9.
Η ομιλία για τον ασθενή
375.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Βεσάλι, στο χωριό Βελούβα.
Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Ελάτε, μοναχοί, εισέλθετε στην απόσυρση κατά την βροχερή εποχή γύρω από τη Βεσάλι, όπου έχετε φίλους, όπου έχετε γνωστούς, όπου έχετε στενούς φίλους.
Εγώ θα εισέλθω στην απόσυρση κατά την βροχερή εποχή εδώ ακριβώς, στο χωριό Βελούβα».
«Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο και εισήλθαν στην απόσυρση κατά την βροχερή εποχή γύρω από τη Βεσάλι, όπου είχαν φίλους, όπου είχαν γνωστούς, όπου είχαν στενούς φίλους.
Ο Ευλογημένος όμως εισήλθε στην απόσυρση κατά την βροχερή εποχή εκεί ακριβώς, στο χωριό Βελούβα.
Τότε στον Ευλογημένο, που είχε εισέλθει στην απόσυρση κατά την βροχερή εποχή, εγέρθηκε σοβαρή ασθένεια· έντονα αισθήματα συνέβαιναν, κοντά στον θάνατο. Αυτά ο Ευλογημένος, μνήμων και με πλήρη επίγνωση, υπέμεινε χωρίς να ταλαιπωρείται. Τότε στον Ευλογημένο ήρθε αυτή η σκέψη: «Δεν είναι πρέπον για μένα αυτό, να επιτύχω το τελικό Νιμπάνα χωρίς να ενημερώσω τους συνοδούς, χωρίς να αποχαιρετήσω την Κοινότητα των μοναχών. Γιατί να μην αποβάλω αυτή την ασθένεια με ενεργητικότητα και να παραμείνω έχοντας καθορίσει τη ζωτική δραστηριότητα;» Τότε ο Ευλογημένος, αφού απέβαλε εκείνη την ασθένεια με ενεργητικότητα, παρέμεινε έχοντας καθορίσει τη ζωτική δραστηριότητα.
Τότε ο Ευλογημένος, αφού ανάρρωσε από την ασθένεια, πρόσφατα αναρρωμένος από την αρρώστια, βγήκε από τη διαμονή και κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα στη σκιά του μοναστηριού. Τότε ο σεβάσμιος Άναντα πήγε προς τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον Ευλογημένο: «Είδα, σεβάσμιε κύριε, την άνεση του Ευλογημένου· είδα, σεβάσμιε κύριε, την υπομονή του Ευλογημένου· είδα, σεβάσμιε κύριε, την ανάρρωση του Ευλογημένου. Αλλά, σεβάσμιε κύριε, το σώμα μου έγινε σαν μουδιασμένο· ούτε οι κατευθύνσεις δεν μου φαίνονται καθαρά· ούτε οι διδασκαλίες δεν μου έρχονται στον νου λόγω της αρρώστιας του Ευλογημένου. Αλλά, σεβάσμιε κύριε, υπήρχε κάποια μικρή παρηγοριά: "Ο Ευλογημένος δεν θα επιτύχει το τελικό Νιμπάνα ακόμα, όχι μέχρι ο Ευλογημένος να πει κάτι σχετικά με την Κοινότητα των μοναχών"».
«Τι λοιπόν τώρα, Άναντα, η Κοινότητα των μοναχών προσδοκά κάτι από εμένα; Η Διδασκαλία, Άναντα, έχει διδαχθεί από εμένα χωρίς να κάνω διάκριση μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Δεν υπάρχει, Άναντα, για τον Τατχάγκατα κλειστή χούφτα του δασκάλου σχετικά με τις διδασκαλίες. Όποιος, Άναντα, θα σκεφτόταν έτσι - 'εγώ θα καθοδηγήσω την Κοινότητα των μοναχών' ή 'η Κοινότητα των μοναχών εξαρτάται από εμένα', αυτός, Άναντα, θα έλεγε κάτι σχετικά με την Κοινότητα των μοναχών. Στον Τατχάγκατα όμως, Άναντα, δεν υπάρχει τέτοια σκέψη - 'εγώ θα καθοδηγήσω την Κοινότητα των μοναχών' ή 'η Κοινότητα των μοναχών εξαρτάται από εμένα'. Γιατί λοιπόν, Άναντα, ο Τατχάγκατα να πει κάτι σχετικά με την Κοινότητα των μοναχών; Τώρα όμως εγώ, Άναντα, είμαι γηραιός, ηλικιωμένος, προχωρημένης ηλικίας, έχω διανύσει μεγάλη περίοδο και έχω φτάσει στο τέλος της ζωής μου. Η ηλικία μου τρέχει στα ογδόντα. Όπως, Άναντα, ένα παλιό κάρο συντηρείται με επιδέσμους· ακριβώς έτσι, Άναντα, θα έλεγα ότι το σώμα του Τατχάγκατα συντηρείται με επιδέσμους.
«Όταν, Άναντα, ο Τατχάγκατα, με τη μη προσοχή σε όλα τα σημάδια, με την παύση ορισμένων αισθημάτων, έχοντας επιτύχει την αυτοσυγκέντρωση του νου χωρίς σημάδια, διαμένει, πιο άνετο, Άναντα, εκείνη τη στιγμή είναι το σώμα του Τατχάγκατα. Επομένως, Άναντα, διαμένετε έχοντας τον εαυτό σας ως νησί, έχοντας τον εαυτό σας ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο, έχοντας τη Διδασκαλία ως νησί, έχοντας τη Διδασκαλία ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο.
«Και πώς, Άναντα, ένας μοναχός διαμένει έχοντας τον εαυτό του ως νησί, έχοντας τον εαυτό του ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο, έχοντας τη Διδασκαλία ως νησί, έχοντας τη Διδασκαλία ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο; Εδώ, Άναντα, ένας μοναχός διαμένει παρατηρώντας το σώμα στο σώμα, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· στα αισθήματα... κ.λπ... στη συνείδηση... κ.λπ... στα νοητικά φαινόμενα παρατηρών τα νοητικά φαινόμενα διαμένει, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Έτσι, Άναντα, ένας μοναχός διαμένει έχοντας τον εαυτό του ως νησί, έχοντας τον εαυτό του ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο, έχοντας τη Διδασκαλία ως νησί, έχοντας τη Διδασκαλία ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο. Όποιοι, Άναντα, είτε τώρα είτε μετά τον θάνατό μου θα διαμένουν έχοντας τον εαυτό τους ως νησί, έχοντας τον εαυτό τους ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο, έχοντας τη Διδασκαλία ως νησί, έχοντας τη Διδασκαλία ως καταφύγιο, χωρίς άλλο καταφύγιο· αυτοί θα είναι οι κορυφαίοι μοναχοί μου, Άναντα, όσοι είναι πρόθυμοι να εξασκηθούν». Ένατη.