4.
Η ομιλία για τον Ανουράντα
86.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Βεσάλι, στο Μεγάλο Δάσος, στην Αίθουσα με το Αετωματικό Στέγαστρο.
Εκείνη την περίοδο ο σεβάσμιος Ανουράντα διέμενε σε μια καλύβα στο δάσος, όχι μακριά από τον Ευλογημένο.
Τότε πολλοί αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές πλησίασαν τον σεβάσμιο Ανουράντα·
αφού πλησίασαν, χαιρέτησαν τον σεβάσμιο Ανουράντα.
Αφού ολοκλήρωσαν την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισαν στο πλάι.
Καθισμένοι στο πλάι, εκείνοι οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές είπαν στον σεβάσμιο Ανουράντα:
«Εκείνος, φίλε Ανουράντα, ο Τατχάγκατα, ο ύψιστος άνθρωπος, ο υπέρτατος άνθρωπος, αυτός που έχει επιτύχει την υπέρτατη επίτευξη, αυτόν τον Τατχάγκατα περιγράφοντας τον περιγράφει σε αυτές τις τέσσερις θέσεις -
ή "ο Τατχάγκατα υπάρχει μετά το θάνατο", ή "ο Τατχάγκατα δεν υπάρχει μετά το θάνατο", ή "ο Τατχάγκατα και υπάρχει και δεν υπάρχει μετά το θάνατο", ή "ο Τατχάγκατα ούτε υπάρχει ούτε δεν υπάρχει μετά το θάνατο";»
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο σεβάσμιος Ανουράντα είπε σε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές: «Εκείνος, φίλοι, ο Τατχάγκατα, ο ύψιστος άνθρωπος, ο υπέρτατος άνθρωπος, αυτός που έχει επιτύχει την υπέρτατη επίτευξη, αυτόν τον Τατχάγκατα περιγράφοντας τον περιγράφει χωριστά από αυτές τις τέσσερις θέσεις - ή "ο Τατχάγκατα υπάρχει μετά το θάνατο", ή "ο Τατχάγκατα δεν υπάρχει μετά το θάνατο", ή "ο Τατχάγκατα και υπάρχει και δεν υπάρχει μετά το θάνατο", ή "ο Τατχάγκατα ούτε υπάρχει ούτε δεν υπάρχει μετά το θάνατο".» Όταν αυτό ειπώθηκε, οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές είπαν στον σεβάσμιο Ανουράντα: «Αυτός ο μοναχός θα είναι νέος, πρόσφατα αναχωρητής, ή αν είναι πρεσβύτερος, είναι αδαής και άπειρος.» Τότε οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές, αφού απαξίωσαν τον σεβάσμιο Ανουράντα αποκαλώντας τον νέο και αδαή, σηκώθηκαν από τη θέση τους και έφυγαν.
Τότε στον σεβάσμιο Ανουράντα, λίγο μετά την αναχώρηση εκείνων των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών, ήρθε αυτή η σκέψη: «Αν εκείνοι οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές με ρωτούσαν περαιτέρω ερωτήσεις, πώς απαντώντας εγώ θα έλεγα αυτό που έχει πει ο Ευλογημένος, και δεν θα συκοφαντούσα τον Ευλογημένο με ψέματα, και θα εξηγούσα σύμφωνα με τη Διδασκαλία, και καμία εύλογη επίκριση δεν θα οδηγούσε σε αξιόμεμπτη θέση;»
Τότε ο σεβάσμιος Ανουράντα πλησίασε τον Ευλογημένο· αφού πλησίασε... κ.λπ... Καθισμένος στο πλάι, ο σεβάσμιος Ανουράντα είπε στον Ευλογημένο: «Εδώ εγώ, σεβάσμιε κύριε, διέμενα σε μια καλύβα στο δάσος, όχι μακριά από τον Ευλογημένο. Τότε, σεβάσμιε κύριε, πολλοί αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές με πλησίασαν... κ.λπ... μου είπαν: 'Εκείνος, φίλε Ανουράντα, ο Τατχάγκατα, ο ύψιστος άνθρωπος, ο υπέρτατος άνθρωπος, αυτός που έχει επιτύχει την υπέρτατη επίτευξη, αυτόν τον Τατχάγκατα περιγράφοντας τον περιγράφει σε αυτές τις τέσσερις θέσεις - ή ο Τατχάγκατα υπάρχει μετά το θάνατο, ή δεν υπάρχει... ή και υπάρχει και δεν υπάρχει, ή ούτε υπάρχει ούτε δεν υπάρχει ο Τατχάγκατα μετά το θάνατο';»
Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, είπα σε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές: «Εκείνος, φίλοι, ο Τατχάγκατα, ο ύψιστος άνθρωπος, ο υπέρτατος άνθρωπος, αυτός που έχει επιτύχει την υπέρτατη επίτευξη, αυτόν τον Τατχάγκατα περιγράφοντας τον περιγράφει χωριστά από αυτές τις τέσσερις θέσεις - ή 'ο Τατχάγκατα υπάρχει μετά το θάνατο'... κ.λπ... ή 'ο Τατχάγκατα ούτε υπάρχει ούτε δεν υπάρχει μετά το θάνατο'.» Όταν αυτό ειπώθηκε, σεβάσμιε κύριε, εκείνοι οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές μου είπαν: 'Αυτός ο μοναχός θα είναι νέος, πρόσφατα αναχωρητής, ή αν είναι πρεσβύτερος, είναι αδαής και άπειρος.' Τότε, σεβάσμιε κύριε, εκείνοι οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές, αφού με απαξίωσαν αποκαλώντας με νέο και αδαή, σηκώθηκαν από τη θέση τους και έφυγαν.»
«Σε μένα, σεβάσμιε κύριε, λίγο μετά την αναχώρηση εκείνων των αλλόδοξων περιπλανώμενων ασκητών, ήρθε αυτή η σκέψη - 'Αν εκείνοι οι αλλόδοξοι περιπλανώμενοι ασκητές με ρωτούσαν μια περαιτέρω ερώτηση. Πώς απαντώντας εγώ σε εκείνους τους αλλόδοξους περιπλανώμενους ασκητές θα έλεγα αυτό που έχει πει ο Ευλογημένος, και δεν θα συκοφαντούσα τον Ευλογημένο με ψέματα, και θα εξηγούσα σύμφωνα με τη Διδασκαλία, και καμία εύλογη επίκριση δεν θα οδηγούσε σε αξιόμεμπτη θέση;'»
«Τι νομίζεις, Ανουράντα, η ύλη είναι μόνιμη ή παροδική;» «Παροδική, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;» «Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε». «Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε». «Το αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... η συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;» «Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ... Γι' αυτό εδώ... κ.λπ... βλέποντας έτσι... κ.λπ... κατανοεί: 'δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'.
«Τι νομίζεις, Ανουράντα, θεωρείς την ύλη ως τον Τατάγκατα;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε». «Το αίσθημα... την αντίληψη... τις δραστηριότητες... θεωρείς τη συνείδηση ως τον Τατάγκατα;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Τι νομίζεις, Ανουράντα, θεωρείς τον Τατάγκατα μέσα στην ύλη;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε». «Θεωρείς τον Τατάγκατα χωριστά από την ύλη;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε». «Στο αίσθημα... κ.λπ... χωριστά από το αίσθημα... κ.λπ... στην αντίληψη... χωριστά από την αντίληψη... στις δραστηριότητες... χωριστά από τις δραστηριότητες... στη συνείδηση... θεωρείς τον Τατάγκατα χωριστά από τη συνείδηση;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Τι νομίζεις, Ανουράντα, την ύλη... αίσθημα... η αντίληψη... οι δραστηριότητες... θεωρείς τη συνείδηση ως τον Τατάγκατα;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Τι νομίζεις, Ανουράντα, αυτόν που είναι άυλος, χωρίς αίσθημα, χωρίς αντίληψη, χωρίς δραστηριότητες, χωρίς συνείδηση, τον θεωρείς ως τον Τατχάγκατα;» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Εδώ λοιπόν, Ανουράντα, ενώ ο Τατχάγκατα δεν βρίσκεται ως αληθινός και σταθερός στην παρούσα ζωή, είναι άραγε κατάλληλη αυτή η δήλωσή σου - 'Εκείνος, φίλε, ο Τατχάγκατα, ο ύψιστος άνθρωπος, ο υπέρτατος άνθρωπος, αυτός που έχει επιτύχει την υπέρτατη επίτευξη, αυτόν τον Τατχάγκατα περιγράφοντας τον περιγράφει χωριστά από αυτές τις τέσσερις θέσεις - ή "ο Τατχάγκατα υπάρχει μετά τον θάνατο"... ή "ο Τατχάγκατα ούτε υπάρχει ούτε δεν υπάρχει μετά τον θάνατο"';» «Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Καλώς, καλώς, Ανουράντα! Παλαιότερα, Ανουράντα, και τώρα διακηρύσσω μόνο τον πόνο και την παύση του πόνου». Τέταρτο.