1.
Η ομιλία για την ανώτατη φώτιση
1.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Εκεί ο Ευλογημένος απευθύνθηκε στους μοναχούς:
«Αν, μοναχοί, οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές σας ρωτούσαν έτσι - 'ποια είναι, φίλε, η κοντινή αιτία για την ανάπτυξη των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανώτατη φώτιση;' όταν ερωτηθείτε έτσι, εσείς, μοναχοί, πώς θα απαντούσατε σε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές;» «Ο Ευλογημένος είναι η ρίζα των διδασκαλιών μας, σεβάσμιε κύριε... κ.λπ... αφού ακούσουν από τον Ευλογημένο, οι μοναχοί θα το θυμούνται».
«Τότε λοιπόν, μοναχοί, ακούστε, προσέχετε καλά· θα μιλήσω». «Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησαν εκείνοι οι μοναχοί στον Ευλογημένο. Ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Αν, μοναχοί, οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές σας ρωτούσαν έτσι - 'ποια είναι, φίλε, η κοντινή αιτία για την ανάπτυξη των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανώτατη φώτιση;' όταν ερωτηθείτε έτσι, εσείς, μοναχοί, θα πρέπει να απαντήσετε σε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές έτσι -
«Εδώ, φίλε, ένας μοναχός έχει καλούς φίλους, καλούς συντρόφους, κλίνει προς τους καλούς. Αυτή, φίλε, είναι η πρώτη κοντινή αιτία για την ανάπτυξη των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανώτατη φώτιση.
«Επιπλέον, φίλε, ένας μοναχός είναι ηθικός, διαμένει συγκρατημένος με την αυτοσυγκράτηση του Πάττιμοκχα, τέλειος στην καλή συμπεριφορά και στον νόμιμο τόπο που συχνάζει, βλέποντας κίνδυνο στα ελάχιστα σφάλματα, αφού αναλάβει τους κανόνες εξάσκησης εξασκείται σε αυτούς. Αυτή, φίλε, είναι η δεύτερη κοντινή αιτία για την ανάπτυξη των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανώτατη φώτιση.
«Επιπλέον, φίλε, ένας μοναχός, αυτή η συζήτηση που οδηγεί στην εξάλειψη των νοητικών μολύνσεων, κατάλληλη για το άνοιγμα του νου, δηλαδή - συζήτηση για τις λίγες επιθυμίες, συζήτηση για την ικανοποίηση, συζήτηση για την αποστασιοποίηση, συζήτηση για την απομόνωση από την κοινωνία, συζήτηση για τη διέγερση της ενεργητικότητας, συζήτηση για την ηθική, συζήτηση για την αυτοσυγκέντρωση, συζήτηση για τη σοφία, συζήτηση για την απελευθέρωση, συζήτηση για τη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης, τέτοια συζήτηση αποκτά κατά βούληση, αποκτά χωρίς δυσκολία, αποκτά χωρίς κόπο. Αυτή, φίλε, είναι η τρίτη κοντινή αιτία για την ανάπτυξη των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανώτατη φώτιση.
«Επιπλέον, φίλοι, ένας μοναχός διαμένει καταβάλλοντας έντονη ενεργητικότητα για την εγκατάλειψη των φαύλων νοητικών καταστάσεων και για την απόκτηση των καλών νοητικών καταστάσεων, με δύναμη, με σταθερή προσπάθεια, χωρίς να εγκαταλείπει το καθήκον στις καλές νοητικές καταστάσεις. Αυτή, φίλε, είναι η τέταρτη κοντινή αιτία για την ανάπτυξη των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανώτατη φώτιση.
«Επιπλέον, φίλε, ένας μοναχός είναι σοφός, προικισμένος με σοφία που οδηγεί στην έγερση και την πάροδο, ευγενή, διεισδυτική, που οδηγεί στην πλήρη εξάλειψη της δυστυχίας. Αυτή, φίλε, είναι η πέμπτη κοντινή αιτία για την ανάπτυξη των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανώτατη φώτιση».
«Για έναν μοναχό που έχει καλό φίλο, μοναχοί, καλό σύντροφο, κλίνει προς τους καλούς, αυτό αναμένεται - θα είναι ηθικός, θα διαμένει συγκρατημένος με την αυτοσυγκράτηση του Πάττιμοκχα, τέλειος στην καλή συμπεριφορά και στον νόμιμο τόπο που συχνάζει, βλέποντας κίνδυνο στα ελάχιστα σφάλματα, αφού αναλάβει τους κανόνες εξάσκησης θα εξασκείται σε αυτούς.
«Για έναν μοναχό που έχει καλό φίλο, μοναχοί, καλό σύντροφο, κλίνει προς τους καλούς, αυτό αναμένεται - αυτή η συζήτηση που οδηγεί στην εξάλειψη των νοητικών μολύνσεων, κατάλληλη για το άνοιγμα του νου, δηλαδή - συζήτηση για τις λίγες επιθυμίες, συζήτηση για την ικανοποίηση, συζήτηση για την αποστασιοποίηση, συζήτηση για την απομόνωση από την κοινωνία, συζήτηση για τη διέγερση της ενεργητικότητας, συζήτηση για την ηθική, συζήτηση για την αυτοσυγκέντρωση, συζήτηση για τη σοφία, συζήτηση για την απελευθέρωση, συζήτηση για τη γνώση και ενόραση της απελευθέρωσης, τέτοια συζήτηση θα αποκτά κατά βούληση, θα αποκτά χωρίς δυσκολία, θα αποκτά χωρίς κόπο.
«Για έναν μοναχό που έχει καλό φίλο, μοναχοί, καλό σύντροφο, κλίνει προς τους καλούς, αυτό αναμένεται - θα διαμένει καταβάλλοντας έντονη ενεργητικότητα για την εγκατάλειψη των φαύλων νοητικών καταστάσεων και για την απόκτηση των καλών νοητικών καταστάσεων, με δύναμη, με σταθερή προσπάθεια, χωρίς να εγκαταλείπει το καθήκον στις καλές νοητικές καταστάσεις.
«Για έναν μοναχό που έχει καλό φίλο, μοναχοί, καλό σύντροφο, κλίνει προς τους καλούς, αυτό αναμένεται - θα είναι σοφός, προικισμένος με σοφία που οδηγεί στην έγερση και την πάροδο, ευγενή, διεισδυτική, που οδηγεί ορθά στην εξάλειψη της δυστυχίας.
«Και επιπλέον, μοναχοί, από αυτόν τον μοναχό, αφού εδραιωθεί σε αυτά τα πέντε φαινόμενα, τέσσερα φαινόμενα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω - η ρυπαρότητα του σώματος πρέπει να αναπτυχθεί για την εγκατάλειψη της λαγνείας, η φιλικότητα πρέπει να αναπτυχθεί για την εγκατάλειψη του θυμού, η μνήμη επί της αναπνοής πρέπει να αναπτυχθεί για το σταμάτημα των λογισμών, η αντίληψη της παροδικότητας πρέπει να αναπτυχθεί για την εκρίζωση της αλαζονείας του 'εγώ είμαι'. Σε αυτόν που έχει την αντίληψη της παροδικότητας, μοναχοί, η αντίληψη του μη-εαυτού παραμένει. Αυτός που έχει την αντίληψη του μη-εαυτού φτάνει στην εκρίζωση της αλαζονείας του 'εγώ είμαι', στο Νιμπάνα στην παρούσα ζωή». Πρώτο.