7.
Η ομιλία για τη φύση του πόνου
244.
Όταν, μοναχοί, ένας μοναχός κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο όλων των φαινομένων υποκείμενων στον πόνο.
Έτσι πράγματι οι ηδονές έχουν ιδωθεί από αυτόν, ώστε σε αυτόν που βλέπει τις ηδονές, η ηδονική επιθυμία, η ηδονική προσκόλληση, η ηδονική μέθη, ο ηδονικός πυρετός στις ηδονές, αυτά δεν υπολανθάνουν.
Έτσι πράγματι η συμπεριφορά και η διαμονή του έχουν αφυπνιστεί, ώστε σε αυτόν που συμπεριφέρεται και διαμένει, η πλεονεξία, η δυσαρέσκεια και οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις δεν υπολανθάνουν.
«Και πώς, μοναχοί, ένας μοναχός κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο όλων των φαινομένων υποκείμενων στον πόνο; 'Έτσι είναι η ύλη, έτσι είναι η προέλευση της ύλης, έτσι είναι η πάροδος της ύλης· έτσι είναι το αίσθημα... έτσι είναι η αντίληψη... έτσι είναι οι δραστηριότητες... έτσι είναι η συνείδηση, έτσι είναι η προέλευση της συνείδησης, έτσι είναι η πάροδος της συνείδησης' - έτσι λοιπόν, μοναχοί, ένας μοναχός κατανοεί όπως πραγματικά είναι την προέλευση και την πάροδο όλων των φαινομένων υποκείμενων στον πόνο.
«Και πώς, μοναχοί, οι ηδονές έχουν ιδωθεί από έναν μοναχό; Ώστε σε αυτόν που βλέπει τις ηδονές, η ηδονική επιθυμία, η ηδονική προσκόλληση, η ηδονική μέθη, ο ηδονικός πυρετός στις ηδονές, αυτά δεν υπολανθάνουν. Όπως, μοναχοί, ένας λάκκος με κάρβουνα βαθύτερος από το ανάστημα ενός ανθρώπου, γεμάτος κάρβουνα χωρίς φλόγα, χωρίς καπνό. Τότε θα ερχόταν ένας άνθρωπος που επιθυμεί να ζήσει, που επιθυμεί να μην πεθάνει, που επιθυμεί την ευτυχία, που αποστρέφεται τον πόνο. Δύο δυνατοί άνδρες, αφού τον πιάσουν από τα δύο χέρια, θα τον έσερναν προς εκείνον τον λάκκο με κάρβουνα. Αυτός θα έστρεφε το σώμα του εδώ κι εκεί. Για ποιο λόγο; Διότι είναι γνωστό, μοναχοί, σε εκείνον τον άνθρωπο: 'Αν πέσω σε αυτόν τον λάκκο με κάρβουνα, εξαιτίας αυτού θα υποστώ θάνατο ή οδύνη ίση με θάνατο'. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, οι ηδονές έχουν ιδωθεί από έναν μοναχό σαν λάκκος με κάρβουνα, ώστε σε αυτόν που βλέπει τις ηδονές, η ηδονική επιθυμία, η ηδονική προσκόλληση, η ηδονική μέθη, ο ηδονικός πυρετός στις ηδονές, αυτά δεν υπολανθάνουν.
«Και πώς, μοναχοί, η συμπεριφορά και η διαμονή ενός μοναχού έχουν αφυπνιστεί, ώστε σε αυτόν που συμπεριφέρεται και διαμένει, η πλεονεξία, η δυσαρέσκεια και οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις δεν τον κατακλύζουν; Όπως, μοναχοί, ένας άνθρωπος θα εισερχόταν σε ένα δάσος γεμάτο αγκάθια. Μπροστά του αγκάθι, πίσω του αγκάθι, βόρεια αγκάθι, νότια αγκάθι, κάτω αγκάθι, πάνω αγκάθι. Αυτός μνήμων θα προχωρούσε, μνήμων θα οπισθοχωρούσε - 'μη με τρυπήσει αγκάθι'. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό ονομάζεται αγκάθι στη διαγωγή των ευγενών». Έτσι γνωρίζοντας, πρέπει να γίνει γνωστή η αυτοσυγκράτηση και η μη-αυτοσυγκράτηση.
«Και πώς, μοναχοί, υπάρχει μη-αυτοσυγκράτηση; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός έχοντας δει μια μορφή με το μάτι, προσκολλάται στην ευχάριστη μορφή, απωθείται από τη δυσάρεστη μορφή, και διαμένει με μη εδραιωμένη σωματική μνήμη, με περιορισμένη συνείδηση, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι εκείνη την απελευθέρωση του νου και την απελευθέρωση μέσω σοφίας, όπου αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις που έχουν εγερθεί καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο... κ.λπ... έχοντας γευτεί μια γεύση με τη γλώσσα... κ.λπ... έχοντας αντιληφθεί ένα νοητικό φαινόμενο με τον νου, προσκολλάται στο ευχάριστο νοητικό φαινόμενο, απωθείται από το δυσάρεστο νοητικό φαινόμενο, και διαμένει με μη εδραιωμένη σωματική μνήμη, με περιορισμένη συνείδηση, και δεν κατανοεί όπως πραγματικά είναι εκείνη την απελευθέρωση του νου και την απελευθέρωση μέσω σοφίας, όπου αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις που έχουν εγερθεί καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο. Έτσι λοιπόν, μοναχοί, υπάρχει μη-αυτοσυγκράτηση.
«Και πώς, μοναχοί, υπάρχει αυτοσυγκράτηση; Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός έχοντας δει μια μορφή με το μάτι, δεν προσκολλάται στην ευχάριστη μορφή, δεν απωθείται από τη δυσάρεστη μορφή, και διαμένει με εδραιωμένη σωματική μνήμη, με απεριόριστη συνείδηση, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι εκείνη την απελευθέρωση του νου και την απελευθέρωση μέσω σοφίας, όπου αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις που έχουν εγερθεί καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο... κ.λπ... έχοντας γευτεί μια γεύση με τη γλώσσα... κ.λπ... έχοντας αντιληφθεί ένα νοητικό φαινόμενο με τον νου, δεν προσκολλάται στο ευχάριστο νοητικό φαινόμενο, δεν απωθείται από το δυσάρεστο νοητικό φαινόμενο, και διαμένει με εδραιωμένη σωματική μνήμη, με απεριόριστη συνείδηση, και κατανοεί όπως πραγματικά είναι εκείνη την απελευθέρωση του νου και την απελευθέρωση μέσω σοφίας, όπου αυτές οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις που έχουν εγερθεί καταπαύουν χωρίς υπόλοιπο. Έτσι λοιπόν, μοναχοί, υπάρχει αυτοσυγκράτηση.
«Αν, μοναχοί, σε εκείνον τον μοναχό που συμπεριφέρεται έτσι, που διαμένει έτσι, κάποτε λόγω λησμοσύνης της μνήμης εγείρονται κακοί φαύλοι λογισμοί που τρέχουν μαζί, υποκείμενοι σε νοητικούς δεσμούς, αργή, μοναχοί, είναι η έγερση της μνήμης. Αλλά γρήγορα τους εγκαταλείπει, τους απομακρύνει, τους τερματίζει, τους οδηγεί στην εξαφάνιση.
«Όπως, μοναχοί, ένας άνθρωπος θα έριχνε δύο ή τρεις σταγόνες νερού σε ένα σιδερένιο καζάνι ζεσταμένο όλη την ημέρα. Αργή, μοναχοί, είναι η πτώση των σταγόνων νερού, αλλά γρήγορα θα οδηγούνταν σε πλήρη εξάλειψη και εξάντληση. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, αν σε εκείνον τον μοναχό που συμπεριφέρεται έτσι, που διαμένει έτσι, κάποτε λόγω λησμοσύνης της μνήμης εγείρονται κακοί φαύλοι λογισμοί που τρέχουν μαζί, υποκείμενοι σε νοητικούς δεσμούς, αργή, μοναχοί, είναι η έγερση της μνήμης. Αλλά γρήγορα τους εγκαταλείπει, τους απομακρύνει, τους τερματίζει, τους οδηγεί στην εξαφάνιση. Έτσι λοιπόν, μοναχοί, η συμπεριφορά και η διαμονή του μοναχού έχει αφυπνιστεί· ώστε σε αυτόν που συμπεριφέρεται έτσι, που διαμένει έτσι, η πλεονεξία, η δυσαρέσκεια και οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις δεν τον κατακλύζουν. Αν, μοναχοί, εκείνον τον μοναχό που συμπεριφέρεται έτσι, που διαμένει έτσι, βασιλιάδες ή βασιλικοί υπουργοί ή φίλοι ή υπουργοί ή συγγενείς ή ομόαιμοι, τον προσκαλούσαν με πλούτη - "Έλα, αγαπητέ άνθρωπε, γιατί αυτά τα πορτοκαλί ράσα σε καίνε; Γιατί ξυρισμένος περιφέρεσαι με κύπελλο; Έλα, επιστρέφοντας σε κατώτερη ζωή, απόλαυσε τα πλούτη και κάνε αξιέπαινες πράξεις". Πράγματι, μοναχοί, εκείνος ο μοναχός που συμπεριφέρεται έτσι, που διαμένει έτσι, αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, θα επιστρέψει σε κατώτερη ζωή - αυτό είναι αδύνατον.
«Όπως, μοναχοί, ο ποταμός Γάγγης είναι επιρρεπής προς την ανατολή, κεκλιμένος προς την ανατολή, με κλίση προς την ανατολή. Τότε θα ερχόταν ένα μεγάλο πλήθος ανθρώπων παίρνοντας φτυάρια και καλάθια - "Εμείς θα κάνουμε αυτόν τον ποταμό Γάγγη επιρρεπή προς τη δύση, κεκλιμένο προς τη δύση, με κλίση προς τη δύση". Τι νομίζετε, μοναχοί, άραγε εκείνο το μεγάλο πλήθος ανθρώπων θα έκανε τον ποταμό Γάγγη επιρρεπή προς τη δύση, κεκλιμένο προς τη δύση, με κλίση προς τη δύση;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε». «Για ποιο λόγο;» «Ο ποταμός Γάγγης, σεβάσμιε κύριε, είναι επιρρεπής προς την ανατολή, κεκλιμένος προς την ανατολή, με κλίση προς την ανατολή· αυτός δεν είναι εύκολο να γίνει επιρρεπής προς τη δύση, κεκλιμένος προς τη δύση, με κλίση προς τη δύση. Και εκείνο το μεγάλο πλήθος ανθρώπων θα γινόταν απλώς μέτοχος κούρασης και δυσφορίας». «Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, αν εκείνον τον μοναχό που συμπεριφέρεται έτσι, που διαμένει έτσι, βασιλιάδες ή βασιλικοί υπουργοί ή φίλοι ή υπουργοί ή συγγενείς ή ομόαιμοι, τον προσκαλούσαν με πλούτη - "Έλα, αγαπητέ άνθρωπε, γιατί αυτά τα πορτοκαλί ράσα σε καίνε; Γιατί ξυρισμένος περιφέρεσαι με κύπελλο; Έλα, επιστρέφοντας σε κατώτερη ζωή, απόλαυσε τα πλούτη και κάνε αξιέπαινες πράξεις". Πράγματι, μοναχοί, εκείνος ο μοναχός που συμπεριφέρεται έτσι, που διαμένει έτσι, αφού απαρνηθεί την εξάσκηση, θα επιστρέψει σε κατώτερη ζωή - αυτό είναι αδύνατον. Για ποιο λόγο; Διότι εκείνη η συνείδηση που για πολύ καιρό είναι επιρρεπής στην απομόνωση, κεκλιμένη προς την απομόνωση, με κλίση προς την απομόνωση, έτσι θα επιστρέψει σε κατώτερη ζωή - αυτό είναι αδύνατον». Έβδομη.