6.
Η ομιλία για την εξερεύνηση
66.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στους Κούρου· Καμμασαντάμμα ήταν το όνομα μιας κωμόπολης των Κούρου.
Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Μοναχοί».
«Σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο.
Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Εξετάζετε, μοναχοί, την εσωτερική εξέταση;»
Όταν αυτό ειπώθηκε, κάποιος μοναχός είπε στον Ευλογημένο:
«Εγώ, σεβάσμιε κύριε, εξετάζω την εσωτερική εξέταση».
«Πώς όμως εσύ, μοναχέ, εξετάζεις την εσωτερική εξέταση;»
Τότε εκείνος ο μοναχός απάντησε.
Όπως εκείνος ο μοναχός απάντησε, εκείνος ο μοναχός δεν ικανοποίησε τον νου του Ευλογημένου.
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Άναντα είπε στον Ευλογημένο: «Είναι ο κατάλληλος χρόνος γι' αυτό, Ευλογημένε· είναι ο κατάλληλος χρόνος γι' αυτό, Καλότυχε· ο Ευλογημένος να μιλήσει για την εσωτερική εξέταση. Αφού ακούσουν από τον Ευλογημένο, οι μοναχοί θα το θυμούνται». «Τότε λοιπόν, Άναντα, ακούστε, προσέχετε καλά· θα μιλήσω». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Εδώ, μοναχοί, ένας μοναχός εξετάζοντας εξετάζει την εσωτερική εξέταση: 'Αυτός ο πολύμορφος, ποικιλόμορφος υπαρξιακός πόνος που εγείρεται στον κόσμο, το γήρας και ο θάνατος. Αυτός ο υπαρξιακός πόνος ποια έχει ως πηγή, ποια ως προέλευση, ποια ως γέννηση, ποια ως παραγωγή; Όταν υπάρχει τι, υπάρχει γήρας και θάνατος; Όταν δεν υπάρχει τι, δεν υπάρχει γήρας και θάνατος;' Αυτός εξετάζοντας έτσι γνωρίζει: 'Αυτός ο πολύμορφος, ποικιλόμορφος υπαρξιακός πόνος που εγείρεται στον κόσμο, το γήρας και ο θάνατος. Αυτός ο υπαρξιακός πόνος έχει την προσκόλληση ως πηγή, την προσκόλληση ως προέλευση, την προσκόλληση ως γέννηση, την προσκόλληση ως παραγωγή· όταν υπάρχει προσκόλληση, υπάρχει γήρας και θάνατος· όταν δεν υπάρχει προσκόλληση, δεν υπάρχει γήρας και θάνατος'. Αυτός κατανοεί το γήρας και τον θάνατο και κατανοεί την προέλευση του γήρατος και του θανάτου και κατανοεί την παύση του γήρατος και του θανάτου και κατανοεί την πρακτική που οδηγεί κατάλληλα στην παύση του γήρατος και του θανάτου. Και έτσι ασκεί και ακολουθεί τη συμφωνούσα διδασκαλία. Αυτός ονομάζεται, μοναχοί, μοναχός που ασκεί πλήρως ορθά για την εξάλειψη του υπαρξιακού πόνου, για την παύση του γήρατος και του θανάτου.
«Έπειτα εξετάζοντας εξετάζει εσωτερικά - 'Αυτή η προσκόλληση λοιπόν ποια έχει ως πηγή, ποια ως προέλευση, ποια ως γέννηση, ποια ως παραγωγή; Όταν υπάρχει τι, υπάρχει προσκόλληση; Όταν δεν υπάρχει τι, δεν υπάρχει προσκόλληση;' Αυτός εξετάζοντας έτσι γνωρίζει: 'Η προσκόλληση έχει την επιθυμία ως πηγή, την επιθυμία ως προέλευση, την επιθυμία ως γέννηση, την επιθυμία ως παραγωγή· όταν υπάρχει επιθυμία, υπάρχει προσκόλληση· όταν δεν υπάρχει επιθυμία, δεν υπάρχει προσκόλληση'. Αυτός κατανοεί την προσκόλληση και κατανοεί την προέλευση της προσκόλλησης και κατανοεί την παύση της προσκόλλησης και κατανοεί την πρακτική που οδηγεί κατάλληλα στην παύση της προσκόλλησης. Και έτσι ασκεί και ακολουθεί τη συμφωνούσα διδασκαλία. Αυτός ονομάζεται, μοναχοί, μοναχός που ασκεί πλήρως ορθά για την εξάλειψη του υπαρξιακού πόνου, για την παύση της προσκόλλησης.
«Έπειτα εξετάζοντας εξετάζει εσωτερικά - 'Αυτή η επιθυμία λοιπόν πού εγείρεται όταν εγείρεται, πού εγκαθίσταται όταν εγκαθίσταται;' Αυτός εξετάζοντας έτσι γνωρίζει: Ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, εκεί αυτή η επιθυμία εγείρεται όταν εγείρεται, εκεί εγκαθίσταται όταν εγκαθίσταται. Και τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση; Το μάτι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση. Εκεί αυτή η επιθυμία εγείρεται όταν εγείρεται, εκεί εγκαθίσταται όταν εγκαθίσταται. Το αυτί στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση... κ.λπ... η μύτη στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση... η γλώσσα στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση... το σώμα στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση... ο νους στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, εκεί αυτή η επιθυμία εγείρεται όταν εγείρεται, εκεί εγκαθίσταται όταν εγκαθίσταται.
«Όποιοι, μοναχοί, ασκητές ή βραχμάνοι στο παρελθόν, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό το είδαν ως μόνιμο, το είδαν ως ευτυχία, το είδαν ως εαυτό, το είδαν ως υγεία, το είδαν ως ασφάλεια. Αυτοί αύξησαν την επιθυμία. Όσοι αύξησαν την επιθυμία, αυτοί αύξησαν την προσκόλληση. Όσοι αύξησαν την προσκόλληση, αυτοί αύξησαν τον υπαρξιακό πόνο. Όσοι αύξησαν τον υπαρξιακό πόνο, αυτοί δεν απελευθερώθηκαν από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος· δεν απελευθερώθηκαν από τον υπαρξιακό πόνο, λέω.
«Και όποιοι, μοναχοί, ασκητές ή βραχμάνοι στο μέλλον, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό θα το δουν ως μόνιμο, θα το δουν ως ευτυχία, θα το δουν ως εαυτό, θα το δουν ως υγεία, θα το δουν ως ασφάλεια. Αυτοί θα αυξήσουν την επιθυμία. Όσοι θα αυξήσουν την επιθυμία, αυτοί θα αυξήσουν την προσκόλληση. Όσοι θα αυξήσουν την προσκόλληση, αυτοί θα αυξήσουν τον υπαρξιακό πόνο. Όσοι θα αυξήσουν τον υπαρξιακό πόνο, αυτοί δεν θα απελευθερωθούν από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος· δεν θα απελευθερωθούν από τον υπαρξιακό πόνο, λέω.
«Και όποιοι, μοναχοί, ασκητές ή βραχμάνοι τώρα, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό το βλέπουν ως μόνιμο, το βλέπουν ως ευτυχία, το βλέπουν ως εαυτό, το βλέπουν ως υγεία, το βλέπουν ως ασφάλεια. Αυτοί αυξάνουν την επιθυμία. Όσοι αυξάνουν την επιθυμία, αυτοί αυξάνουν την προσκόλληση. Όσοι αυξάνουν την προσκόλληση, αυτοί αυξάνουν τον υπαρξιακό πόνο. Όσοι αυξάνουν τον υπαρξιακό πόνο, αυτοί δεν απελευθερώνονται από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος· δεν απελευθερώνονται από τον υπαρξιακό πόνο, λέω.
«Όπως, μοναχοί, ένα κύπελλο με γλυκό ποτό τέλειο σε χρώμα, τέλειο σε οσμή, τέλειο σε γεύση. Και αυτό είναι αναμεμειγμένο με δηλητήριο. Τότε θα ερχόταν ένας άνθρωπος καταβεβλημένος από τη ζέστη, νικημένος από τη ζέστη, κουρασμένος, διψασμένος, με δίψα. Θα του έλεγαν έτσι - "Αυτό είναι για σένα, ε άνθρωπε, ένα κύπελλο με γλυκό ποτό τέλειο σε χρώμα, τέλειο σε οσμή, τέλειο σε γεύση· και αυτό είναι αναμεμειγμένο με δηλητήριο. Αν επιθυμείς, πιες το. Καθώς το πίνεις, θα σου αρέσει στο χρώμα, στην οσμή και στη γεύση, αλλά αφού το πιεις, εξαιτίας αυτού θα υποστείς θάνατο ή οδύνη ίση με θάνατο." Αυτός θα έπινε εκείνο το κύπελλο με γλυκό ποτό βιαστικά χωρίς αναλογισμό, δεν θα το παρατούσε. Αυτός εξαιτίας αυτού θα υφίστατο θάνατο ή οδύνη ίση με θάνατο. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, όποιοι ασκητές ή βραχμάνοι στο παρελθόν, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση... κ.λπ... στο μέλλον... κ.λπ... τώρα ασκητές ή βραχμάνοι, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό το βλέπουν ως μόνιμο, το βλέπουν ως ευτυχία, το βλέπουν ως εαυτό, το βλέπουν ως υγεία, το βλέπουν ως ασφάλεια, αυτοί αυξάνουν την επιθυμία. Όσοι αυξάνουν την επιθυμία, αυτοί αυξάνουν την προσκόλληση. Όσοι αυξάνουν την προσκόλληση, αυτοί αυξάνουν τον υπαρξιακό πόνο. Όσοι αυξάνουν τον υπαρξιακό πόνο, αυτοί δεν απελευθερώνονται από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος· δεν απελευθερώνονται από τον υπαρξιακό πόνο, λέω.
«Όποιοι όμως, μοναχοί, ασκητές ή βραχμάνοι στο παρελθόν, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό το είδαν ως παροδικό, το είδαν ως πόνο, το είδαν ως μη-εαυτό, το είδαν ως αρρώστια, το είδαν ως κίνδυνο, αυτοί εγκατέλειψαν την επιθυμία. Όσοι εγκατέλειψαν την επιθυμία, αυτοί εγκατέλειψαν την προσκόλληση. Όσοι εγκατέλειψαν την προσκόλληση, αυτοί εγκατέλειψαν τον πόνο. Όσοι εγκατέλειψαν τον πόνο, αυτοί απελευθερώθηκαν από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος· απελευθερώθηκαν από τον υπαρξιακό πόνο, λέω.
«Και όποιοι, μοναχοί, ασκητές ή βραχμάνοι στο μέλλον, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό θα το δουν ως παροδικό, θα το δουν ως πόνο, θα το δουν ως μη-εαυτό, θα το δουν ως αρρώστια, θα το δουν ως κίνδυνο, αυτοί θα εγκαταλείψουν την επιθυμία. Όσοι θα εγκαταλείψουν την επιθυμία... κ.λπ... θα απελευθερωθούν από τον υπαρξιακό πόνο, λέω.
«Και όποιοι, μοναχοί, ασκητές ή βραχμάνοι τώρα, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό το βλέπουν ως παροδικό, το βλέπουν ως πόνο, το βλέπουν ως μη-εαυτό, το βλέπουν ως αρρώστια, το βλέπουν ως κίνδυνο, αυτοί εγκαταλείπουν την επιθυμία. Όσοι εγκαταλείπουν την επιθυμία, αυτοί εγκαταλείπουν την προσκόλληση. Όσοι εγκαταλείπουν την προσκόλληση, αυτοί εγκαταλείπουν τον πόνο. Όσοι εγκαταλείπουν τον πόνο, αυτοί απελευθερώνονται από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος· απελευθερώνονται από τον υπαρξιακό πόνο, λέω.
«Όπως, μοναχοί, ένα κύπελλο με γλυκό ποτό τέλειο σε χρώμα, τέλειο σε οσμή, τέλειο σε γεύση. Και αυτό είναι αναμεμειγμένο με δηλητήριο. Τότε θα ερχόταν ένας άνθρωπος καταβεβλημένος από τη ζέστη, νικημένος από τη ζέστη, κουρασμένος, διψασμένος, με δίψα. Θα του έλεγαν έτσι - "Αυτό είναι για σένα, ε άνθρωπε, ένα κύπελλο με γλυκό ποτό τέλειο σε χρώμα, τέλειο σε οσμή, τέλειο σε γεύση, και αυτό είναι αναμεμειγμένο με δηλητήριο. Αν επιθυμείς, πιες το. Καθώς το πίνεις, θα σου αρέσει στο χρώμα, στην οσμή και στη γεύση· αλλά αφού το πιεις, εξαιτίας αυτού θα υποστείς θάνατο ή οδύνη ίση με θάνατο." Τότε, μοναχοί, σε εκείνον τον άνθρωπο θα ερχόταν αυτή η σκέψη: "Είναι δυνατόν αυτή η δίψα μου για αλκοόλ να διωχθεί με νερό ή να διωχθεί με ξινόγαλα ή να διωχθεί με αλατισμένο ρόφημα από δημητριακά ή να διωχθεί με αλμυρό ρόφημα σοβίρακα· δεν θα έπινα όμως εγώ αυτό, το οποίο θα ήταν για την ευημερία και την ευτυχία μου για πολύ καιρό." Αυτός, αφού αναλογιστεί, δεν θα έπινε εκείνο το κύπελλο με γλυκό ποτό, θα το παρατούσε. Αυτός εξαιτίας αυτού δεν θα υφίστατο θάνατο ή οδύνη ίση με θάνατο. Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, μοναχοί, όποιοι ασκητές ή βραχμάνοι στο παρελθόν, ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό το είδαν ως παροδικό, το είδαν ως πόνο, το είδαν ως μη-εαυτό, το είδαν ως αρρώστια, το είδαν ως κίνδυνο, αυτοί εγκατέλειψαν την επιθυμία. Όσοι εγκατέλειψαν την επιθυμία, αυτοί εγκατέλειψαν την προσκόλληση. Όσοι εγκατέλειψαν την προσκόλληση, αυτοί εγκατέλειψαν τον πόνο. Όσοι εγκατέλειψαν τον πόνο, αυτοί απελευθερώθηκαν από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος· απελευθερώθηκαν από τον υπαρξιακό πόνο, λέω.
«Και όποιοι, μοναχοί, στο μέλλον... κ.λπ... τώρα ασκητές ή βραχμάνοι ό,τι στον κόσμο έχει αγαπητή φύση και ευχάριστη φύση, αυτό το βλέπουν ως παροδικό, το βλέπουν ως πόνο, το βλέπουν ως μη-εαυτό, το βλέπουν ως αρρώστια, το βλέπουν ως κίνδυνο, αυτοί εγκαταλείπουν την επιθυμία. Όσοι εγκαταλείπουν την επιθυμία, αυτοί εγκαταλείπουν την προσκόλληση. Όσοι εγκαταλείπουν την προσκόλληση, αυτοί εγκαταλείπουν τον πόνο. Όσοι εγκαταλείπουν τον πόνο, αυτοί απελευθερώνονται από τη γέννηση, από το γήρας, από τον θάνατο, από τις λύπες, από τους θρήνους, από τον πόνο, από τη δυσαρέσκεια, από το άγχος· απελευθερώνονται από τον υπαρξιακό πόνο, λέω». Έκτο.