Māratajjanīyasuttaṃ [MN 50, PTS 1.332–1.338]

10.

Η ομιλία για την επίπληξη στον Μάρα

506. Έτσι έχω ακούσει - Κάποτε ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα διέμενε στη χώρα των Μπάγκα, στο Σουσουμαραγκίρα, στο δάσος Μπεσακαλά, στο πάρκο των ελαφιών. Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα περπατούσε στο ύπαιθρο. Εκείνη την περίοδο ο Μάρα ο Κακός είχε μπει στην κοιλιά του σεβάσμιου Μαχαμογκαλλάνα, είχε εισχωρήσει στο στομάχι του. Τότε στον σεβάσμιο Μαχαμογκαλλάνα ήρθε αυτή η σκέψη: «Γιατί άραγε η κοιλιά μου είναι σαν πολύ βαριά; Θα έλεγα ότι είναι γεμάτη φασόλια». Τότε ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα, αφού κατέβηκε από το μονοπάτι περιπάτου και μπήκε στη διαμονή, κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα. Αφού κάθισε, ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα έστρεψε ατομικά τη συνετή προσοχή του. Ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα είδε τον Μάρα τον Κακό που είχε μπει στην κοιλιά του, που είχε εισχωρήσει στο στομάχι του. Αφού είδε τον Μάρα τον Κακό, του είπε: «Βγες έξω, Κακέ· βγες έξω, Κακέ! Μην ενοχλείς τον Τατχάγκατα, μην ενοχλείς τον μαθητή του Τατχάγκατα. Μην γίνει για σένα για πολύ καιρό προς βλάβη και οδύνη». Τότε στον Μάρα τον Κακό ήρθε αυτή η σκέψη: «Αυτός ο ασκητής, χωρίς να με γνωρίζει, χωρίς να με βλέπει, λέει έτσι: 'Βγες έξω, Κακέ· βγες έξω, Κακέ! Μην ενοχλείς τον Τατχάγκατα, μην ενοχλείς τον μαθητή του Τατχάγκατα. Μην γίνει για σένα για πολύ καιρό προς βλάβη και οδύνη'. Ακόμα και ο Διδάσκαλός του δεν θα με αναγνώριζε γρήγορα, πώς λοιπόν αυτός ο μαθητής θα με γνωρίσει;» Τότε ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα είπε στον Μάρα τον Κακό: «Ακόμα κι έτσι σε γνωρίζω, Κακέ· μη νομίζεις: 'Δεν με γνωρίζει'. Εσύ είσαι ο Μάρα, Κακέ· διότι σε σένα, Κακέ, έρχεται αυτή η σκέψη: 'Αυτός ο ασκητής, χωρίς να με γνωρίζει, χωρίς να με βλέπει, λέει έτσι: Βγες έξω, Κακέ· βγες έξω, Κακέ! Μην ενοχλείς τον Τατχάγκατα, μην ενοχλείς τον μαθητή του Τατχάγκατα. Μην γίνει για σένα για πολύ καιρό προς βλάβη και οδύνη. Ακόμα και ο Διδάσκαλός του δεν θα με αναγνώριζε γρήγορα, πώς λοιπόν αυτός ο μαθητής θα με γνωρίσει;'»

Τότε στον Μάρα τον Κακό ήρθε αυτή η σκέψη: «Αυτός ο ασκητής, γνωρίζοντάς με, βλέποντάς με, είπε έτσι: 'Βγες έξω, Κακέ· βγες έξω, Κακέ! Μην ενοχλείς τον Τατχάγκατα, μην ενοχλείς τον μαθητή του Τατχάγκατα. Μην γίνει για σένα για πολύ καιρό προς βλάβη και οδύνη'». Τότε ο Μάρα ο Κακός, αφού βγήκε από το στόμα του σεβάσμιου Μαχαμογκαλλάνα, στάθηκε στον σύρτη της πόρτας.

507. Ο σεβάσμιος Μαχαμογκαλλάνα είδε τον Μάρα τον Κακό να στέκεται στον σύρτη της πόρτας· αφού είδε τον Μάρα τον Κακό, του είπε: «Και εδώ σε βλέπω, Κακέ· μη νομίζεις "δεν με βλέπει". Εσύ αυτός, Κακέ, στέκεσαι στον σύρτη της πόρτας. Κάποτε στο παρελθόν, Κακέ, ήμουν ο Μάρα ονόματι Ντούσι, και είχα μια αδελφή ονόματι Κάλι. Εσύ ήσουν γιος της. Έτσι εσύ ήσουν ανιψιός μου. Εκείνη την περίοδο, Κακέ, ο Ευλογημένος Κακουσάντα, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, είχε εγερθεί στον κόσμο. Του Ευλογημένου Κακουσάντα, Κακέ, του Άξιου, του Πλήρως Αυτοφωτισμένου, το ζεύγος μαθητών ονομαζόταν Βιντούρα και Σαντζίβα, ήταν το κορυφαίο, το ευλογημένο ζεύγος. Όσοι, Κακέ, ήταν μαθητές του Ευλογημένου Κακουσάντα, του Άξιου, του Πλήρως Αυτοφωτισμένου. Μεταξύ αυτών κανείς δεν ήταν ίσος με τον σεβάσμιο Βιντούρα, δηλαδή στη διδαχή της Διδασκαλίας. Με αυτή τη μέθοδο λοιπόν, Κακέ, για τον σεβάσμιο Βιντούρα εγέρθηκε η ονομασία Βιντούρα.

Ο σεβάσμιος όμως Σαντζίβα, Κακέ, είτε πήγαινε στο δάσος είτε στη βάση ενός δένδρου είτε σε άδεια οικία, χωρίς δυσκολία επιτύγχανε την παύση της αντίληψης και του αισθήματος. Κάποτε στο παρελθόν, Κακέ, ο σεβάσμιος Σαντζίβα καθόταν στη βάση κάποιου δένδρου έχοντας επιτύχει την παύση της αντίληψης και του αισθήματος. Είδαν, Κακέ, βοσκοί αγελάδων, βοσκοί ζώων, αγρότες και οδοιπόροι τον σεβάσμιο Σαντζίβα να κάθεται στη βάση κάποιου δένδρου έχοντας επιτύχει την παύση της αντίληψης και του αισθήματος· αφού τον είδαν, σε αυτούς ήρθε αυτή η σκέψη: «Είναι καταπληκτικό, πράγματι, αγαπητέ, είναι εκπληκτικό, πράγματι, αγαπητέ! Αυτός ο ασκητής πέθανε ενώ καθόταν! Λοιπόν ας τον κάψουμε». Τότε, Κακέ, εκείνοι οι βοσκοί αγελάδων, οι βοσκοί ζώων, οι αγρότες και οι οδοιπόροι, αφού μάζεψαν χόρτα και ξύλα και κοπριά, αφού τα στοίβαξαν στο σώμα του σεβάσμιου Σαντζίβα, αφού άναψαν φωτιά, έφυγαν. Τότε, Κακέ, ο σεβάσμιος Σαντζίβα, αφού πέρασε εκείνη η νύχτα, αφού αναδύθηκε από εκείνη τη διαλογιστική επίτευξη, αφού τίναξε τους χιτώνες του, αφού ντύθηκε το πρωί και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, μπήκε στο χωριό για προσφερόμενη τροφή. Είδαν, Κακέ, εκείνοι οι βοσκοί αγελάδων, οι βοσκοί ζώων, οι αγρότες και οι οδοιπόροι τον σεβάσμιο Σαντζίβα να περιφέρεται για προσφερόμενη τροφή· αφού τον είδαν, σε αυτούς ήρθε αυτή η σκέψη: «Είναι καταπληκτικό, πράγματι, αγαπητέ, είναι εκπληκτικό, πράγματι, αγαπητέ! Αυτός ο ασκητής πέθανε ενώ καθόταν, και αυτός αναζωογονήθηκε». Με αυτή τη μέθοδο λοιπόν, Κακέ, για τον σεβάσμιο Σαντζίβα εγέρθηκε η ονομασία Σαντζίβα.

508. «Τότε, Κακέ, στον Μάρα τον Ντούσι ήρθε αυτή η σκέψη: "Αυτών των μοναχών ηθικών, με καλό χαρακτήρα, δεν γνωρίζω ούτε από πού έρχονται ούτε πού πηγαίνουν. Γιατί να μην καταλάβω τους βραχμάνους και τους οικοδεσπότες: 'Ελάτε, υβρίστε τους μοναχούς ηθικούς, με καλό χαρακτήρα, κακολογήστε τους, εξοργίστε τους, ενοχλήστε τους. Ίσως όταν υβρίζονται από εσάς, όταν κακολογούνται, όταν εξοργίζονται, όταν ενοχλούνται, να υπάρξει μεταβολή της συνείδησής τους, ώστε ο Μάρα ο Ντούσι να βρει ευκαιρία'". Τότε, Κακέ, ο Μάρα ο Ντούσι κατέλαβε τους βραχμάνους και τους οικοδεσπότες: "Ελάτε, υβρίστε τους μοναχούς ηθικούς, με καλό χαρακτήρα, κακολογήστε τους, εξοργίστε τους, ενοχλήστε τους. Ίσως όταν υβρίζονται από εσάς, όταν κακολογούνται, όταν εξοργίζονται, όταν ενοχλούνται, να υπάρξει μεταβολή της συνείδησής τους, ώστε ο Μάρα ο Ντούσι να βρει ευκαιρία'".

«Τότε, Κακέ, εκείνοι οι βραχμάνοι και οι οικοδεσπότες, κατειλημμένοι από τον Μάρα τον Ντούσι, ύβριζαν τους μοναχούς ηθικούς, με καλό χαρακτήρα, τους κακολογούσαν, τους εξόργιζαν, τους ενοχλούσαν: "Αυτοί οι κουρεμένοι ασκητίσκοι, οι κατώτεροι, οι μαύροι, οι απόγονοι από τα πόδια του Βράχμα, λέγοντας 'είμαστε διαλογιστές, είμαστε διαλογιστές', με πεσμένους ώμους, με σκυμμένο κεφάλι, τεμπέληδες από τη φύση τους, σκέφτονται, σκέφτονται βαθιά, σκέφτονται συνεχώς, σκέφτονται ακατάπαυστα. Όπως ακριβώς η κουκουβάγια σε κλαδί δέντρου, αναζητώντας ποντίκι, σκέφτεται, σκέφτεται βαθιά, σκέφτεται συνεχώς, σκέφτεται ακατάπαυστα· έτσι ακριβώς αυτοί οι κουρεμένοι ασκητίσκοι, οι κατώτεροι, οι μαύροι, οι απόγονοι από τα πόδια του Βράχμα, λέγοντας 'είμαστε διαλογιστές, είμαστε διαλογιστές', με πεσμένους ώμους, με σκυμμένο κεφάλι, τεμπέληδες από τη φύση τους, σκέφτονται, σκέφτονται βαθιά, σκέφτονται συνεχώς, σκέφτονται ακατάπαυστα. Όπως ακριβώς το τσακάλι στην όχθη του ποταμού, αναζητώντας ψάρια, σκέφτεται, σκέφτεται βαθιά, σκέφτεται συνεχώς, σκέφτεται ακατάπαυστα· έτσι ακριβώς αυτοί οι κουρεμένοι ασκητίσκοι, οι κατώτεροι, οι μαύροι, οι απόγονοι από τα πόδια του Βράχμα, λέγοντας 'είμαστε διαλογιστές, είμαστε διαλογιστές', με πεσμένους ώμους, με σκυμμένο κεφάλι, τεμπέληδες από τη φύση τους, σκέφτονται, σκέφτονται βαθιά, σκέφτονται συνεχώς, σκέφτονται ακατάπαυστα. Όπως ακριβώς η γάτα σε ρωγμές, αποχετεύσεις και σκουπιδότοπους, αναζητώντας ποντίκι, σκέφτεται, σκέφτεται βαθιά, σκέφτεται συνεχώς, σκέφτεται ακατάπαυστα· έτσι ακριβώς αυτοί οι κουρεμένοι ασκητίσκοι, οι κατώτεροι, οι μαύροι, οι απόγονοι από τα πόδια του Βράχμα, λέγοντας 'είμαστε διαλογιστές, είμαστε διαλογιστές', με πεσμένους ώμους, με σκυμμένο κεφάλι, τεμπέληδες από τη φύση τους, σκέφτονται, σκέφτονται βαθιά, σκέφτονται συνεχώς, σκέφτονται ακατάπαυστα. Όπως ακριβώς ο γάιδαρος που έχει αποκοπεί από το καραβάνι, σε ρωγμές, αποχετεύσεις και σκουπιδότοπους, σκέφτεται, σκέφτεται βαθιά, σκέφτεται συνεχώς, σκέφτεται ακατάπαυστα, έτσι ακριβώς αυτοί οι κουρεμένοι ασκητίσκοι, οι κατώτεροι, οι μαύροι, οι απόγονοι από τα πόδια του Βράχμα, λέγοντας 'είμαστε διαλογιστές, είμαστε διαλογιστές', με πεσμένους ώμους, με σκυμμένο κεφάλι, τεμπέληδες από τη φύση τους, σκέφτονται, σκέφτονται βαθιά, σκέφτονται συνεχώς, σκέφτονται ακατάπαυστα"».

«Όσοι άνθρωποι, Κακέ, πέθαιναν εκείνη την περίοδο, ως επί το πλείστον με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιούνταν στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση.

509. «Τότε, Κακέ, ο Ευλογημένος Κακουσάντα, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, απευθύνθηκε στους μοναχούς: "Οι βραχμάνοι και οι οικοδεσπότες, μοναχοί, έχουν καταληφθεί από τον Μάρα τον Ντούσι: 'Ελάτε, υβρίστε τους μοναχούς ηθικούς, με καλό χαρακτήρα, κακολογήστε τους, εξοργίστε τους, ενοχλήστε τους. Ίσως όταν υβρίζονται από εσάς, όταν κακολογούνται, όταν εξοργίζονται, όταν ενοχλούνται, να υπάρξει μεταβολή της συνείδησής τους, ώστε ο Μάρα ο Ντούσι να βρει ευκαιρία". Ελάτε, μοναχοί, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διαμένετε· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη. Έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διαμένετε. Με νου συνοδευόμενο από συμπόνια... κ.λπ... με νου συνοδευόμενο από αλτρουιστική χαρά... κ.λπ... με νου συνοδευόμενο από αταραξία, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διαμένετε· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη. Έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από αταραξία, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διαμένετε".

«Τότε, Κακέ, εκείνοι οι μοναχοί, προτρεπόμενοι έτσι, καθοδηγούμενοι έτσι από τον Ευλογημένο Κακουσάντα, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, είτε πηγαίνοντας στο δάσος, είτε πηγαίνοντας στη βάση ενός δένδρου, είτε πηγαίνοντας σε άδεια οικία, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διέμεναν· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη. Έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από φιλικότητα, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διέμεναν. Με νου συνοδευόμενο από συμπόνια... κ.λπ... με νου συνοδευόμενο από αλτρουιστική χαρά... κ.λπ... με νου συνοδευόμενο από αταραξία, έχοντας διαπεράσει μια κατεύθυνση, διέμεναν· ομοίως τη δεύτερη, ομοίως την τρίτη, ομοίως την τέταρτη. Έτσι προς τα πάνω, προς τα κάτω, οριζοντίως, παντού, σε όλους τους εαυτούς, ολόκληρο τον κόσμο, με νου συνοδευόμενο από αταραξία, ευρύ, εξυψωμένο, απεριόριστο, χωρίς έχθρα, χωρίς κακία, έχοντας διαπεράσει, διέμεναν.

510. «Τότε, Κακέ, στον Μάρα τον Ντούσι ήρθε αυτή η σκέψη: "Ακόμη κι έτσι ενεργώντας, αυτών των μοναχών ηθικών, με καλό χαρακτήρα, δεν γνωρίζω ούτε από πού έρχονται ούτε πού πηγαίνουν. Γιατί να μην καταλάβω τους βραχμάνους και τους οικοδεσπότες: 'Ελάτε, τιμήστε τους μοναχούς ηθικούς, με καλό χαρακτήρα, σεβαστείτε τους, αποδώστε τους ευλάβεια και δείξτε τους ευσέβεια. Ίσως όταν τιμώνται από εσάς, όταν σέβονται, όταν τους αποδίδεται ευλάβεια, όταν τους δείχνεται ευσέβεια, να υπάρξει μεταβολή της συνείδησής τους, ώστε ο Μάρα ο Ντούσι να βρει ευκαιρία'". Τότε, Κακέ, ο Μάρα ο Ντούσι κατέλαβε τους βραχμάνους και τους οικοδεσπότες: 'Ελάτε, τιμήστε τους μοναχούς ηθικούς, με καλό χαρακτήρα, σεβαστείτε τους, αποδώστε τους ευλάβεια και δείξτε τους ευσέβεια. Ίσως όταν τιμώνται από εσάς, όταν σέβονται, όταν τους αποδίδεται ευλάβεια, όταν τους δείχνεται ευσέβεια, να υπάρξει μεταβολή της συνείδησής τους, ώστε ο Μάρα ο Ντούσι να βρει ευκαιρία'. Τότε, Κακέ, εκείνοι οι βραχμάνοι και οι οικοδεσπότες, κατειλημμένοι από τον Μάρα τον Ντούσι, τιμούσαν τους μοναχούς ηθικούς, με καλό χαρακτήρα, τους σέβονταν, τους απέδιδαν ευλάβεια και τους έδειχναν ευσέβεια.

«Όσοι άνθρωποι, Κακέ, πέθαιναν εκείνη την περίοδο, ως επί το πλείστον με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο επαναγεννιούνταν στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο.

511. «Τότε, Κακέ, ο Ευλογημένος Κακουσάντα, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, απευθύνθηκε στους μοναχούς: "Οι βραχμάνοι και οι οικοδεσπότες, μοναχοί, έχουν καταληφθεί από τον Μάρα τον Ντούσι: 'Ελάτε, τιμήστε τους μοναχούς ηθικούς, με καλό χαρακτήρα, σεβαστείτε τους, αποδώστε τους ευλάβεια και δείξτε τους ευσέβεια. Ίσως όταν τιμώνται από εσάς, όταν σέβονται, όταν τους αποδίδεται ευλάβεια, όταν τους δείχνεται ευσέβεια, να υπάρξει μεταβολή της συνείδησής τους, ώστε ο Μάρα ο Ντούσι να βρει ευκαιρία'. Ελάτε, μοναχοί, διαμένετε παρατηρώντας τη ρυπαρότητα στο σώμα, αντιλαμβανόμενοι την αποστροφή στην τροφή, αντιλαμβανόμενοι τη δυσαρέσκεια σε ολόκληρο τον κόσμο, παρατηρώντας το παροδικό σε όλες τις δραστηριότητες".

«Τότε, Κακέ, εκείνοι οι μοναχοί, προτρεπόμενοι έτσι, καθοδηγούμενοι έτσι από τον Ευλογημένο Κακουσάντα, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο, είτε πηγαίνοντας στο δάσος, είτε πηγαίνοντας στη βάση ενός δένδρου, είτε πηγαίνοντας σε άδεια οικία, διέμεναν παρατηρώντας τη ρυπαρότητα στο σώμα, αντιλαμβανόμενοι την αποστροφή στην τροφή, αντιλαμβανόμενοι τη δυσαρέσκεια σε ολόκληρο τον κόσμο, παρατηρώντας το παροδικό σε όλες τις δραστηριότητες.

512. «Τότε, Κακέ, ο Ευλογημένος Κακουσάντα, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, αφού ντύθηκε το πρωί και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, με τον σεβάσμιο Βιντούρα ως συνοδό μοναχό, μπήκε στο χωριό για προσφερόμενη τροφή. Τότε, Κακέ, ο Μάρα ο Ντούσι, αφού κατέλαβε κάποιο αγόρι, αφού πήρε μια πέτρα, έδωσε χτύπημα στο κεφάλι του σεβάσμιου Βιντούρα· του έσπασε το κεφάλι. Τότε, Κακέ, ο σεβάσμιος Βιντούρα με σπασμένο κεφάλι και αίμα να τρέχει, ακολούθησε από κοντά τον Ευλογημένο Κακουσάντα, τον Άξιο, τον Πλήρως Αυτοφωτισμένο. Τότε, Κακέ, ο Ευλογημένος Κακουσάντα, ο Άξιος, ο Πλήρως Αυτοφωτισμένος, κοίταξε με το βλέμμα του ελέφαντα - "Αυτός ο Μάρα ο Ντούσι δεν γνώρισε το μέτρο". Και μαζί με εκείνο το βλέμμα, Κακέ, ο Μάρα ο Ντούσι έπεσε από εκείνη τη θέση και επαναγεννήθηκε στη μεγάλη κόλαση.

«Εκείνη η μεγάλη κόλαση, Κακέ, έχει τρία ονόματα - η κόλαση των έξι πεδίων επαφής, η κόλαση που χτυπιέται με πασσάλους, η κόλαση της ατομικής βίωσης. Τότε, Κακέ, οι φύλακες της κόλασης με πλησίασαν και είπαν αυτό - "Όταν, αγαπητέ, πάσσαλος με πάσσαλο συναντηθούν στην καρδιά σου, τότε θα γνωρίζεις - 'χίλια χρόνια έχω καεί στην κόλαση'". Έτσι εγώ, Κακέ, για πολλά χρόνια, για πολλές εκατοντάδες χρόνια, για πολλές χιλιάδες χρόνια κάηκα σε εκείνη τη μεγάλη κόλαση. Για δέκα χιλιάδες χρόνια κάηκα στο παράρτημα εκείνης της μεγάλης κόλασης, βιώνοντας το αίσθημα που ονομάζεται ανάδυση. Το σώμα μου, Κακέ, ήταν τέτοιο, όπως ακριβώς ενός ανθρώπου. Το κεφάλι μου ήταν τέτοιο, όπως ακριβώς ενός ψαριού.

513.

Τέλος της ομιλίας για την επίπληξη στον Μάρα, δέκατη.