1.
Η ομιλία Σόνα
55.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στο Ρατζάγκαχα, στο όρος Γκιτζτζακούτα.
Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Σόνα διέμενε στο Ρατζάγκαχα, στο Ψυχρό Δάσος.
Τότε στον σεβάσμιο Σόνα, που είχε μεταβεί σε ιδιωτικό χώρο και ήταν σε απομόνωση, εγέρθηκε αυτός ο αναλογισμός στον νου:
«Όποιοι μαθητές του Ευλογημένου διαμένουν καταβάλλοντας έντονη ενεργητικότητα, εγώ είμαι ένας από αυτούς.
Και όμως η συνείδησή μου δεν απελευθερώνεται από τις νοητικές διαφθορές μέσω της μη προσκόλλησης· υπάρχουν όμως πλούτη στην οικογένειά μου, είναι δυνατόν να απολαύσω τα πλούτη και να κάνω αξιέπαινες πράξεις.
Γιατί να μην απαρνηθώ την εξάσκηση και επιστρέφοντας σε κατώτερη ζωή να απολαύσω τα πλούτη και να κάνω αξιέπαινες πράξεις;»
Τότε ο Ευλογημένος, αφού αντιλήφθηκε με τον νου του τον αναλογισμό του νου του σεβάσμιου Σόνα - όπως ακριβώς ένας δυνατός άνδρας θα άπλωνε το λυγισμένο χέρι του ή θα λύγιζε το απλωμένο χέρι του, ακριβώς έτσι - εξαφανίστηκε από το όρος Γκιτζτζακούτα και εμφανίστηκε μπροστά στον σεβάσμιο Σόνα στο Ψυχρό Δάσος. Ο Ευλογημένος κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα. Και ο σεβάσμιος Σόνα, αφού απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, κάθισε στο πλάι. Στον σεβάσμιο Σόνα που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Δεν εγέρθηκε σε σένα, Σόνα, που είχες μεταβεί σε ιδιωτικό χώρο και ήσουν σε απομόνωση, αυτός ο αναλογισμός στον νου: 'Όποιοι μαθητές του Ευλογημένου διαμένουν καταβάλλοντας έντονη ενεργητικότητα, εγώ είμαι ένας από αυτούς. Και όμως η συνείδησή μου δεν απελευθερώνεται από τις νοητικές διαφθορές μέσω της μη προσκόλλησης· υπάρχουν όμως πλούτη στην οικογένειά μου, είναι δυνατόν να απολαύσω τα πλούτη και να κάνω αξιέπαινες πράξεις. Γιατί να μην απαρνηθώ την εξάσκηση και επιστρέφοντας σε κατώτερη ζωή να απολαύσω τα πλούτη και να κάνω αξιέπαινες πράξεις';» «Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Τι νομίζεις, Σόνα, ήσουν επιδέξιος προηγουμένως, όταν ήσουν οικογενειάρχης, στον ήχο των χορδών της βίνας;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε». «Τι νομίζεις, Σόνα, όταν οι χορδές της βίνας σου ήταν υπερβολικά τεντωμένες, άραγε η βίνα σου εκείνη την περίοδο ήταν εύηχη ή εύχρηστη;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Τι νομίζεις, Σόνα, όταν οι χορδές της βίνας σου ήταν υπερβολικά χαλαρές, άραγε η βίνα σου εκείνη την περίοδο ήταν εύηχη ή εύχρηστη;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Όταν όμως, Σόνα, οι χορδές της βίνας σου δεν ήταν υπερβολικά τεντωμένες ούτε υπερβολικά χαλαρές, αλλά εδραιωμένες σε ίση τάση, άραγε η βίνα σου εκείνη την περίοδο ήταν εύηχη ή εύχρηστη;» «Ναι, σεβάσμιε κύριε».
«Ακριβώς έτσι, Σόνα, η υπερβολική ενεργητικότητα οδηγεί σε ανησυχία, η υπερβολικά χαλαρή ενεργητικότητα οδηγεί σε οκνηρία. Γι' αυτό εσύ, Σόνα, καθόρισε την ισορροπία της ενεργητικότητας, διείσδυσε στην ισορροπία των ικανοτήτων, και σε αυτό πιάσε το σημάδι». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησε ο σεβάσμιος Σόνα στον Ευλογημένο. Τότε ο Ευλογημένος, αφού νουθέτησε τον σεβάσμιο Σόνα με αυτή τη νουθεσία - όπως ακριβώς ένας δυνατός άνδρας θα άπλωνε το λυγισμένο χέρι του ή θα λύγιζε το απλωμένο χέρι του, ακριβώς έτσι - εξαφανίστηκε από το Ψυχρό Δάσος και εμφανίστηκε στο όρος Γκιτζτζακούτα.
Τότε ο σεβάσμιος Σόνα αργότερα καθόρισε την ισορροπία της ενεργητικότητας με την ηρεμία, διείσδυσε στην ισορροπία των ικανοτήτων και συνέλαβε το σημάδι εκεί. Τότε ο σεβάσμιος Σόνα, μένοντας μόνος, αποτραβηγμένος, επιμελής, ενεργητικός, αποφασισμένος, σε σύντομο χρονικό διάστημα - για τον σκοπό που οι γιοι καλών οικογενειών σωστά αναχωρούν από την οικογενειακή ζωή στην άστεγη ζωή, αυτό το ανυπέρβλητο - τον τελικό στόχο της άγιας ζωής, έχοντας ο ίδιος κατανοήσει πλήρως με άμεση γνώση στην παρούσα ζωή, έχοντας επιτύχει, παρέμεινε. Γνώρισε άμεσα: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης». Και ο σεβάσμιος Σόνα έγινε ένας από τους Άξιους.
Τότε στον σεβάσμιο Σόνα που είχε επιτύχει την Αξιότητα ήρθε αυτή η σκέψη: «Γιατί να μην πάω εκεί όπου βρίσκεται ο Ευλογημένος· αφού πλησιάσω, να διακηρύξω την τελική απελευθερωτική γνώση κοντά στον Ευλογημένο». Τότε ο σεβάσμιος Σόνα πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε, απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο και κάθισε στο πλάι. Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Σόνα είπε στον Ευλογημένο:
«Εκείνος, σεβάσμιε κύριε, ο μοναχός που είναι Άξιος, που έχει εξαλείψει τις νοητικές διαφθορές, που έχει ολοκληρώσει την άγια ζωή, που έχει κάνει αυτό που έπρεπε να γίνει, που έχει αποθέσει το φορτίο, που έχει επιτύχει τον δικό του σκοπό, που έχει εξαλείψει πλήρως τους δεσμούς του γίγνεσθαι, πλήρως απελευθερωμένος μέσω της τελικής γνώσης, αυτός είναι αφοσιωμένος σε έξι καταστάσεις - είναι αφοσιωμένος στην απάρνηση, είναι αφοσιωμένος στην αποστασιοποίηση, είναι αφοσιωμένος στη μη-κακοβουλία, είναι αφοσιωμένος στην εξάλειψη της επιθυμίας, είναι αφοσιωμένος στην εξάλειψη της προσκόλλησης, είναι αφοσιωμένος στη μη-σύγχυση.
«Μπορεί όμως, σεβάσμιε κύριε, κάποιος σεβάσμιος εδώ να σκεφτεί έτσι: 'Σίγουρα αυτός ο σεβάσμιος είναι αφοσιωμένος στην απάρνηση βασιζόμενος μόνο σε απλή πίστη'. Όμως αυτό, σεβάσμιε κύριε, δεν πρέπει να θεωρηθεί έτσι. Ο μοναχός, σεβάσμιε κύριε, που έχει εξαλείψει τις νοητικές διαφθορές, που έχει ολοκληρώσει την άγια ζωή, που έχει κάνει αυτό που έπρεπε να γίνει, μη θεωρώντας κάτι που πρέπει να γίνει για τον εαυτό του ή συσσώρευση αυτού που έγινε, λόγω της εξάλειψης του πάθους, επειδή είναι χωρίς πάθος, είναι αφοσιωμένος στην απάρνηση· λόγω της εξάλειψης του μίσους, επειδή είναι χωρίς μίσος, είναι αφοσιωμένος στην απάρνηση· λόγω της εξάλειψης της αυταπάτης, επειδή είναι χωρίς αυταπάτη, είναι αφοσιωμένος στην απάρνηση.
«Μπορεί όμως, σεβάσμιε κύριε, κάποιος σεβάσμιος εδώ να σκεφτεί έτσι: 'Σίγουρα αυτός ο σεβάσμιος είναι αφοσιωμένος στην αποστασιοποίηση επιθυμώντας υλικό κέρδος, τιμή και φήμη'. Όμως αυτό, σεβάσμιε κύριε, δεν πρέπει να θεωρηθεί έτσι. Ο μοναχός, σεβάσμιε κύριε, που έχει εξαλείψει τις νοητικές διαφθορές, που έχει ολοκληρώσει την άγια ζωή, που έχει κάνει αυτό που έπρεπε να γίνει, μη θεωρώντας κάτι που πρέπει να γίνει για τον εαυτό του ή συσσώρευση αυτού που έγινε, λόγω της εξάλειψης του πάθους, επειδή είναι χωρίς πάθος, είναι αφοσιωμένος στην αποστασιοποίηση· λόγω της εξάλειψης του μίσους, επειδή είναι χωρίς μίσος, είναι αφοσιωμένος στην αποστασιοποίηση· λόγω της εξάλειψης της αυταπάτης, επειδή είναι χωρίς αυταπάτη, είναι αφοσιωμένος στην αποστασιοποίηση.
«Μπορεί όμως, σεβάσμιε κύριε, κάποιος σεβάσμιος εδώ να σκεφτεί έτσι: 'Σίγουρα αυτός ο σεβάσμιος είναι αφοσιωμένος στη μη-κακοβουλία επιστρέφοντας στην αγκίστρωση σε ηθικούς κανόνες και αυστηρότητες ως ουσιώδη'. Όμως αυτό, σεβάσμιε κύριε, δεν πρέπει να θεωρηθεί έτσι. Ο μοναχός, σεβάσμιε κύριε, που έχει εξαλείψει τις νοητικές διαφθορές, που έχει ολοκληρώσει την άγια ζωή, που έχει κάνει αυτό που έπρεπε να γίνει, μη θεωρώντας κάτι που πρέπει να γίνει για τον εαυτό του ή συσσώρευση αυτού που έγινε, λόγω της εξάλειψης του πάθους, επειδή είναι χωρίς πάθος, είναι αφοσιωμένος στη μη-κακοβουλία· λόγω της εξάλειψης του μίσους, επειδή είναι χωρίς μίσος, είναι αφοσιωμένος στη μη-κακοβουλία· λόγω της εξάλειψης της αυταπάτης, επειδή είναι χωρίς αυταπάτη, είναι αφοσιωμένος στη μη-κακοβουλία.
«Λόγω της εξάλειψης του πάθους, επειδή είναι χωρίς πάθος, είναι αφοσιωμένος στην εξάλειψη της επιθυμίας· λόγω της εξάλειψης του μίσους, επειδή είναι χωρίς μίσος, είναι αφοσιωμένος στην εξάλειψη της επιθυμίας· λόγω της εξάλειψης της αυταπάτης, επειδή είναι χωρίς αυταπάτη, είναι αφοσιωμένος στην εξάλειψη της επιθυμίας.
«Λόγω της εξάλειψης του πάθους, επειδή είναι χωρίς πάθος, είναι αφοσιωμένος στην εξάλειψη της προσκόλλησης· λόγω της εξάλειψης του μίσους, επειδή είναι χωρίς μίσος, είναι αφοσιωμένος στην εξάλειψη της προσκόλλησης· λόγω της εξάλειψης της αυταπάτης, επειδή είναι χωρίς αυταπάτη, είναι αφοσιωμένος στην εξάλειψη της προσκόλλησης.
«Λόγω της εξάλειψης του πάθους, επειδή είναι χωρίς πάθος, είναι αφοσιωμένος στη μη-σύγχυση· λόγω της εξάλειψης του μίσους, επειδή είναι χωρίς μίσος, είναι αφοσιωμένος στη μη-σύγχυση· λόγω της εξάλειψης της αυταπάτης, επειδή είναι χωρίς αυταπάτη, είναι αφοσιωμένος στη μη-σύγχυση.
«Για έναν μοναχό με έτσι σωστά απελευθερωμένη συνείδηση, σεβάσμιε κύριε, ακόμη κι αν έντονες υλικές μορφές αντιληπτές με το μάτι έρχονται στο πεδίο αίσθησης του ματιού, δεν κατακλύζουν τη συνείδησή του. Η συνείδησή του παραμένει αμιγής, σταθερή, έχοντας φτάσει στην αδιαταραξία, και παρατηρεί την παρακμή της. Ακόμη κι αν έντονοι ήχοι αντιληπτοί από το αυτί... κ.λπ... Οσμές αντιληπτές από τη μύτη... Γεύσεις αντιληπτές από τη γλώσσα... απτά αντικείμενα αντιληπτά από το σώμα... νοητικά φαινόμενα αντιληπτά από τον νου έρχονται στο πεδίο αίσθησης του νου, δεν κατακλύζουν τη συνείδησή του. Η συνείδησή του παραμένει αμιγής, σταθερή, έχοντας φτάσει στην αδιαταραξία, και παρατηρεί την παρακμή της. Όπως, σεβάσμιε κύριε, ένα πέτρινο βουνό χωρίς ρωγμές, χωρίς κοιλότητες, ένα συμπαγές σύνολο. Τότε ακόμη κι αν από την ανατολική κατεύθυνση ερχόταν σφοδρή καταιγίδα με άνεμο, δεν θα το έκανε να τρέμει, δεν θα το έκανε να σείεται, δεν θα το έκανε να ταράζεται· τότε ακόμη κι αν από τη δυτική κατεύθυνση ερχόταν σφοδρή καταιγίδα με άνεμο... κ.λπ... τότε ακόμη κι αν από τη βόρεια κατεύθυνση ερχόταν σφοδρή καταιγίδα με άνεμο... τότε ακόμη κι αν από τη νότια κατεύθυνση ερχόταν σφοδρή καταιγίδα με άνεμο, δεν θα το έκανε να τρέμει, δεν θα το έκανε να σείεται, δεν θα το έκανε να ταράζεται· ακριβώς έτσι, σεβάσμιε κύριε, για έναν μοναχό με έτσι σωστά απελευθερωμένη συνείδηση, ακόμη κι αν έντονες υλικές μορφές αντιληπτές με το μάτι έρχονται στο πεδίο αίσθησης του ματιού, δεν κατακλύζουν τη συνείδησή του. Η συνείδησή του παραμένει αμιγής, σταθερή, έχοντας φτάσει στην αδιαταραξία, και παρατηρεί την παρακμή της. Ακόμη κι αν έντονοι ήχοι αντιληπτοί από το αυτί... κ.λπ... Οσμές αντιληπτές από τη μύτη... Γεύσεις αντιληπτές από τη γλώσσα... απτά αντικείμενα αντιληπτά από το σώμα... νοητικά φαινόμενα αντιληπτά από τον νου έρχονται στο πεδίο αίσθησης του νου, δεν κατακλύζουν τη συνείδησή του. Η συνείδησή του παραμένει αμιγής, σταθερή, έχοντας φτάσει στην αδιαταραξία, και παρατηρεί την παρακμή της».
αφοσιωμένος στη μη-κακοβουλία, και στην εξάλειψη της προσκόλλησης.
έχοντας δει την έγερση των αισθητηριακών βάσεων, η συνείδηση ορθά απελευθερώνεται.
δεν υπάρχει συσσώρευση αυτού που έγινε, τίποτα που πρέπει να γίνει δεν υπάρχει.
έτσι υλικές μορφές, γεύσεις, ήχοι, οσμές και επαφές, όλα μαζί.
η συνείδηση σταθερή, ελεύθερη, και παρατηρεί την παρακμή της». Πρώτο.