8.
Η ομιλία για τη νουθεσία του Ράχουλα
121.
Κάποτε ο Ευλογημένος διέμενε στη Σαβάτθι, στο άλσος του Τζέτα, στο μοναστήρι του Ανάθαπίντικα.
Τότε στον Ευλογημένο, που είχε μεταβεί σε ιδιωτικό χώρο και ήταν σε απομόνωση, εγέρθηκε αυτός ο αναλογισμός στο νου:
«Έχουν ωριμάσει στον Ράχουλα οι καταστάσεις που ωριμάζουν την απελευθέρωση·
γιατί να μην καθοδηγήσω τον Ράχουλα περαιτέρω προς την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών;»
Τότε ο Ευλογημένος, αφού ντύθηκε το πρωί και πήρε το κύπελλο και τους χιτώνες του, περπάτησε στη Σαβάτθι για προσφερόμενη τροφή και μετά το γεύμα, έχοντας επιστρέψει από τη συλλογή τροφής, απευθύνθηκε στον σεβάσμιο Ράχουλα:
«Πάρε, Ράχουλα, το ύφασμα καθίσματος.
Θα πάμε στο Άντχαβανα για ημερήσια διαμονή».
«Ναι, σεβάσμιε κύριε», απάντησε ο σεβάσμιος Ράχουλα στον Ευλογημένο και αφού πήρε το ύφασμα καθίσματος, ακολούθησε τον Ευλογημένο από κοντά.
Εκείνη την περίοδο πολλές χιλιάδες θεότητες ακολουθούσαν τον Ευλογημένο: «Σήμερα ο Ευλογημένος θα καθοδηγήσει τον σεβάσμιο Ράχουλα περαιτέρω προς την εξάλειψη των νοητικών διαφθορών». Τότε ο Ευλογημένος, αφού μπήκε στο Άντχαβανα, κάθισε στο προετοιμασμένο κάθισμα στη βάση κάποιου δένδρου. Και ο σεβάσμιος Ράχουλα, αφού απέδωσε σεβασμό στον Ευλογημένο, κάθισε στο πλάι. Στον σεβάσμιο Ράχουλα που καθόταν στο πλάι, ο Ευλογημένος είπε αυτό:
«Τι νομίζεις, Ράχουλα, το μάτι είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Οι υλικές μορφές είναι μόνιμες ή παροδικές;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η οφθαλμική συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η οφθαλμική επαφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Και αυτό που εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, που ανήκει στο αίσθημα, που ανήκει στην αντίληψη, που ανήκει στις δραστηριότητες, που ανήκει στη συνείδηση, και αυτό είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε»... κ.λπ...
«Η γλώσσα είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η γλωσσική συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η γλωσσική επαφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Και αυτό που εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, που ανήκει στο αίσθημα, που ανήκει στην αντίληψη, που ανήκει στις δραστηριότητες, που ανήκει στη συνείδηση, και αυτό είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε»... κ.λπ...
«Ο νους είναι μόνιμος ή παροδικός;»
«Παροδικός, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Τα νοητικά φαινόμενα είναι μόνιμα ή παροδικά;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η νοητική συνείδηση είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Η νοητική επαφή είναι μόνιμη ή παροδική;»
«Παροδικό, σεβάσμιε κύριε»... κ.λπ...
«Και αυτό που εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, που ανήκει στο αίσθημα, που ανήκει στην αντίληψη, που ανήκει στις δραστηριότητες, που ανήκει στη συνείδηση, και αυτό είναι μόνιμο ή παροδικό;»
«Παροδική, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, είναι οδυνηρό ή ευχάριστο;»
«Οδυνηρό, σεβάσμιε κύριε».
«Αυτό όμως που είναι παροδικό, οδυνηρό, υποκείμενο σε μεταβολή, είναι άραγε κατάλληλο να το θεωρεί κανείς - 'αυτό είναι δικό μου, αυτό είμαι εγώ, αυτό είναι ο εαυτός μου';»
«Όχι, Σεβάσμιε Κύριε».
«Βλέποντας έτσι, Ράχουλα, ο μορφωμένος ευγενής μαθητής αποστασιοποιείται από το μάτι, αποστασιοποιείται από τις υλικές μορφές, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική συνείδηση, αποστασιοποιείται από την οφθαλμική επαφή, ό,τι εγείρεται με την οφθαλμική επαφή ως συνθήκη, που ανήκει στο αίσθημα, που ανήκει στην αντίληψη, που ανήκει στις δραστηριότητες, που ανήκει στη συνείδηση, και από αυτό αποστασιοποιείται... κ.λπ... αποστασιοποιείται από τη γλώσσα, αποστασιοποιείται από τις γεύσεις, αποστασιοποιείται από τη γλωσσική συνείδηση, αποστασιοποιείται από τη γλωσσική επαφή, ό,τι εγείρεται με τη γλωσσική επαφή ως συνθήκη, που ανήκει στο αίσθημα, που ανήκει στην αντίληψη, που ανήκει στις δραστηριότητες, που ανήκει στη συνείδηση, και από αυτό αποστασιοποιείται... κ.λπ...
«Αποστασιοποιείται από τον νου, αποστασιοποιείται από τα νοητικά φαινόμενα, αποστασιοποιείται από τη νοητική συνείδηση, αποστασιοποιείται από τη νοητική επαφή, ό,τι εγείρεται με τη νοητική επαφή ως συνθήκη, που ανήκει στο αίσθημα, που ανήκει στην αντίληψη, που ανήκει στις δραστηριότητες, που ανήκει στη συνείδηση, και από αυτό αποστασιοποιείται. Αποστασιοποιούμενος απαλλάσσεται από το πάθος· μέσω του μη πάθους απελευθερώνεται· στον απελευθερωμένο υπάρχει η γνώση: 'υπάρχει απελευθέρωση'. Κατανοεί: 'η γέννηση έχει εξαλειφθεί, η άγια ζωή έχει βιωθεί, αυτό που έπρεπε να γίνει έχει γίνει, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για αυτή την κατάσταση ύπαρξης'».
Αυτά είπε ο Ευλογημένος. Ο σεβάσμιος Ράχουλα, ευχαριστημένος, αγαλλίασε με τα λόγια του Ευλογημένου. Και όταν αυτή η ανάλυση εκφωνούνταν, η συνείδηση του σεβάσμιου Ράχουλα, μέσω της μη προσκόλλησης, απελευθερώθηκε από τις νοητικές διαφθορές. Και σε πολλές χιλιάδες θεότητες εγέρθηκε ο οφθαλμός της Διδασκαλίας, χωρίς σκόνη, χωρίς ρύπο - «ό,τι έχει τη φύση της έγερσης, όλο αυτό έχει τη φύση της παύσης». Όγδοη.