Sallasuttaṃ [SN 36.6, PTS 4.208–4.210]

6.

Η ομιλία για το βέλος

254. «Ο αδαής, μοναχοί, κοινός άνθρωπος βιώνει ευχάριστο αίσθημα, βιώνει δυσάρεστο αίσθημα, βιώνει ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα. Ο μορφωμένος, μοναχοί, ευγενής μαθητής βιώνει ευχάριστο αίσθημα, βιώνει δυσάρεστο αίσθημα, βιώνει ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα. Εκεί, μοναχοί, ποια είναι η διάκριση, ποια η ανομοιότητα, ποια η διαφορά του μορφωμένου ευγενή μαθητή από τον αδαή κοινό άνθρωπο;» «Ο Ευλογημένος είναι η ρίζα των διδασκαλιών μας, σεβάσμιε κύριε... κ.λπ... ο αδαής. Μοναχοί, ο κοινός άνθρωπος πληττόμενος από δυσάρεστο αίσθημα θλίβεται, εξαντλείται, θρηνεί, χτυπώντας το στήθος του κλαίει, περιπίπτει σε σύγχυση. Αυτός βιώνει δύο αισθήματα - σωματικό και νοητικό. Όπως, μοναχοί, κάποιος θα τρυπούσε έναν άνθρωπο με βέλος. Αυτόν θα τον τρυπούσε με δεύτερο βέλος σε διαδοχικό τρύπημα. Έτσι λοιπόν, μοναχοί, αυτός ο άνθρωπος βιώνει αίσθημα από δύο βέλη. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, ο αδαής κοινός άνθρωπος πληττόμενος από δυσάρεστο αίσθημα θλίβεται, εξαντλείται, θρηνεί, χτυπώντας το στήθος του κλαίει, περιπίπτει σε σύγχυση. Αυτός βιώνει δύο αισθήματα - σωματικό και νοητικό. Αυτός ο ίδιος λοιπόν πληττόμενος από δυσάρεστο αίσθημα έχει αποστροφή. Σε αυτόν που έχει αποστροφή για το δυσάρεστο αίσθημα, η υπολανθάνουσα τάση για αποστροφή στο δυσάρεστο αίσθημα υπολανθάνει. Αυτός πληττόμενος από δυσάρεστο αίσθημα απολαμβάνει την ηδονική ευτυχία. Για ποιο λόγο; Διότι αυτός, μοναχοί, ο αδαής κοινός άνθρωπος δεν κατανοεί τη διαφυγή από το δυσάρεστο αίσθημα εκτός από την ηδονική ευτυχία· σε αυτόν που απολαμβάνει την ηδονική ευτυχία, η υπολανθάνουσα τάση για πάθος στο ευχάριστο αίσθημα υπολανθάνει. Αυτός δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από αυτά τα αισθήματα. Σε αυτόν που δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από αυτά τα αισθήματα, η υπολανθάνουσα τάση για άγνοια στο ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα υπολανθάνει. Αυτός αν βιώνει ευχάριστο αίσθημα, το βιώνει δεσμευμένος. Αν βιώνει δυσάρεστο αίσθημα, το βιώνει δεσμευμένος. Αν βιώνει ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα, το βιώνει δεσμευμένος. Αυτός ονομάζεται, μοναχοί, «ο αδαής κοινός άνθρωπος δεσμευμένος με τη γέννηση, με το γήρας, με τον θάνατο, με τις λύπες, με τους θρήνους, με τον πόνο, με τη δυσαρέσκεια, με το άγχος· δεσμευμένος με τον πόνο», λέω.

«Ο μορφωμένος όμως, μοναχοί, ευγενής μαθητής πληττόμενος από δυσάρεστο αίσθημα δεν θλίβεται, δεν εξαντλείται, δεν θρηνεί, δεν κλαίει χτυπώντας το στήθος του, δεν περιπίπτει σε σύγχυση. Αυτός βιώνει ένα αίσθημα - σωματικό, όχι νοητικό.

«Όπως, μοναχοί, κάποιος θα τρυπούσε έναν άνθρωπο με βέλος. Αυτόν δεν θα τον τρυπούσε με δεύτερο βέλος σε διαδοχικό τρύπημα. Έτσι λοιπόν, μοναχοί, αυτός ο άνθρωπος βιώνει αίσθημα από ένα βέλος. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής πληττόμενος από δυσάρεστο αίσθημα δεν θλίβεται, δεν εξαντλείται, δεν θρηνεί, δεν κλαίει χτυπώντας το στήθος του, δεν περιπίπτει σε σύγχυση. Αυτός βιώνει ένα αίσθημα - σωματικό, όχι νοητικό. Αυτός ο ίδιος λοιπόν πληττόμενος από δυσάρεστο αίσθημα δεν έχει αποστροφή. Σε αυτόν που δεν έχει αποστροφή για το δυσάρεστο αίσθημα, η υπολανθάνουσα τάση για αποστροφή στο δυσάρεστο αίσθημα δεν υπολανθάνει. Αυτός πληττόμενος από δυσάρεστο αίσθημα δεν απολαμβάνει την ηδονική ευτυχία. Για ποιο λόγο; Διότι αυτός, μοναχοί, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής κατανοεί τη διαφυγή από το δυσάρεστο αίσθημα εκτός από την ηδονική ευτυχία. Σε αυτόν που δεν απολαμβάνει την ηδονική ευτυχία, η υπολανθάνουσα τάση για πάθος στο ευχάριστο αίσθημα δεν υπολανθάνει. Αυτός κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από αυτά τα αισθήματα. Σε αυτόν που κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο και την απόλαυση και τον κίνδυνο και τη διαφυγή από αυτά τα αισθήματα, η υπολανθάνουσα τάση για άγνοια στο ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα δεν υπολανθάνει. Αυτός αν βιώνει ευχάριστο αίσθημα, το βιώνει αποδεσμευμένος. Αν βιώνει δυσάρεστο αίσθημα, το βιώνει αποδεσμευμένος. Αν βιώνει ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο αίσθημα, το βιώνει αποδεσμευμένος. Αυτός ονομάζεται, μοναχοί, «ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποδεσμευμένος από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος· αποδεσμευμένος από τον πόνο», λέω. Αυτή, μοναχοί, είναι η διάκριση, αυτή η ανομοιότητα, αυτή η διαφορά του μορφωμένου ευγενή μαθητή από τον αδαή κοινό άνθρωπο».