5.
Η ομιλία με την παρομοίωση του βουνού
136.
Προέλευση στη Σαβάττχι.
Στον βασιλιά Πασενάντι της Κοσάλα που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Λοιπόν, από πού έρχεσαι, μεγάλε βασιλιά, το μεσημέρι;»
«Εκείνα τα βασιλικά καθήκοντα, σεβάσμιε κύριε, που υπάρχουν για βασιλιάδες της πολεμικής κάστας που έχουν χριστεί στην κεφαλή, μεθυσμένους από τη μέθη της εξουσίας, κατακλυσμένους από την απληστία για ηδονές, που έχουν επιτύχει σταθερότητα στη χώρα, που κατοικούν αφού κατέκτησαν μια μεγάλη έκταση γης - σε αυτά εγώ τώρα είμαι απασχολημένος».
«Τι νομίζεις, μεγάλε βασιλιά, εδώ θα ερχόταν σε σένα ένας άνθρωπος από την ανατολική κατεύθυνση, αξιόπιστος και έμπιστος. Αυτός αφού σε πλησίαζε θα έλεγε έτσι - "Ας γνωρίζει η Μεγαλειότητά σας, μεγάλε βασιλιά, εγώ έρχομαι από την ανατολική κατεύθυνση. Εκεί είδα ένα μεγάλο βουνό ίσο με τον ουρανό να έρχεται συνθλίβοντας όλα τα έμβια όντα. Ό,τι πρέπει να γίνει από σένα, μεγάλε βασιλιά, αυτό κάνε". Τότε θα ερχόταν ένας δεύτερος άνθρωπος από τη δυτική κατεύθυνση... κ.λπ... τότε θα ερχόταν ένας τρίτος άνθρωπος από τη βόρεια κατεύθυνση... κ.λπ... τότε θα ερχόταν ένας τέταρτος άνθρωπος από τη νότια κατεύθυνση, αξιόπιστος και έμπιστος. Αυτός αφού σε πλησίαζε θα έλεγε έτσι - "Ας γνωρίζει η Μεγαλειότητά σας, μεγάλε βασιλιά, εγώ έρχομαι από τη νότια κατεύθυνση. Εκεί είδα ένα μεγάλο βουνό ίσο με τον ουρανό να έρχεται συνθλίβοντας όλα τα έμβια όντα. Ό,τι πρέπει να γίνει από σένα, μεγάλε βασιλιά, αυτό κάνε". Όταν ένας τέτοιος μεγάλος και τρομερός κίνδυνος έχει προκύψει για σένα, μεγάλε βασιλιά, μια φρικτή καταστροφή ανθρώπων, ενώ η ανθρώπινη ύπαρξη είναι δυσεύρετη, τι πρέπει να γίνει;»
«Όταν ένας τέτοιος μεγάλος και τρομερός κίνδυνος έχει προκύψει για μένα, σεβάσμιε κύριε, μια φρικτή καταστροφή ανθρώπων, ενώ η ανθρώπινη ύπαρξη είναι δυσεύρετη, τι πρέπει να γίνει εκτός από τη συμπεριφορά σύμφωνα με τη Διδασκαλία, εκτός από τη δίκαιη συμπεριφορά, εκτός από την πράξη του καλού, εκτός από την αξιέπαινη πράξη;»
«Σε ενημερώνω, μεγάλε βασιλιά, σε πληροφορώ, μεγάλε βασιλιά, το γήρας και ο θάνατος σε καταλαμβάνουν, μεγάλε βασιλιά. Όταν το γήρας και ο θάνατος σε καταλαμβάνουν, μεγάλε βασιλιά, τι πρέπει να γίνει;» «Όταν το γήρας και ο θάνατος με καταλαμβάνουν, σεβάσμιε κύριε, τι πρέπει να γίνει εκτός από τη συμπεριφορά σύμφωνα με τη Διδασκαλία, τη δίκαιη συμπεριφορά, την πράξη του καλού, την αξιέπαινη πράξη; Εκείνες οι μάχες με ελέφαντες, σεβάσμιε κύριε, που υπάρχουν για βασιλιάδες της πολεμικής κάστας που έχουν χριστεί στην κεφαλή, μεθυσμένους από τη μέθη της εξουσίας, κατακλυσμένους από την απληστία για ηδονές, που έχουν επιτύχει σταθερότητα στη χώρα, που κατοικούν αφού κατέκτησαν μια μεγάλη έκταση γης· για αυτές τις μάχες με ελέφαντες, σεβάσμιε κύριε, δεν υπάρχει προορισμός, δεν υπάρχει πεδίο όταν το γήρας και ο θάνατος καταλαμβάνουν. Και εκείνες, σεβάσμιε κύριε, για βασιλιάδες της πολεμικής κάστας που έχουν χριστεί στην κεφαλή... κ.λπ... που κατοικούν, οι μάχες με άλογα υπάρχουν... κ.λπ... οι μάχες με άρματα υπάρχουν... κ.λπ... οι μάχες με πεζικό υπάρχουν· για αυτές τις μάχες με πεζικό, σεβάσμιε κύριε, δεν υπάρχει προορισμός, δεν υπάρχει πεδίο όταν το γήρας και ο θάνατος καταλαμβάνουν. Υπάρχουν όμως, σεβάσμιε κύριε, σε αυτή τη βασιλική οικογένεια σύμβουλοι και μεγάλοι υπουργοί, που είναι ικανοί να διασπάσουν τους εχθρούς που έρχονται με μυστικές συμβουλές. Για αυτές τις μάχες με συμβουλές, σεβάσμιε κύριε, δεν υπάρχει προορισμός, δεν υπάρχει πεδίο όταν το γήρας και ο θάνατος καταλαμβάνουν. Υπάρχει όμως, σεβάσμιε κύριε, σε αυτή τη βασιλική οικογένεια άφθονο χρυσάφι και ασήμι, θαμμένο στη γη και αποθηκευμένο ψηλά, με το οποίο εμείς είμαστε ικανοί να δελεάσουμε τους εχθρούς που έρχονται με πλούτο. Για αυτές τις μάχες με πλούτο, σεβάσμιε κύριε, δεν υπάρχει προορισμός, δεν υπάρχει πεδίο όταν το γήρας και ο θάνατος καταλαμβάνουν. Όταν το γήρας και ο θάνατος με καταλαμβάνουν, σεβάσμιε κύριε, τι πρέπει να γίνει εκτός από τη συμπεριφορά σύμφωνα με τη Διδασκαλία, τη δίκαιη συμπεριφορά, την πράξη του καλού, την αξιέπαινη πράξη;»
«Έτσι είναι, μεγάλε βασιλιά, έτσι είναι, μεγάλε βασιλιά! Όταν το γήρας και ο θάνατος επέρχονται, τι πρέπει να γίνει εκτός από την ακολουθία της Διδασκαλίας, την ίση συμπεριφορά, την εκτέλεση καλών πράξεων, την εκτέλεση αξιέπαινων πράξεων;» Αυτά είπε ο Ευλογημένος... κ.λπ... ο Διδάσκαλος:
θα κυλούσαν ολόγυρα, συνθλίβοντας τις τέσσερις κατευθύνσεις.
στους της πολεμικής κάστας, στους βραχμάνους, στους της εμπορικής κάστας, στους της εργατικής κάστας, στους παρίες και τους καθαριστές·
τίποτε δεν αποφεύγει, τα πάντα συνθλίβει.
ούτε με πόλεμο μαντρών, είναι δυνατό να νικηθεί, ούτε με πλούτο.
στον Βούδα, στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα, ο συνετός ας εδραιώσει την πίστη.
ακριβώς εδώ τον επαινούν, και πεθαίνοντας χαίρεται στον παράδεισο».