3.
Η ομιλία για τον μοναχό
369.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Τότε κάποιος μοναχός πλησίασε τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, εκείνος ο μοναχός είπε στον Ευλογημένο:
«Καλώς, σεβάσμιε κύριε, ας μου διδάξει ο Ευλογημένος συνοπτικά τη Διδασκαλία, ώστε εγώ, αφού ακούσω τη Διδασκαλία του Ευλογημένου, να παραμείνω μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος».
«Ακριβώς έτσι, ωστόσο, κάποιοι ανόητοι άνθρωποι εδώ με παρακαλούν, και όταν η Διδασκαλία διδαχθεί, νομίζουν ότι πρέπει να με ακολουθούν».
«Ας μου διδάξει, σεβάσμιε κύριε, ο Ευλογημένος συνοπτικά τη Διδασκαλία, ας διδάξει ο Καλότυχος συνοπτικά τη Διδασκαλία.
Ίσως εγώ να κατανοήσω το νόημα αυτού που είπε ο Ευλογημένος, ίσως εγώ να γίνω κληρονόμος αυτού που είπε ο Ευλογημένος».
«Γι' αυτό εσύ, μοναχέ, καθάρισε την αρχή στις καλές νοητικές καταστάσεις.
Και ποια είναι η αρχή των καλών νοητικών καταστάσεων;
Η πλήρως καθαρή ηθική και η ευθεία άποψη.
Όταν λοιπόν σε σένα, μοναχέ, η ηθική θα είναι πλήρως καθαρή και η άποψη ευθεία, τότε εσύ, μοναχέ, στηριζόμενος στην ηθική, εδραιωμένος στην ηθική, θα αναπτύξεις τις τέσσερις εφαρμογές της μνήμης με τρεις τρόπους.
Ποιοι τέσσερις; Εδώ εσύ, μοναχέ, διαμένε παρατηρώντας το σώμα στο σώμα εσωτερικά, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· ή διαμένε παρατηρώντας το σώμα στο σώμα εξωτερικά, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο· ή διαμένε παρατηρώντας το σώμα στο σώμα εσωτερικά και εξωτερικά, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Εσωτερικά ή στα αισθήματα... κ.λπ... εξωτερικά ή στα αισθήματα... κ.λπ... ή διαμένε παρατηρώντας τα αισθήματα στα αισθήματα εσωτερικά και εξωτερικά, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Εσωτερικά ή στη συνείδηση... κ.λπ... εξωτερικά ή στη συνείδηση... κ.λπ... ή διαμένε παρατηρώντας τη συνείδηση στη συνείδηση εσωτερικά και εξωτερικά, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Εσωτερικά ή στα νοητικά φαινόμενα... κ.λπ... εξωτερικά ή στα νοητικά φαινόμενα... κ.λπ... ή διαμένε παρατηρώντας τα νοητικά φαινόμενα στα νοητικά φαινόμενα εσωτερικά και εξωτερικά, ενεργητικός, με πλήρη επίγνωση, μνήμων, έχοντας απομακρύνει την πλεονεξία και τη δυσαρέσκεια για τον κόσμο. Όταν λοιπόν εσύ, μοναχέ, στηριζόμενος στην ηθική, εδραιωμένος στην ηθική, αναπτύξεις έτσι αυτές τις τέσσερις εφαρμογές της μνήμης με τρεις τρόπους, τότε σε σένα, μοναχέ, όποια νύχτα ή ημέρα έρχεται, μόνο ανάπτυξη αναμένεται στις καλές νοητικές καταστάσεις, όχι παρακμή».
Τότε εκείνος ο μοναχός, αφού χάρηκε και ευχαρίστησε για τα λόγια του Ευλογημένου, σηκώθηκε από τη θέση του, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, τον περιήλθε κρατώντας τον στα δεξιά του και έφυγε. Τότε εκείνος ο μοναχός, μένοντας μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος, σε σύντομο χρονικό διάστημα - για τον σκοπό που οι γιοι καλών οικογενειών σωστά αναχωρούν από την οικογενειακή ζωή στην άστεγη ζωή, αυτό το ανυπέρβλητο - τον τελικό στόχο της άγιας ζωής, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, παραμένει. Γνώρισε άμεσα: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Και εκείνος ο μοναχός έγινε ένας από τους Άξιους. Τρίτη.