1.
Η ομιλία στη Βεράντζα
11.
Έτσι έχω ακούσει -
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Βεράντζα, στη ρίζα του δέντρου ναλέρου πουτσιμάντα.
Τότε ο βραχμάνος Βεράντζα πήγε εκεί όπου ήταν ο Ευλογημένος·
αφού πλησίασε, χαιρέτησε τον Ευλογημένο.
Αφού ολοκλήρωσε την ευγενική και αξιομνημόνευτη συζήτηση, κάθισε στο πλάι.
Καθισμένος στο πλάι, ο βραχμάνος Βεράντζα είπε στον Ευλογημένο:
«Έχω ακούσει αυτό, αγαπητέ Γκόταμα - 'ο ασκητής Γκόταμα δεν αποδίδει σεβασμό σε βραχμάνους γηραιούς, ηλικιωμένους, προχωρημένης ηλικίας, που έχουν διανύσει μεγάλη περίοδο και έχουν φτάσει στο τέλος της ζωής τους, ούτε σηκώνεται όρθιος ούτε τους προσκαλεί σε κάθισμα'. Αυτό, αγαπητέ Γκόταμα, είναι αληθές. Διότι ο αξιότιμος Γκόταμα δεν αποδίδει σεβασμό σε βραχμάνους γηραιούς, ηλικιωμένους, προχωρημένης ηλικίας, που έχουν διανύσει μεγάλη περίοδο και έχουν φτάσει στο τέλος της ζωής τους, ούτε σηκώνεται όρθιος ούτε τους προσκαλεί σε κάθισμα. Αυτό, αγαπητέ Γκόταμα, δεν είναι πρέπον». «Δεν βλέπω, βραχμάνε, κανέναν στον κόσμο μαζί με τους θεούς, μαζί με τον Μάρα, μαζί με τους Βράχμα, στη γενιά μαζί με τους ασκητές και βραχμάνους, μαζί με θεούς και ανθρώπους, στον οποίο θα απέδιδα σεβασμό ή θα σηκωνόμουν όρθιος ή θα τον προσκαλούσα σε κάθισμα. Διότι, βραχμάνε, σε όποιον ο Τατχάγκατα θα απέδιδε σεβασμό ή θα σηκωνόταν όρθιος ή θα τον προσκαλούσε σε κάθισμα, θα έσπαγε ακόμη και το κεφάλι του».
«Ο αξιότιμος Γκόταμα είναι χωρίς γεύση»! «Υπάρχει, βραχμάνε, μια μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι χωρίς γεύση'. Εκείνες, βραχμάνε, οι γεύσεις των μορφών, οι γεύσεις των ήχων, οι γεύσεις των οσμών, οι γεύσεις των γεύσεων, οι γεύσεις των απτών αντικειμένων, αυτές έχουν εγκαταλειφθεί από τον Τατχάγκατα, η ρίζα τους έχει κοπεί, έχουν γίνει σαν κορμός φοίνικα, έχουν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, έχουν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον. Αυτή, βραχμάνε, είναι η μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι χωρίς γεύση', αλλά όχι αυτό που εσύ εννοείς λέγοντας».
«Ο αξιότιμος Γκόταμα είναι χωρίς απόλαυση»! «Υπάρχει, βραχμάνε, μια μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι χωρίς απόλαυση'. Εκείνες, βραχμάνε, οι απολαύσεις των μορφών, οι απολαύσεις των ήχων, οι απολαύσεις των οσμών, οι απολαύσεις των γεύσεων, οι απολαύσεις των απτών αντικειμένων, αυτές έχουν εγκαταλειφθεί από τον Τατχάγκατα, η ρίζα τους έχει κοπεί, έχουν γίνει σαν κορμός φοίνικα, έχουν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, έχουν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον. Αυτή, βραχμάνε, είναι η μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι χωρίς απόλαυση', αλλά όχι αυτό που εσύ εννοείς λέγοντας».
«Ο αξιότιμος Γκόταμα είναι υποστηρικτής της αναποτελεσματικότητας των πράξεων»! «Υπάρχει, βραχμάνε, μια μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι υποστηρικτής της αναποτελεσματικότητας των πράξεων'. Διότι εγώ, βραχμάνε, διδάσκω τη μη-πράξη της κακής σωματικής συμπεριφοράς, της κακής λεκτικής συμπεριφοράς, της κακής νοητικής συμπεριφοράς· διδάσκω τη μη-πράξη των πολλών ειδών κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων. Αυτή, βραχμάνε, είναι η μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι υποστηρικτής της αναποτελεσματικότητας των πράξεων', αλλά όχι αυτό που εσύ εννοείς λέγοντας».
«Ο αξιότιμος Γκόταμα διδάσκει την εκμηδένιση!» «Υπάρχει, βραχμάνε, μια μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα διδάσκει την εκμηδένιση'. Διότι εγώ, βραχμάνε, διδάσκω την εκμηδένιση της λαγνείας, του μίσους και της αυταπάτης· διδάσκω την εκμηδένιση των πολλών ειδών κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων. Αυτή, βραχμάνε, είναι η μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα διδάσκει την εκμηδένιση', αλλά όχι αυτό που εσύ εννοείς».
«Ο αξιότιμος Γκόταμα αποστρέφεται!» «Υπάρχει, βραχμάνε, μια μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα αποστρέφεται'. Διότι εγώ, βραχμάνε, αποστρέφομαι την κακή σωματική συμπεριφορά, την κακή λεκτική συμπεριφορά, την κακή νοητική συμπεριφορά· αποστρέφομαι την επίτευξη των πολλών ειδών κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων. Αυτή, βραχμάνε, είναι η μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα αποστρέφεται', αλλά όχι αυτό που εσύ εννοείς».
«Ο αξιότιμος Γκόταμα είναι απομακρυντής!» «Υπάρχει, βραχμάνε, μια μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι απομακρυντής'. Διότι εγώ, βραχμάνε, διδάσκω τη Διδασκαλία για την απομάκρυνση της λαγνείας, του μίσους και της αυταπάτης· διδάσκω τη Διδασκαλία για την απομάκρυνση των πολλών ειδών κακών φαύλων νοητικών καταστάσεων. Αυτή, βραχμάνε, είναι η μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι απομακρυντής', αλλά όχι αυτό που εσύ εννοείς».
«Ο αξιότιμος Γκόταμα είναι αυστηρός ασκητής!» «Υπάρχει, βραχμάνε, μια μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι αυστηρός ασκητής'. Εγώ, βραχμάνε, λέω ότι οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις προκαλούν τύψη - η κακή σωματική συμπεριφορά, η κακή λεκτική συμπεριφορά, η κακή νοητική συμπεριφορά. Αυτόν, βραχμάνε, του οποίου οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις που προκαλούν τύψη έχουν εγκαταλειφθεί, η ρίζα τους έχει κοπεί, έχουν γίνει σαν κορμός φοίνικα, έχουν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, έχουν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον, αυτόν εγώ τον αποκαλώ 'αυστηρό ασκητή'. Του Τατχάγκατα, βραχμάνε, οι κακές φαύλες νοητικές καταστάσεις που προκαλούν τύψη έχουν εγκαταλειφθεί, η ρίζα τους έχει κοπεί, έχουν γίνει σαν κορμός φοίνικα, έχουν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, έχουν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον. Αυτή, βραχμάνε, είναι η μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι αυστηρός ασκητής', αλλά όχι αυτό που εσύ εννοείς».
«Ο αξιότιμος Γκόταμα είναι χωρίς μήτρα!» «Υπάρχει, βραχμάνε, μια μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι χωρίς μήτρα'. Αυτόν, βραχμάνε, του οποίου η κατάκλιση στη μήτρα στο μέλλον και η επαναγέννηση έχουν εγκαταλειφθεί, η ρίζα τους έχει κοπεί, έχουν γίνει σαν κορμός φοίνικα, έχουν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, έχουν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον, αυτόν εγώ τον αποκαλώ 'χωρίς μήτρα'. Του Τατχάγκατα, βραχμάνε, η κατάκλιση στη μήτρα στο μέλλον και η επαναγέννηση έχουν εγκαταλειφθεί, η ρίζα τους έχει κοπεί, έχουν γίνει σαν κορμός φοίνικα, έχουν οδηγηθεί στην εξαφάνιση, έχουν τη φύση της μη-έγερσης στο μέλλον. Αυτή, βραχμάνε, είναι η μέθοδος με την οποία κάποιος μιλώντας σωστά θα έλεγε για μένα - 'ο ασκητής Γκόταμα είναι χωρίς μήτρα', αλλά όχι αυτό που εσύ εννοείς.
«Όπως, βραχμάνε, τα αυγά μιας κότας είναι οκτώ ή δέκα ή δώδεκα. Αυτά θα ήταν σωστά επωασμένα από την κότα, σωστά θερμασμένα, σωστά αναπτυγμένα. Όποιο από εκείνα τα κοτοπουλάκια πρώτο, σπάζοντας το κέλυφος του αυγού με την άκρη του νυχιού του ποδιού ή με το ράμφος του στόματος, έβγαινε με ασφάλεια, πώς θα έπρεπε να ονομαστεί - 'πρωτότοκο ή υστερότοκο';» «Πρωτότοκο, αγαπητέ Γκόταμα, θα έπρεπε να ονομαστεί. Διότι αυτό, αγαπητέ Γκόταμα, είναι το πρωτότοκο μεταξύ τους».
«Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, βραχμάνε, εγώ, σπάζοντας το κέλυφος της άγνοιας για τη γενιά που έχει περιπέσει στην άγνοια, που έχει γίνει σαν αυγό, που είναι τυλιγμένη, μόνος στον κόσμο έχω αφυπνιστεί πλήρως στην ανυπέρβλητη πλήρη αυτοφώτιση. Διότι εγώ, βραχμάνε, είμαι ο πρωτότοκος, ο άριστος του κόσμου. Η ενεργητικότητά μου, βραχμάνε, ήταν ξεκινημένη χωρίς νωθρότητα, η μνήμη μου ήταν εφαρμοσμένη χωρίς λήθη, το σώμα μου ήταν γαλήνιο χωρίς ταραχή, η συνείδησή μου ήταν αυτοσυγκεντρωμένη και πλήρως εστιασμένη.
«Έτσι εγώ, βραχμάνε, αποστασιοποιημένος από τις ηδονές, αποστασιοποιημένος από τις φαύλες νοητικές καταστάσεις, έχοντας επιτύχει την πρώτη διαλογιστική έκσταση, που συνοδεύεται από λογισμό και συλλογισμό, με αγαλλίαση και ευτυχία που γεννιούνται από την αποστασιοποίηση, διαμένω· με τον κατευνασμό του λογισμού και του συλλογισμού, έχοντας επιτύχει τη δεύτερη διαλογιστική έκσταση, που χαρακτηρίζεται από εσωτερική ηρεμία και ενότητα του νου, χωρίς λογισμό και συλλογισμό, με αγαλλίαση και ευτυχία που γεννιούνται από την αυτοσυγκέντρωση, διαμένω· με την απαλλαγή από την αγαλλίαση, παραμένω με αταραξία, μνήμων και με πλήρη επίγνωση, και βιώνω σωματική ευτυχία, αυτό που οι ευγενείς περιγράφουν ως - 'αυτός που έχει αταραξία και μνήμη, που διαμένει στην ευτυχία', έχοντας επιτύχει την τρίτη διαλογιστική έκσταση, διαμένω· με την εγκατάλειψη της ευχαρίστησης και με την εγκατάλειψη του πόνου, και με την προηγούμενη πάροδο της ευαρέσκειας και της δυσαρέσκειας, έχοντας επιτύχει την τέταρτη διαλογιστική έκσταση, που χαρακτηρίζεται από ούτε-δυσάρεστο-ούτε-ευχάριστο και την εξάγνιση της μνήμης λόγω της αταραξίας, διαμένω.
Αυτός, με τον νου έτσι αυτοσυγκεντρωμένο, αγνό, λαμπερό, χωρίς νοητική κηλίδα, απαλλαγμένο από ακαθαρσίες, εύπλαστο, εργάσιμο, σταθερό, που έχει φτάσει στην αδιαταραξία, κατεύθυνα τον νου προς τη γνώση της ανάμνησης προηγούμενων ζωών. Θυμάμαι πολλές προηγούμενες υπάρξεις, δηλαδή - μία γέννηση, δύο γεννήσεις, τρεις γεννήσεις, τέσσερις γεννήσεις, πέντε γεννήσεις, δέκα γεννήσεις, είκοσι γεννήσεις, τριάντα γεννήσεις, σαράντα γεννήσεις, πενήντα γεννήσεις, εκατό γεννήσεις, χίλιες γεννήσεις, εκατό χιλιάδες γεννήσεις, πολλούς κοσμικούς κύκλους συστολής του σύμπαντος, πολλούς κοσμικούς κύκλους διαστολής του σύμπαντος, πολλούς κοσμικούς κύκλους συστολής και διαστολής του σύμπαντος - 'εκεί ήμουν, με τέτοιο όνομα, με τέτοια οικογένεια, με τέτοια εμφάνιση, με τέτοια τροφή, βιώνοντας τέτοιες χαρές και λύπες, με τέτοια διάρκεια ζωής. Πεθαίνοντας από εκεί, γεννήθηκα εκεί· εκεί επίσης ήμουν, με τέτοιο όνομα, με τέτοια οικογένεια, με τέτοια εμφάνιση, με τέτοια τροφή, βιώνοντας τέτοιες χαρές και λύπες, με τέτοια διάρκεια ζωής. Πεθαίνοντας από εκεί, γεννήθηκα εδώ'. Έτσι θυμάμαι πολλές προηγούμενες υπάρξεις με τις λεπτομέρειες και τα χαρακτηριστικά τους.
«Αυτή, βραχμάνε, ήταν η πρώτη αληθινή γνώση που επέτυχα την πρώτη περίοδο της νύχτας· η άγνοια καταστράφηκε, η αληθινή γνώση εγέρθηκε· το σκοτάδι καταστράφηκε, το φως εγέρθηκε, όπως συμβαίνει σε αυτόν που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος. Αυτή, βραχμάνε, ήταν η πρώτη μου διάρρηξη, όπως ακριβώς του νεοσσού της κότας από το κέλυφος του αυγού.
Αυτός, με τον νου έτσι αυτοσυγκεντρωμένο, αγνό, λαμπερό, χωρίς νοητική κηλίδα, απαλλαγμένο από ακαθαρσίες, εύπλαστο, εργάσιμο, σταθερό, που έχει φτάσει στην αδιαταραξία, κατεύθυνα τον νου προς τη γνώση του θανάτου και της επαναγέννησης των όντων. Με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, βλέπω τα όντα να πεθαίνουν και να ξαναγεννιούνται, κατώτερα και ανώτερα, όμορφα και άσχημα, σε καλούς και κακούς προορισμούς· κατανοώ τα όντα που επαναγεννιούνται σύμφωνα με τις πράξεις τους - 'Αυτά τα αξιοσέβαστα όντα, βεβαίως, διακατέχονται από κακή σωματική συμπεριφορά, διακατέχονται από κακή λεκτική συμπεριφορά, διακατέχονται από κακή νοητική συμπεριφορά, συκοφαντούν τους ευγενείς, έχουν λανθασμένες απόψεις, αναλαμβάνουν πράξεις βασισμένες σε λανθασμένες απόψεις. Αυτοί, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο, έχουν γεννηθεί στον κόσμο της αθλιότητας, στον κακότυχο κόσμο, στον κόσμο του ξεπεσμού, στην κόλαση. Ενώ αυτά τα αξιοσέβαστα όντα διακατέχονται από καλή σωματική συμπεριφορά, διακατέχονται από καλή λεκτική συμπεριφορά, διακατέχονται από καλή νοητική συμπεριφορά, δεν συκοφαντούν τους ευγενείς, έχουν ορθές απόψεις, αναλαμβάνουν πράξεις βασισμένες σε ορθές απόψεις. Αυτοί, με την κατάρρευση του σώματος κατά τον θάνατο, έχουν γεννηθεί στον καλότυχο κόσμο, στον ευδαιμονικό κόσμο". Έτσι με τον θείο οφθαλμό, καθαρό, που υπερβαίνει τον ανθρώπινο, βλέπω τα όντα να πεθαίνουν και να ξαναγεννιούνται, κατώτερα και ανώτερα, όμορφα και άσχημα, σε καλούς και κακούς προορισμούς· κατανοώ τα όντα που επαναγεννιούνται σύμφωνα με τις πράξεις τους.
«Αυτή, βραχμάνε, ήταν η δεύτερη αληθινή γνώση που επέτυχα τη μεσαία περίοδο της νύχτας· η άγνοια καταστράφηκε, η αληθινή γνώση εγέρθηκε· το σκοτάδι καταστράφηκε, το φως εγέρθηκε, όπως συμβαίνει σε αυτόν που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος. Αυτή, βραχμάνε, ήταν η δεύτερη διάρρηξή μου, όπως ακριβώς του νεοσσού της κότας από το κέλυφος του αυγού.
Αυτός, με τον νου έτσι αυτοσυγκεντρωμένο, αγνό, λαμπερό, χωρίς νοητική κηλίδα, απαλλαγμένο από ακαθαρσίες, εύπλαστο, εργάσιμο, σταθερό, που έχει φτάσει στην αδιαταραξία, κατεύθυνα τον νου προς τη γνώση της εξάλειψης των νοητικών διαφθορών. Γνώρισα άμεσα όπως πραγματικά είναι: «αυτός είναι ο υπαρξιακός πόνος», γνώρισα άμεσα όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η προέλευση του υπαρξιακού πόνου», γνώρισα άμεσα όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η παύση του υπαρξιακού πόνου», γνώρισα άμεσα όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση του υπαρξιακού πόνου»· γνώρισα άμεσα όπως πραγματικά είναι: «αυτές είναι οι νοητικές διαφθορές», γνώρισα άμεσα όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η προέλευση των νοητικών διαφθορών», γνώρισα άμεσα όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η παύση των νοητικών διαφθορών», γνώρισα άμεσα όπως πραγματικά είναι: «αυτή είναι η πρακτική που οδηγεί στην παύση των νοητικών διαφθορών». Καθώς εγώ γνώριζα έτσι και έβλεπα έτσι, ο νους απελευθερώθηκε από τη νοητική διαφθορά της φιληδονίας, ο νους απελευθερώθηκε από τη νοητική διαφθορά της προσκόλλησης στην ύπαρξη, ο νους απελευθερώθηκε από τη νοητική διαφθορά της άγνοιας. Υπήρξε η γνώση: «στον απελευθερωμένο, υπάρχει απελευθέρωση». Γνώρισα άμεσα: «η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης».
Αυτή, βραχμάνε, ήταν η τρίτη αληθινή γνώση που επέτυχα την τελευταία περίοδο της νύχτας· η άγνοια καταστράφηκε, η αληθινή γνώση εγέρθηκε· το σκοτάδι καταστράφηκε, το φως εγέρθηκε, όπως συμβαίνει σε αυτόν που διαμένει επιμελής, ενεργητικός και αποφασισμένος. Αυτή, βραχμάνε, ήταν η τρίτη διάρρηξή μου, όπως ακριβώς του νεοσσού της κότας από το κέλυφος του αυγού».
Όταν αυτό ειπώθηκε, ο βραχμάνος Βεράντζα είπε στον Ευλογημένο: «Ο αξιότιμος Γκόταμα είναι ο πρωτότοκος, ο αξιότιμος Γκόταμα είναι ο άριστος. Θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα, θαυμάσιο, αγαπητέ Γκόταμα! Όπως, αγαπητέ Γκόταμα, κάποιος θα έστηνε όρθιο κάτι που είχε αναποδογυριστεί, ή θα αποκάλυπτε κάτι που ήταν κρυμμένο, ή θα έδειχνε τον δρόμο σε κάποιον που είχε χαθεί, ή θα κρατούσε μια λάμπα λαδιού στο σκοτάδι - 'αυτοί που έχουν μάτια να δουν τα αντικείμενα'· έτσι ακριβώς η Διδασκαλία έχει φανερωθεί από τον αξιότιμο Γκόταμα με πολλούς τρόπους. Εγώ καταφεύγω στον αξιότιμο Γκόταμα ως καταφύγιο, και στη Διδασκαλία και στην Κοινότητα των μοναχών. Ας με θεωρεί ο αξιότιμος Γκόταμα λαϊκό ακόλουθο που έχει καταφύγει στο καταφύγιο εφ' όρου ζωής από σήμερα και στο εξής». Πρώτο.