1.
Η ομιλία για τις εικασίες σχετικά με τον κόσμο
1111.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στο Ρατζάγκαχα, στο Άλσος των Μπαμπού, στο καταφύγιο σίτισης σκιούρων.
Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Κάποτε στο παρελθόν, μοναχοί, κάποιος άνθρωπος, αφού βγήκε από το Ρατζάγκαχα σκεπτόμενος 'θα κάνω εικασίες σχετικά με τον κόσμο', κατευθύνθηκε προς τη λιμνούλα Σουμαγκαντχά·
αφού πλησίασε, κάθισε στην όχθη της λιμνούλας Σουμαγκαντχά κάνοντας εικασίες σχετικά με τον κόσμο.
Εκείνος ο άνθρωπος, μοναχοί, είδε στην όχθη της λιμνούλας Σουμαγκαντχά έναν τετραμερή στρατό να μπαίνει μέσα σε ρίζες και στελέχη λωτού.
Αφού το είδε, του ήρθε αυτή η σκέψη:
'Είμαι λοιπόν τρελός, έχω λοιπόν χάσει τα λογικά μου!
Αυτό που δεν υπάρχει στον κόσμο, αυτό είδα εγώ'.
«Τότε, μοναχοί, εκείνος ο άνθρωπος, αφού μπήκε στην πόλη, ανέφερε σε ένα μεγάλο πλήθος ανθρώπων: 'Είμαι λοιπόν τρελός, σεβάσμιοι κύριοι, έχω λοιπόν χάσει τα λογικά μου, σεβάσμιοι κύριοι! Αυτό που δεν υπάρχει στον κόσμο, αυτό είδα εγώ'. «Πώς όμως εσύ, ε άνθρωπε, είσαι τρελός, πώς έχεις χάσει τα λογικά σου; Και τι δεν υπάρχει στον κόσμο που είδες εσύ;» «Εδώ εγώ, σεβάσμιοι κύριοι, αφού βγήκα από το Ρατζάγκαχα σκεπτόμενος 'θα κάνω εικασίες σχετικά με τον κόσμο', κατευθύνθηκα προς τη λιμνούλα Σουμαγκαντχά· αφού πλησίασα, κάθισα στην όχθη της λιμνούλας Σουμαγκαντχά κάνοντας εικασίες σχετικά με τον κόσμο. Είδα λοιπόν εγώ, σεβάσμιοι κύριοι, στην όχθη της λιμνούλας Σουμαγκαντχά έναν τετραμερή στρατό να μπαίνει μέσα σε ρίζες και στελέχη λωτού. Έτσι λοιπόν εγώ, σεβάσμιοι κύριοι, είμαι τρελός, έτσι έχω χάσει τα λογικά μου. Και αυτό δεν υπάρχει στον κόσμο που είδα εγώ». «Πράγματι εσύ, ε άνθρωπε, είσαι τρελός, πράγματι έχεις χάσει τα λογικά σου. Και αυτό δεν υπάρχει στον κόσμο που είδες εσύ».
«Εκείνος ο άνθρωπος όμως, μοναχοί, είδε κάτι πραγματικό, όχι κάτι μη πραγματικό. Κάποτε στο παρελθόν, μοναχοί, ξέσπασε μάχη μεταξύ θεών και τιτάνων. Σε εκείνη τη μάχη, μοναχοί, οι θεοί νίκησαν, οι τιτάνες ηττήθηκαν. Ηττημένοι, μοναχοί, οι τιτάνες, φοβισμένοι, μπήκαν στην πόλη των τιτάνων μέσα από ρίζες και στελέχη λωτού, παραπλανώντας τους θεούς.
«Γι' αυτό λοιπόν, μοναχοί, μην κάνετε εικασίες σχετικά με τον κόσμο - ή «ο κόσμος είναι αιώνιος» ή «ο κόσμος είναι μη-αιώνιος», ή «ο κόσμος είναι πεπερασμένος» ή «ο κόσμος είναι άπειρος», ή «η ψυχή είναι το ίδιο με το σώμα» ή «η ψυχή είναι κάτι άλλο και το σώμα κάτι άλλο», ή «ο Τατχάγκατα υπάρχει μετά το θάνατο» ή «ο Τατχάγκατα δεν υπάρχει μετά το θάνατο», ή «ο Τατχάγκατα και υπάρχει και δεν υπάρχει μετά το θάνατο» ή «ο Τατχάγκατα ούτε υπάρχει ούτε δεν υπάρχει μετά το θάνατο». Για ποιο λόγο; Αυτός ο στοχασμός, μοναχοί, δεν συνδέεται με το όφελος, δεν αποτελεί τις βασικές αρχές της άγιας ζωής, δεν οδηγεί στην αποστασιοποίηση, δεν οδηγεί στο μη πάθος, δεν οδηγεί στην παύση, δεν οδηγεί στη γαλήνη, δεν οδηγεί στην άμεση γνώση, δεν οδηγεί στην ανώτατη φώτιση, δεν οδηγεί στο Νιμπάνα.
«Όταν στοχάζεστε όμως, μοναχοί, να στοχάζεστε: 'αυτός είναι ο υπαρξιακός πόνος'... κ.λπ... να στοχάζεστε: 'αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση του υπαρξιακού πόνου'. Για ποιο λόγο; Αυτός ο στοχασμός, μοναχοί, συνδέεται με το όφελος, αυτός αποτελεί τις βασικές αρχές της άγιας ζωής, αυτός οδηγεί στην αποστασιοποίηση, στο μη πάθος, στην παύση, στη γαλήνη, στην άμεση γνώση, στην ανώτατη φώτιση, στο Νιμπάνα.
«Γι' αυτό, μοναχοί, πρέπει να γίνει συνεχής προσπάθεια: «αυτός είναι ο υπαρξιακός πόνος»... κ.λπ... πρέπει να γίνει συνεχής προσπάθεια: «αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση του υπαρξιακού πόνου»». Πρώτο.