9.
Η ομιλία για τον ελέφαντα
40.
«Όταν, μοναχοί, ο δασόβιος ελέφαντας που αναζητά τροφή, και ελέφαντες και ελεφαντίνες και μεγάλα ελεφαντάκια και μικρά ελεφαντάκια πηγαίνοντας μπροστά μπροστά κόβουν τις κορυφές των χορταριών, με αυτό, μοναχοί, ο δασόβιος ελέφαντας στενοχωριέται, ντρέπεται και αηδιάζει.
Όταν, μοναχοί, ο δασόβιος ελέφαντας που αναζητά τροφή, και ελέφαντες και ελεφαντίνες και μεγάλα ελεφαντάκια και μικρά ελεφαντάκια τρώνε τα σπασμένα κλαδιά που έχουν λυγίσει επανειλημμένα, με αυτό, μοναχοί, ο δασόβιος ελέφαντας στενοχωριέται, ντρέπεται και αηδιάζει.
Όταν, μοναχοί, ο δασόβιος ελέφαντας που έχει κατέβει στο νερό, και ελέφαντες και ελεφαντίνες και μεγάλα ελεφαντάκια και μικρά ελεφαντάκια πηγαίνοντας μπροστά μπροστά αναταράσσουν το νερό με την προβοσκίδα, με αυτό, μοναχοί, ο δασόβιος ελέφαντας στενοχωριέται, ντρέπεται και αηδιάζει.
Όταν, μοναχοί, ο δασόβιος ελέφαντας που έχει βγει από το νερό, οι ελεφαντίνες περνούν τρίβοντας το σώμα του, με αυτό, μοναχοί, ο δασόβιος ελέφαντας στενοχωριέται, ντρέπεται και αηδιάζει.
«Εκείνη την περίοδο, μοναχοί, στον δασόβιο ελέφαντα έρχεται αυτή η σκέψη - 'Εγώ τώρα διαμένω περιτριγυρισμένος από ελέφαντες, ελεφαντίνες, μεγάλα ελεφαντάκια και μικρά ελεφαντάκια. Τρώω χορτάρια με κομμένες κορυφές, και τρώνε τα σπασμένα κλαδιά μου που έχουν λυγίσει επανειλημμένα, και πίνω θολά νερά, και όταν βγαίνω από το νερό οι ελεφαντίνες περνούν τρίβοντας το σώμα μου. Γιατί να μην διαμείνω μόνος, αποτραβηγμένος από την παρέα;' Αυτός αργότερα διαμένει μόνος, αποτραβηγμένος από την παρέα, και τρώει χορτάρια με ακομμάτιστες κορυφές, και δεν τρώνε τα σπασμένα κλαδιά του που έχουν λυγίσει επανειλημμένα, και πίνει καθαρά νερά, και όταν βγαίνει από το νερό οι ελεφαντίνες δεν περνούν τρίβοντας το σώμα του.
«Εκείνη την περίοδο, μοναχοί, στον δασόβιο ελέφαντα έρχεται αυτή η σκέψη - 'Εγώ προηγουμένως διέμενα περιτριγυρισμένος από ελέφαντες, ελεφαντίνες, μεγάλα ελεφαντάκια και μικρά ελεφαντάκια, έτρωγα χορτάρια με κομμένες κορυφές, και έτρωγαν τα σπασμένα κλαδιά μου που είχαν λυγίσει επανειλημμένα, και έπινα θολά νερά, και όταν έβγαινα από το νερό οι ελεφαντίνες περνούσαν τρίβοντας το σώμα μου. Τώρα εγώ διαμένω μόνος, αποτραβηγμένος από την παρέα, και τρώω χορτάρια με ακομμάτιστες κορυφές, και δεν τρώνε τα σπασμένα κλαδιά μου που έχουν λυγίσει επανειλημμένα, και πίνω καθαρά νερά, και όταν βγαίνω από το νερό οι ελεφαντίνες δεν περνούν τρίβοντας το σώμα μου.' Αυτός, αφού σπάσει ένα κλαδί με την προβοσκίδα και τρίψει το σώμα του με το κλαδί, ευχαριστημένος μαζεύει την προβοσκίδα του.
«Ακριβώς έτσι, μοναχοί, όταν ένας μοναχός διαμένει περιτριγυρισμένος από μοναχούς, μοναχές, λαϊκούς ακόλουθους, λαϊκές ακόλουθους, βασιλιάδες, βασιλικούς υπουργούς, αιρετικούς και μαθητές αιρετικών, εκείνη την περίοδο, μοναχοί, στον μοναχό έρχεται αυτή η σκέψη - 'Εγώ τώρα διαμένω περιτριγυρισμένος από μοναχούς, μοναχές, λαϊκούς ακόλουθους, λαϊκές ακόλουθους, βασιλιάδες, βασιλικούς υπουργούς, αιρετικούς και μαθητές αιρετικών. Γιατί να μην διαμείνω μόνος, αποτραβηγμένος από την παρέα;' Αυτός αναζητά ένα απομονωμένο κατάλυμα - ένα δάσος, τη βάση ενός δένδρου, ένα βουνό, μια χαράδρα, μια σπηλιά στο βουνό, ένα νεκροταφείο, ένα βαθύ δάσος, ένα ανοιχτό μέρος, έναν σωρό από άχυρα. Αυτός, έχοντας πάει στο δάσος ή στη βάση ενός δένδρου ή σε μια άδεια οικία, κάθεται διασταυρώνοντας τα πόδια του, κρατώντας το σώμα του ευθύ, εδραιώνοντας τη μνήμη μπροστά στο πρόσωπο.
«Αυτός, έχοντας εγκαταλείψει την πλεονεξία στον κόσμο, διαμένει με νου απαλλαγμένο από πλεονεξία, καθαρίζει τη συνείδηση από την πλεονεξία· έχοντας εγκαταλείψει τον θυμό και τη μοχθηρία, διαμένει με νου χωρίς κακία, γεμάτος συμπόνια για την ευημερία όλων των έμβιων όντων, καθαρίζει τη συνείδηση από τον θυμό και τη μοχθηρία· έχοντας εγκαταλείψει τη νωθρότητα και την υπνηλία, διαμένει απαλλαγμένος από νωθρότητα και υπνηλία, με αντίληψη του φωτός, μνήμων και με πλήρη επίγνωση, καθαρίζει τη συνείδηση από τη νωθρότητα και την υπνηλία· έχοντας εγκαταλείψει την ανησυχία και την τύψη, διαμένει χωρίς ανησυχία, με εσωτερικά γαλήνιο νου, καθαρίζει τη συνείδηση από την ανησυχία και την τύψη· έχοντας εγκαταλείψει τη σκεπτικιστική αμφιβολία, διαμένει έχοντας διαβεί τη σκεπτικιστική αμφιβολία, χωρίς αμφιβολία για τις καλές νοητικές καταστάσεις, καθαρίζει τη συνείδηση από τη σκεπτικιστική αμφιβολία. Αυτός, έχοντας εγκαταλείψει αυτά τα πέντε νοητικά εμπόδια, τις ακαθαρσίες του νου που εξασθενίζουν τη σοφία, αποστασιοποιημένος από τις ηδονές, αποστασιοποιημένος από τις φαύλες νοητικές καταστάσεις, έχοντας επιτύχει την πρώτη διαλογιστική έκσταση, που συνοδεύεται από λογισμό και συλλογισμό, με αγαλλίαση και ευτυχία που γεννιούνται από την αποστασιοποίηση, διαμένει. Αυτός ευχαριστημένος μαζεύει την προβοσκίδα του. Με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού... κ.λπ... τη δεύτερη διαλογιστική έκσταση... την τρίτη διαλογιστική έκσταση... εισέρχεται και παραμένει στην τέταρτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός ευχαριστημένος μαζεύει την προβοσκίδα του.
«Με την πλήρη υπέρβαση των αντιλήψεων της υλικής μορφής, με την πάροδο των αντιλήψεων της αποστροφής, με τη μη προσοχή στις αντιλήψεις της ποικιλομορφίας, σκεπτόμενος «άπειρος είναι ο χώρος», εισέρχεται και παραμένει στο επίπεδο του άπειρου χώρου. Αυτός ευχαριστημένος μαζεύει την προβοσκίδα του. Έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο του άπειρου χώρου, σκεπτόμενος 'άπειρη είναι η συνείδηση', έχοντας επιτύχει το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, διαμένει... έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, σκεπτόμενος 'δεν υπάρχει τίποτε', έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μηδαμινότητας, διαμένει... έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της μηδαμινότητας, έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, διαμένει... έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, έχοντας επιτύχει την παύση της αντίληψης και του αισθήματος, διαμένει, και έχοντας δει με τη σοφία, οι νοητικές διαφθορές του έχουν εξαλειφθεί. Αυτός, ευχαριστημένος, μαζεύει την προβοσκίδα του». Ένατη.