7.
Η ομιλία για τον κοσμολόγο
38.
Τότε δύο βραχμάνοι οπαδοί της κοσμολογικής φιλοσοφίας πλησίασαν τον Ευλογημένο·
αφού πλησίασαν, χαιρέτησαν τον Ευλογημένο.
Αφού ολοκλήρωσαν την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισαν στο πλάι.
Καθισμένοι στο πλάι, εκείνοι οι βραχμάνοι είπαν στον Ευλογημένο:
«Ο Πούρανα Κάσσαπα, αγαπητέ Γκόταμα, είναι παντογνώστης, βλέπει τα πάντα, διακηρύσσει πλήρη γνώση και ενόραση: 'Είτε περπατώ είτε στέκομαι είτε κοιμάμαι είτε είμαι ξύπνιος, η γνώση και η ενόραση είναι συνεχώς και αδιάκοπα παρούσα σε μένα'. Αυτός λέει τα εξής: 'Εγώ με άπειρη γνώση ζω γνωρίζοντας και βλέποντας τον άπειρο κόσμο'. Αυτός επίσης, αγαπητέ Γκόταμα, ο Τζαϊν Νατάπουττα είναι παντογνώστης, βλέπει τα πάντα, διακηρύσσει πλήρη γνώση και ενόραση: 'Είτε περπατώ είτε στέκομαι είτε κοιμάμαι είτε είμαι ξύπνιος, η γνώση και η ενόραση είναι συνεχώς και αδιάκοπα παρούσα σε μένα'. Αυτός λέει τα εξής: 'Εγώ με άπειρη γνώση ζω γνωρίζοντας και βλέποντας τον άπειρο κόσμο'. Από αυτούς τους δύο που διακηρύσσουν γνώση, αγαπητέ Γκόταμα, από αυτούς τους δύο που αντιφάσκουν μεταξύ τους, ποιος είπε την αλήθεια, ποιος ψεύδεται;»
«Αρκετά, βραχμάνοι! Ας μείνει αυτό - 'από αυτούς τους δύο που διακηρύσσουν γνώση, από αυτούς τους δύο που αντιφάσκουν μεταξύ τους, ποιος είπε την αλήθεια, ποιος ψεύδεται'. Θα σας διδάξω τη Διδασκαλία, βραχμάνοι· ακούστε το, προσέχετε καλά· θα μιλήσω». «Ναι, αγαπητέ», απάντησαν εκείνοι οι βραχμάνοι στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Όπως, βραχμάνοι, τέσσερις άνδρες θα στέκονταν στις τέσσερις κατευθύνσεις, προικισμένοι με την υπέρτατη ταχύτητα και με το υπέρτατο βήμα. Αυτοί θα ήταν προικισμένοι με τέτοια ταχύτητα, όπως ακριβώς ένας τοξότης με δυνατό τόξο, εκπαιδευμένος, με εξασκημένο χέρι, με αποδεδειγμένη στόχευση, με ελαφρύ βέλος θα εκτόξευε χωρίς δυσκολία οριζοντίως τη σκιά ενός φοίνικα· και με τέτοιο βήμα, όπως ακριβώς από τον ανατολικό ωκεανό στον δυτικό ωκεανό· τότε ένας άνδρας στεκόμενος στην ανατολική κατεύθυνση θα έλεγε έτσι: 'Εγώ με το περπάτημα θα φτάσω στο τέλος του κόσμου'. Αυτός, εκτός από το φαγητό, το ποτό, τη μάσηση και τη γεύση, εκτός από την αφόδευση και την ούρηση, εκτός από την αποδίωξη της υπνηλίας και της κούρασης, με διάρκεια ζωής εκατό χρόνια, ζώντας εκατό χρόνια, ταξιδεύοντας εκατό χρόνια, χωρίς να φτάσει στο τέλος του κόσμου, θα πέθαινε στο ενδιάμεσο. Τότε από τη δυτική κατεύθυνση... κ.λπ... τότε από τη βόρεια κατεύθυνση... τότε ένας άνδρας στεκόμενος στη νότια κατεύθυνση θα έλεγε έτσι: 'Εγώ με το περπάτημα θα φτάσω στο τέλος του κόσμου'. Αυτός, εκτός από το φαγητό, το ποτό, τη μάσηση και τη γεύση, εκτός από την αφόδευση και την ούρηση, εκτός από την αποδίωξη της υπνηλίας και της κούρασης, με διάρκεια ζωής εκατό χρόνια, ζώντας εκατό χρόνια, ταξιδεύοντας εκατό χρόνια, χωρίς να φτάσει στο τέλος του κόσμου, θα πέθαινε στο ενδιάμεσο. Για ποιο λόγο; Δεν λέω, βραχμάνοι, ότι το τέλος του κόσμου μπορεί να γνωριστεί ή να ιδωθεί ή να επιτευχθεί με τέτοιο τρέξιμο. Εγώ όμως, βραχμάνοι, δεν λέω ότι χωρίς να φτάσει κανείς στο τέλος του κόσμου υπάρχει τερματισμός της δυστυχίας.
«Αυτά τα πέντε, βραχμάνοι, είδη αισθησιακής ηδονής στη διαγωγή των ευγενών ονομάζονται κόσμος. Ποια πέντε; Υλικές μορφές αντιληπτές από το μάτι, επιθυμητές, ελκυστικές, ευχάριστες, αγαπητές, συνδεδεμένες με την αισθησιακή ηδονή, δελεαστικές· ήχοι αντιληπτοί από το αυτί... κ.λπ... Οσμές αντιληπτές από τη μύτη... Γεύσεις αντιληπτές από τη γλώσσα... απτά αντικείμενα αντιληπτά από το σώμα, επιθυμητά, ελκυστικά, ευχάριστα, αγαπητά, συνδεδεμένα με την αισθησιακή ηδονή, δελεαστικά· αυτά λοιπόν, βραχμάνοι, τα πέντε είδη αισθησιακής ηδονής στη διαγωγή των ευγενών ονομάζονται κόσμος.
«Εδώ, βραχμάνοι, ένας μοναχός, αποστασιοποιημένος από τις ηδονές, αποστασιοποιημένος από τις φαύλες νοητικές καταστάσεις, έχοντας επιτύχει την πρώτη διαλογιστική έκσταση, που συνοδεύεται από λογισμό και συλλογισμό, με αγαλλίαση και ευτυχία που γεννιούνται από την αποστασιοποίηση, διαμένει. Αυτός ονομάζεται, βραχμάνοι, 'μοναχός που έχοντας φτάσει στο άκρο του κόσμου, διαμένει στο άκρο του κόσμου'. Άλλοι του λένε έτσι - 'και αυτός περιλαμβάνεται στον κόσμο, και αυτός δεν έχει απελευθερωθεί από τον κόσμο'. Κι εγώ πράγματι, βραχμάνοι, έτσι λέω - 'και αυτός περιλαμβάνεται στον κόσμο, και αυτός δεν έχει απελευθερωθεί από τον κόσμο'».
«Επιπλέον, βραχμάνοι, ένας μοναχός, με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού... κ.λπ... τη δεύτερη διαλογιστική έκσταση... την τρίτη διαλογιστική έκσταση... εισέρχεται και παραμένει στην τέταρτη διαλογιστική έκσταση. Αυτός ονομάζεται, βραχμάνοι, 'μοναχός που έχοντας φτάσει στο άκρο του κόσμου, διαμένει στο άκρο του κόσμου'. Άλλοι του λένε έτσι - 'και αυτός περιλαμβάνεται στον κόσμο, και αυτός δεν έχει απελευθερωθεί από τον κόσμο'. Κι εγώ πράγματι, βραχμάνοι, έτσι λέω - 'και αυτός περιλαμβάνεται στον κόσμο, και αυτός δεν έχει απελευθερωθεί από τον κόσμο'».
«Επιπλέον, βραχμάνοι, ένας μοναχός, με την πλήρη υπέρβαση των αντιλήψεων της υλικής μορφής, με την πάροδο των αντιλήψεων της αποστροφής, με τη μη προσοχή στις αντιλήψεις της ποικιλομορφίας, σκεπτόμενος 'άπειρος είναι ο χώρος', έχοντας επιτύχει το επίπεδο του άπειρου χώρου, διαμένει. Αυτός ονομάζεται, βραχμάνοι, 'μοναχός που έχοντας φτάσει στο άκρο του κόσμου, διαμένει στο άκρο του κόσμου'. Άλλοι του λένε έτσι - 'και αυτός περιλαμβάνεται στον κόσμο, και αυτός δεν έχει απελευθερωθεί από τον κόσμο'. Κι εγώ πράγματι, βραχμάνοι, έτσι λέω - 'και αυτός περιλαμβάνεται στον κόσμο, και αυτός δεν έχει απελευθερωθεί από τον κόσμο'».
«Επιπλέον, βραχμάνοι, ένας μοναχός, έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο του άπειρου χώρου, σκεπτόμενος 'άπειρη είναι η συνείδηση', έχοντας επιτύχει το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, διαμένει... κ.λπ... έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της άπειρης συνείδησης, σκεπτόμενος 'δεν υπάρχει τίποτε', έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μηδαμινότητας, διαμένει... κ.λπ... έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της μηδαμινότητας, έχοντας επιτύχει το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, διαμένει. Αυτός ονομάζεται, βραχμάνοι, 'μοναχός που έχοντας φτάσει στο άκρο του κόσμου, διαμένει στο άκρο του κόσμου'. Άλλοι του λένε έτσι - 'και αυτός περιλαμβάνεται στον κόσμο, και αυτός δεν έχει απελευθερωθεί από τον κόσμο'. Κι εγώ πράγματι, βραχμάνοι, έτσι λέω - 'και αυτός περιλαμβάνεται στον κόσμο, και αυτός δεν έχει απελευθερωθεί από τον κόσμο'».
«Επιπλέον, βραχμάνοι, ένας μοναχός, έχοντας υπερβεί πλήρως το επίπεδο της μήτε-αντίληψης-μήτε-μη-αντίληψης, έχοντας επιτύχει την παύση της αντίληψης και του αισθήματος, διαμένει, και έχοντας δει με τη σοφία, οι νοητικές διαφθορές του έχουν εξαλειφθεί. Αυτός ονομάζεται, βραχμάνοι, 'μοναχός που έχοντας φτάσει στο τέλος του κόσμου, διαμένει στο τέλος του κόσμου, αυτός που έχει διαβεί την προσκόλληση στον κόσμο'». Έβδομη.