1.
Η ομιλία περί του ιδίου νου
51.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Μοναχοί».
«Σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο.
Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Αν, μοναχοί, ένας μοναχός δεν είναι επιδέξιος στις μεθόδους κατανόησης της συνείδησης των άλλων, τότε 'θα γίνω επιδέξιος στις μεθόδους κατανόησης της δικής μου συνείδησης' - έτσι πρέπει να εξασκείστε, μοναχοί.
«Και πώς, μοναχοί, ένας μοναχός είναι επιδέξιος στις μεθόδους κατανόησης της δικής του συνείδησης; Όπως, μοναχοί, μια γυναίκα ή ένας άνδρας, νέος, νεαρός, που του αρέσει να στολίζεται, ανασκοπώντας την αντανάκλαση του προσώπου του σε έναν αγνό, λαμπερό καθρέφτη ή σε ένα διαυγές δοχείο με νερό, αν εκεί βλέπει σκόνη ή νοητική κηλίδα, προσπαθεί για την εγκατάλειψη εκείνης ακριβώς της σκόνης ή της νοητικής κηλίδας. Αν εκεί δεν βλέπει σκόνη ή νοητική κηλίδα, γι' αυτό ακριβώς είναι ευχαριστημένος, με ολοκληρωμένο σκοπό - "τι κέρδος πράγματι για μένα, αγνό είναι πράγματι για μένα". Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, η ανασκόπηση ενός μοναχού είναι πολύ ωφέλιμη στις καλές νοητικές καταστάσεις - 'είμαι άραγε πλεονέκτης συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε χωρίς πλεονεξία συχνά διαμένοντας, έχω άραγε κακόβουλο νου συχνά διαμένοντας, έχω άραγε νου χωρίς κακία συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε κυριευμένος από νωθρότητα και υπνηλία συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε απαλλαγμένος από νωθρότητα και υπνηλία συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε ανήσυχος συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε χωρίς ανησυχία συχνά διαμένοντας, έχω άραγε σκεπτικιστική αμφιβολία συχνά διαμένοντας, έχω άραγε διαβεί τη σκεπτικιστική αμφιβολία συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε οργίλος συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε χωρίς οργή συχνά διαμένοντας, έχω άραγε μολυσμένο νου συχνά διαμένοντας, έχω άραγε αμόλυντο νου συχνά διαμένοντας, έχω άραγε ταραγμένο σώμα συχνά διαμένοντας, έχω άραγε αταραξία σώματος συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε οκνηρός συχνά διαμένοντας, καταβάλλω άραγε έντονη ενεργητικότητα συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε μη αυτοσυγκεντρωμένος συχνά διαμένοντας, είμαι άραγε αυτοσυγκεντρωμένος συχνά διαμένοντας'.
«Αν, μοναχοί, ένας μοναχός ανασκοπώντας γνωρίζει έτσι - 'είμαι πλεονέκτης συχνά διαμένοντας, έχω κακόβουλο νου συχνά διαμένοντας, είμαι κυριευμένος από νωθρότητα και υπνηλία συχνά διαμένοντας, είμαι ανήσυχος συχνά διαμένοντας, έχω σκεπτικιστική αμφιβολία συχνά διαμένοντας, είμαι οργίλος συχνά διαμένοντας, έχω μολυσμένο νου συχνά διαμένοντας, έχω ταραγμένο σώμα συχνά διαμένοντας, είμαι οκνηρός συχνά διαμένοντας, είμαι μη αυτοσυγκεντρωμένος συχνά διαμένοντας', τότε, μοναχοί, από εκείνον τον μοναχό για την εγκατάλειψη εκείνων ακριβώς των κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα. Όπως, μοναχοί, κάποιος με φλεγόμενο ρούχο ή φλεγόμενο κεφάλι. Θα έκανε υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλο και ενθουσιασμό και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα για το σβήσιμο αυτού ακριβώς του ρούχου ή του κεφαλιού. Ακριβώς έτσι, μοναχοί, από εκείνον τον μοναχό για την εγκατάλειψη εκείνων ακριβώς των κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων πρέπει να γίνει υπερβολική θέληση και προσπάθεια και ζήλος και ενθουσιασμός και ανυποχώρητη στάση και μνήμη και ενσυνειδητότητα.
«Αν όμως, μοναχοί, ένας μοναχός ανασκοπώντας γνωρίζει έτσι - 'είμαι χωρίς πλεονεξία συχνά διαμένοντας, έχω νου χωρίς κακία συχνά διαμένοντας, είμαι απαλλαγμένος από νωθρότητα και υπνηλία συχνά διαμένοντας, είμαι χωρίς ανησυχία συχνά διαμένοντας, έχω διαβεί τη σκεπτικιστική αμφιβολία συχνά διαμένοντας, είμαι χωρίς οργή συχνά διαμένοντας, έχω αμόλυντο νου συχνά διαμένοντας, έχω αταραξία σώματος συχνά διαμένοντας, καταβάλλω έντονη ενεργητικότητα συχνά διαμένοντας, είμαι αυτοσυγκεντρωμένος συχνά διαμένοντας', τότε, μοναχοί, από εκείνον τον μοναχό, αφού εδραιωθεί σε αυτές ακριβώς τις καλές νοητικές καταστάσεις, πρέπει να γίνει συνεχής προσπάθεια για την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών πέρα από αυτό». Πρώτο.