση αυτού του ολόκληρου συνόλου του υπαρξιακού πόνου'».
«Βλέποντας έτσι, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από την ύλη, αποστασιοποιείται από το αίσθημα, αποστασιοποιείται από την αντίληψη, αποστασιοποιείται από τις δραστηριότητες, αποστασιοποιείται από τη συνείδηση· αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'. Κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'». Πρώτο.